Iran nã 100 tên lửa hạng nặng và UAV
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 2/4 tuyên bố đã triển khai một chiến dịch tấn công quy mô lớn, sử dụng hơn 100 tên lửa hạng nặng, kết hợp với máy bay không người lái (UAV) và khoảng 200 quả rocket, nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ và Israel trên toàn khu vực. Nhiều vụ nổ liên hoàn được ghi nhận.
Trong tuyên bố phát đi tối ngày 1/4, IRGC cho biết chiến dịch này được tiến hành theo cách đồng loạt, trên nhiều hướng khác nhau, nằm trong khuôn khổ đợt thứ 89 của chiến dịch "Lời Hứa Chân Thật 4". Hoạt động có sự phối hợp giữa lực lượng vũ trang Iran và các nhóm đồng minh trong khu vực.
Tên lửa Iran khai hỏa. Ảnh: Tehran Times
Theo phía Iran, các mục tiêu bị tấn công bao gồm nhiều vị trí quân sự và lực lượng Israel tại các thành phố như Eilat, Tel Aviv và Bnei Brak. Bên cạnh đó, một cơ sở được cho là nơi đồn trú của khoảng 80 binh sĩ Mỹ tại Bahrain cũng nằm trong danh sách bị nhắm tới.
IRGC cũng cho biết một cụm trực thăng của quân đội Mỹ tại căn cứ Al-Udayri đã trúng tên lửa đạn đạo. Trong đó, một chiếc bị phá hủy hoàn toàn, còn nhiều chiếc khác chịu thiệt hại nghiêm trọng.
Trong đợt không kích đáp trả mới nhất, Iran tiếp tục nhắm vào các mục tiêu quân sự quan trọng của Mỹ, bao gồm máy bay cảnh báo sớm (AWACS), máy bay tiếp nhiên liệu tại sân bay Ben Gurion, cùng các hệ thống radar và tác chiến điện tử đặt tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Theo thông tin được công bố, Iran đã sử dụng UAV tấn công tầm xa Arash-2, có khả năng hoạt động với tầm bắn lên tới khoảng 2.000 km.
Tehran khẳng định sẽ tiếp tục triển khai các hoạt động quân sự nhằm đáp trả những gì họ gọi là "hành động gây hấn", đồng thời để ngỏ khả năng các đợt tấn công tiếp theo có thể diễn ra ngay trong ngày.
Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang từ cuối tháng 2, các cuộc tấn công qua lại đã gây ra những tổn thất đáng kể. Theo ước tính từ phía Iran, các đòn đáp trả của họ đã gây thiệt hại khoảng 800 triệu USD đối với các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.
35 nước họp khẩn
Giữa lúc Iran dồn dập phóng hơn 100 tên lửa và UAV làm rung chuyển Trung Đông, một động thái ngoại giao khẩn cấp lập tức được kích hoạt: 35 quốc gia được triệu tập để xử lý nguy cơ tê liệt tuyến hàng hải chiến lược.
Theo hãng tin Reuters, Anh dự kiến triệu tập đại diện khoảng 35 quốc gia trong hôm nay (2/4) nhằm bàn thảo các giải pháp khơi thông eo biển Hormuz – tuyến vận tải quan trọng đang bị gián đoạn bởi xung đột. Đáng chú ý, hội nghị này không có sự tham gia của Mỹ.
Thủ tướng Anh Keir Starmer họp báo ngày 1/4 tại London. Ảnh: AP
Thủ tướng Anh ông Keir Starmer cho biết đây là sáng kiến phối hợp giữa London và Paris, với mục tiêu huy động tối đa các công cụ ngoại giao và chính trị để tái lập tự do hàng hải, bảo đảm an toàn cho các tàu và thủy thủ còn mắc kẹt, đồng thời nối lại việc vận chuyển các mặt hàng thiết yếu qua eo biển Hormuz.
Ông nhấn mạnh, kể từ khi xung đột bùng phát, ưu tiên hàng đầu của chính phủ Anh là bảo đảm an ninh quốc gia. Theo ông, tự do hàng hải tại Trung Đông có ý nghĩa trực tiếp đối với lợi ích chiến lược của London.
35 quốc gia tham gia hội nghị chủ yếu là những nước đã ký tuyên bố chung hồi tháng trước kêu gọi mở lại eo biển Hormuz. Danh sách này bao gồm Pháp, Đức, Italy, Hà Lan, Australia, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, New Zealand, Nigeria và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết các nước tham gia đều cam kết sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải tại khu vực. Dù trọng tâm hiện tại là giải pháp ngoại giao, London cũng không loại trừ khả năng xem xét các phương án quân sự trong giai đoạn tiếp theo.
