Chuyên trang về nông sản Fresh Plaza (Hà Lan) mới đây đưa tin, vào ngày 27/11/2025, hai nước đã ký một nghị định thư cho phép xuất khẩu mít tươi Việt Nam sang thị trường Trung Quốc. Theo thông báo của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, nước này sẽ bắt đầu tiếp nhận mặt hàng nông sản này của Việt Nam từ ngày 1/6/2026.
Nghị định thư về mít được ký kết tiếp nối các thỏa thuận trước đó cùng năm về xuất khẩu ớt và chanh dây của Việt Nam sang Trung Quốc. Những thỏa thuận này là một phần của xu hướng mở rộng liên kết thương mại nông nghiệp giữa hai nước, đánh dấu 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.
Kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc hiện đang tăng trưởng nhanh chóng. Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và lớn thứ tư trên toàn cầu; trong khi Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong hơn 20 năm qua.
Năm 2024, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 205,2 tỷ USD, tăng 19,3% so với một năm trước đó. Tốc độ tăng trưởng tiếp tục được đẩy mạnh trong năm 2025, với kim ngạch thương mại từ tháng 1 đến tháng 11 vượt quá 267,7 tỷ USD, đã vượt qua tổng kim ngạch cả năm 2024.
Theo Fresh Plaza, nông nghiệp là một thành tố quan trọng trong sự mở rộng giao thương này. Từ năm 2018, xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản của Việt Nam sang Trung Quốc đã tăng khoảng 75%; trong khi nhập khẩu các sản phẩm liên quan từ Trung Quốc tăng hơn 5 lần. Việt Nam chủ yếu cung cấp cho Trung Quốc các loại trái cây nhiệt đới và thực phẩm; đồng thời nhập khẩu máy móc nông nghiệp, phân bón và nguyên liệu thô phục vụ sản xuất trong nước.
Xuất khẩu rau quả chiếm ưu thế trong dòng chảy thương mại này. Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc trị giá 4,63 tỷ USD, chiếm gần 2/3 tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của nước ta. Trong đó, sầu riêng chiếm phần lớn, khi Trung Quốc tiêu thụ 97% lượng sầu riêng Việt Nam xuất khẩu và nước ta nhận về khoảng 3,2 tỷ USD doanh thu.
Đà tăng trưởng thương mại tiếp tục được duy trì trong năm 2025, với kim ngạch thương mại nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản đạt gần 14 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm ngoái. Đến cuối tháng 10, Trung Quốc đã nhập khẩu 8,7 tỷ USD nông sản của Việt Nam.
Fresh Plaza nhận định, đối với Trung Quốc, việc mở rộng nhập khẩu nông sản từ Việt Nam phù hợp với chiến lược đa dạng hóa nhằm giảm sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất của nước này. Đối với Việt Nam, việc tiếp cận thị trường Trung Quốc giúp tiêu thụ nông sản tươi, đồng thời hội nhập sâu hơn vào mạng lưới dịch vụ hậu cần và chế biến của khu vực.
Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn tồn tại. Tác động của biến đổi khí hậu, sản xuất quy mô nhỏ và những hạn chế về dịch vụ hậu cần của Việt Nam, bao gồm cả năng lực chuỗi cung ứng lạnh còn hạn chế, đã ảnh hưởng đến độ tin cậy của hoạt động xuất khẩu.
Sự khác biệt về quy định cũng vẫn còn, vì các yêu cầu về vệ sinh và kiểm dịch thực vật của Trung Quốc khắt khe hơn so với việc kiểm tra hàng nhập khẩu của Việt Nam. Một nghiên cứu vào năm 2021 chỉ ra rằng có tới 90% doanh nghiệp Việt Nam chưa cập nhật đầy đủ các quy trình để đáp ứng tiêu chuẩn của Trung Quốc, dẫn đến các cảnh báo xuất khẩu và hạn chế tạm thời.
Từ tháng 1 đến tháng 7/2025, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc hơn 35 tỷ USD, trong khi nhập khẩu vượt quá 101 tỷ USD, làm gia tăng thâm hụt thương mại lên 66,5 tỷ USD. Theo Fresh Plaza, cơ cấu hợp tác nông nghiệp sẽ ảnh hưởng đến cách thức hai nước quản lý sự mất cân bằng này trong khi mở rộng thương mại nông sản tươi.
Duy Nguyễn
Theo Fresh Plaza
