Năm 2025 đang khép lại bằng một hồi chuông cảnh tỉnh mạnh mẽ về khí hậu cực đoan. Từ siêu bão tàn phá Tây Thái Bình Dương và châu Á, các đợt nắng nóng kéo dài ở Nam Á, đến hàng trăm trận lũ quét và hàng triệu hecta rừng bị thiêu rụi trên toàn cầu - tất cả cho thấy mức độ dị thường chưa từng có của khí hậu Trái Đất.
Chuỗi thảm họa dồn dập trong năm qua nhấn mạnh một thực tế không thể chối bỏ: biến đổi khí hậu là mối đe dọa hiện hữu từng ngày, vượt xa khả năng chống chịu của nhiều quốc gia.
Các thống kê chưa đầy đủ cho thấy hơn 7.000 đã thiệt mạng do bão lụt, lũ quét, động đất, cháy rừng và đợt các đợt nắng nóng nghiêm trọng.
Động đất ở Myanmar. Ảnh: Reuters
Theo Viện nghiên cứu Swiss Re, chỉ trong 6 tháng đầu năm, thiệt hại được bảo hiểm do thiên tai trên toàn cầu đã lên tới khoảng 80 tỷ USD.
Dự báo cả năm, con số này có thể vượt 150 tỷ USD khi thiên tai thường gia tăng trong nửa cuối năm.
Tổng thiệt hại kinh tế toàn cầu từ các thảm họa thiên nhiên ước khoảng 220 tỷ USD. Tuy nhiên, đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng.
Trên thực tế, tổng thiệt hại kinh tế-xã hội do thiên tai gây ra còn lớn hơn nhiều lần và lan rộng trên hầu hết các lĩnh vực.
Trước hết, thiên tai đã gây gián đoạn nghiêm trọng sản xuất và chuỗi cung ứng, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc vào công nghiệp và xuất khẩu. Nhiều nhà máy buộc phải ngừng hoạt động, đơn hàng tồn đọng, chi phí sản xuất tăng cao và cơ hội kinh doanh bị bỏ lỡ.
Nông nghiệp chịu tác động nặng nề hơn cả. Lũ quét ở Nam Á, mưa kéo dài tại Đông Nam Á và cháy rừng ở Bắc Mỹ đã tàn phá mùa màng, từ lúa, ngô, khoai mì đến các cây công nghiệp chủ lực như càphê và hồ tiêu.
Ngập lụt sau mưa lớn ở ngoại ô Colombo, Sri Lanka ngày 29/11/2025. Ảnh: THX/TTXVN.
Tháng 12/2025, Chính phủ Anh thừa nhận tác động kép của khí hậu cực đoan và lạm phát lương thực đang đẩy ngày càng nhiều hộ gia đình rơi vào tình trạng thiếu lương thực trầm trọng.
Không chỉ vậy, các hệ thống hạ tầng then chốt như đường sá, cầu cống, cảng biển và lưới điện chịu sức ép ngày càng lớn từ mưa lũ, sạt lở và cháy rừng.
Thiệt hại không chỉ làm tăng chi phí sửa chữa mà còn kéo dài gián đoạn thương mại và vận tải, ảnh hưởng lâu dài đến hiệu quả kinh tế của nhiều quốc gia.
Theo Giáo sư danh dự Joanna Haigh, chuyên gia vật lý khí quyển của Đại học Imperial College London, tần suất và cường độ thảm họa đang gia tăng rõ rệt do biến đổi khí hậu.
“Thế giới đang trả một cái giá ngày càng đắt cho cuộc khủng hoảng mà chúng ta thực ra đã có giải pháp. Những thảm họa này không còn là ‘tự nhiên’ nữa - chúng là hệ quả tất yếu của việc tiếp tục mở rộng nhiên liệu hóa thạch và sự chậm trễ về chính trị”, bà nhấn mạnh.
Cảnh tàn phá do siêu bão Fung-wong tại Catanduanes, Philippines. (Ảnh: THX/TTXVN)
Ông Patrick Watt, Giám đốc điều hành Christian Aid, cảnh báo: “Những thảm họa khí hậu này là lời cảnh tỉnh rõ ràng về những gì sẽ tiếp tục xảy ra nếu thế giới không đẩy nhanh việc cắt giảm phát thải khí nhà kính và loại bỏ nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời, chúng cũng nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải tăng cường năng lực thích ứng, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển - nơi nguồn lực hạn chế nhưng mức độ dễ tổn thương lại rất cao”.
Giới chuyên gia cho biết cơ sở khoa học đã cho thấy có liên hệ rõ ràng giữa biến đổi khí hậu với từng thảm họa tự nhiên và giờ là lúc phải hành động. Tuy nhiên, thế giới sẽ cần một mức độ huy động và phối hợp chưa từng có, nếu không những thiên tai trong tương lai sẽ gây ra cái giá phải trả ngày càng khốc liệt.