Theo ông Starmer, thách thức lớn nhất không nằm ở chi phí bảo hiểm hay vận hành, mà là bảo đảm an ninh thực tế cho các tàu thuyền khi đi qua vùng biển đang căng thẳng. Ông cho rằng cần một cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa sức mạnh quân sự, nỗ lực ngoại giao và sự phối hợp với các doanh nghiệp vận tải để từng bước khôi phục hoạt động qua eo biển.
Trước khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2, eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển chiến lược, chiếm khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và khí đốt toàn cầu, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với chuỗi cung ứng phân bón.
Hiện vẫn còn khoảng 1.000 tàu mắc kẹt trong khu vực Vịnh do giao tranh. Trong tháng qua, chỉ khoảng 130 tàu có thể di chuyển an toàn qua eo biển – tương đương với mức lưu thông trung bình mỗi ngày trước khi chiến sự bùng phát.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. Ảnh: Reuters
Phát biểu của Ngoại trưởng Nga khiến Trung Quốc kinh ngạc
Cùng với các động thái ngoại giao từ châu Âu, Nga cũng nhanh chóng đưa ra phản ứng riêng liên quan đến tình hình Iran.
Phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov về tình hình Iran đã gây kinh ngạc tại Trung Quốc, trong đó tờ Sohu mô tả đây là những nhận định "đáng lo ngại" và vượt ngoài những gì dư luận mong đợi. Theo đánh giá của tờ báo này, cảnh báo từ phía Moscow là tín hiệu cho thấy tình hình đang diễn biến theo chiều hướng ngày càng nghiêm trọng.
Ngày 31/3, ông Lavrov cho rằng cuộc xung đột hiện tại có dấu hiệu mở rộng về quy mô.
"Những gì chúng ta đang chứng kiến mang dấu hiệu của một cuộc xung đột ngày càng lan rộng, mà một số người đã gọi là 'một cuộc chiến tranh thế giới mới" - ông Lavrov nhận định.
Theo Sohu, phát biểu này đã gây chấn động dư luận quốc tế. Việc một quan chức cấp cao của Nga trực tiếp đề cập đến nguy cơ chiến tranh quy mô toàn cầu được xem là dấu hiệu cho thấy tình hình đã bước sang giai đoạn nhạy cảm hơn.
Tờ báo Trung Quốc cũng chỉ ra hai yếu tố chính khiến căng thẳng tiếp tục leo thang. Thứ nhất, việc eo biển Hormuz bị gián đoạn đang đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh. Thứ hai, cả Mỹ và Iran đều chưa có dấu hiệu xuống thang.
Lầu Năm Góc được cho là đang điều thêm tàu sân bay tới Trung Đông, trong khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cân nhắc sử dụng biện pháp quân sự để mở lại tuyến hàng hải này.
Trang FederalPress, dẫn nguồn từ phía Trung Quốc, nhận định rằng ông Lavrov không đưa ra cảnh báo nhằm gây hoang mang, mà để nhấn mạnh nguy cơ tình hình có thể vượt khỏi tầm kiểm soát. Nếu cộng đồng quốc tế không kịp thời kiềm chế đà leo thang, kịch bản về một cuộc xung đột quy mô lớn hơn hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
Nga trước đó đã đề xuất đóng vai trò trung gian với Mỹ, nhưng đề nghị này không được chấp nhận. Tính đến nay, xung đột đã bước sang tuần thứ năm. Ông Donald Trump cho biết Mỹ sẽ tiếp tục chiến dịch quân sự trong thời gian tới, bất kể khả năng đạt được thỏa thuận với Iran.
Trong khi đó, Tehran vẫn chưa chấp nhận các điều kiện từ Washington và tiếp tục đưa ra những yêu cầu riêng, bao gồm cam kết không tấn công và bồi thường thiệt hại chiến tranh.
Trong bối cảnh hai bên chưa tìm được tiếng nói chung, dư luận quốc tế đang dõi theo bài phát biểu sắp tới của ông Donald Trump, dự kiến diễn ra vào lúc 04:00 ngày 2/4 (giờ Moscow). Một số nguồn tin tại Mỹ cho rằng không loại trừ khả năng Tổng thống sẽ công bố bước đi quân sự tiếp theo tại Iran.
Nếu kịch bản này xảy ra và có thêm các bên tham gia, nguy cơ xung đột lan rộng sẽ gia tăng đáng kể.
Minh Minh (Theo Press TV, Guardian, TST)
