Clip: NXH
"Nước to thế này thì nhà mình bốn người phải nắm chặt tay nhau bố ạ"
Chỉ trong chưa đầy một giờ đồng hồ, trận lũ quét rạng sáng 17/7 đã xóa sổ nhiều ngôi nhà ở bản Chít (xã Mường Than, tỉnh Lai Châu), khiến 7 người thiệt mạng, 1 người mất tích, khoảng 200 hộ dân bị ảnh hưởng, thiệt hại ước tính khoảng 250 tỷ đồng.
Với anh Nguyễn Thanh Hải (35 tuổi), con số ấy là nỗi đau mang tên vợ và hai con nhỏ. Anh may mắn được cứu sống sau khi bị dòng nước cuốn đi nhưng những người thân yêu nhất đã không thể trở về.
Những ngày sau thảm họa, trong căn nhà nhỏ của gia đình, bà Hoàng Thị Thám, mẹ anh Hải, vẫn nhiều lần phải dừng câu chuyện vì những tiếng nghẹn luôn trực trào. Điều ám ảnh bà nhất là những phút cuối cùng cả gia đình con trai còn ở bên nhau.
Khoảng 8h15 sáng hôm đó, bà Thám vẫn còn nhận được cuộc gọi video từ con trai.
"Con cô gọi điện về là: 'Mẹ ơi, lũ to lắm, con sợ lắm!'. Gọi video thì thấy hai bố con đứng ở cửa."
Biết tình hình nguy cấp, bà lập tức chạy lên. Quãng đường bình thường chỉ khoảng 10 phút nhưng hôm ấy mất gần 40 phút mới đi được một đoạn vì nước lũ và sạt lở chia cắt.
"Cô phải men theo đồi, đi khoảng hai cây số mới đến được chỗ đối diện nhà của con" Khi nhìn sang phía căn nhà của con trai, trước mắt bà chỉ còn bãi đất trống "Nhìn sang là không còn gì nữa, nhà mất mà... Nghĩ con chết hết rồi."
Con trai bà kể lại, khi nước bắt đầu dâng, cả gia đình gồm bốn người trèo lên đứng trên một tấm ván rộng hơn một mét vuông, vốn dùng để đặt bao thóc khi xát gạo. Lúc ấy, cô con gái còn nói với anh Hải: "Nước to thế này thì nhà mình bốn người phải nắm chặt tay nhau bố ạ".
Chỉ một đến hai giây sau, bức tường đổ sập. Cả gia đình bị dòng nước cuốn đi cùng lúc, không ai kịp phản ứng.
Theo lời kể của anh Hải sau khi được cứu, cậu con trai út bị tường đổ trúng rồi bị nước cuốn đi trước mắt cha mẹ. Người vợ ôm con gái lớn, ngoái đầu gọi chồng: "Anh ơi, còn thằng Trường nữa!" nhưng mọi nỗ lực đưa tay giữ lấy con đều bất thành. Chỉ trong tích tắc, bốn người bị chia cắt giữa dòng lũ.
Bản thân anh Hải cũng bị nước cuốn trôi. Đất, cát tràn vào mũi và miệng khiến anh chỉ biết nhắm mắt để mặc dòng nước cuốn đi. Sau nhiều lần va đập, anh tỉnh lại giữa bãi đất bồi có nhiều thân cây mắc kẹt và cố bám vào để giữ mạng sống.
Rút được điện thoại, anh gọi cho nhóm bạn nhưng sóng rất yếu nên chỉ kịp gửi vị trí. Năm người bạn lập tức men theo bờ suối, bờ ruộng tìm kiếm. Cùng thời điểm đó, lực lượng chức năng cũng phát hiện vị trí và đưa anh ra ngoài an toàn.
Theo bà Thám, ngay khi được cứu, điều đầu tiên con trai hỏi là: "Vợ con không biết đâu rồi..."
Đến khoảng 10h sáng hôm sau, lực lượng tìm kiếm mới phát hiện thi thể cậu con trai út mắc kẹt trong những thân cây. Bà Thám nghẹn ngào cho rằng nếu nước rút sớm hơn và cháu được tìm thấy kịp thời, có lẽ mọi chuyện đã khác.
"Nước rút mà đi tìm được ngay thì thằng cu bé không chết được... Đến khoảng 10 giờ sáng hôm sau mới tìm được. Nghĩ mà… không có cái khổ nào khổ như thế này. Đau thương quá!"
Nghĩ đến những giây phút cuối cùng đầy đau đớn của đứa cháu bé bỏng, người bà nấc nghẹn, không thể tiếp tục câu chuyện.
“Mẹ ơi, có thấy vợ con của con không?”
Trước khi trận lũ quét xảy ra, gia đình anh Nguyễn Thanh Hải đã có gần 10 năm gây dựng cuộc sống bình yên trên mảnh đất ở bản Chít.
Bà Hoàng Thị Thám kể, năm 2011, vợ chồng bà mua mảnh đất với giá 240 triệu đồng rồi dựng nhà, đầu tư thêm máy xay, máy xát gạo để sau này cho con ra ở riêng làm ăn. Đến năm 2016, sau khi lập gia đình, anh Hải sinh sống tại đó cùng vợ con, mở cửa hàng tạp hóa, vừa buôn bán vừa xay xát phục vụ người dân trong vùng.
"Lúc chưa lấy vợ thì nó ở với cô chú. Nhưng trước đó cũng bị tai nạn mấy lần nên phải bỏ dở việc học. Đến năm 2016, sau khi lập gia đình và sinh cháu đầu được khoảng 5 tháng, cô chú chuyển xuống ở dưới này để vợ chồng nó ra ở riêng, bán tạp hóa và làm thêm nghề xay xát gạo để kiếm sống."
Nhắc đến các cháu, bà Thám nhiều lần bật khóc. Cháu gái lớn, nếu còn sống, đầu tháng 11 tới sẽ tròn 12 tuổi và chuẩn bị bước vào cấp THCS. Theo lời bà, em luôn là niềm tự hào của gia đình bởi thành tích học tập nổi bật. Những ngày diễn ra tang lễ, thầy cô giáo cũng có mặt để tiễn đưa hai chị em.
"Cô giáo chủ nhiệm cứ bảo, có giải nào của trường là con bé giật về cho trường hết."
Cậu con trai út năm nay cũng chuẩn bị lên lớp 3.
"Cô chú trước đây cũng nghĩ, giờ chẳng mong ước gì nữa, đủ con cái có vợ có chồng là được. Thấy con cháu ngoan ngoãn, học giỏi là mình mừng rồi. Không ngờ, chỉ một giây một lát mà cướp hết, không còn gì nữa."
Điều khiến người mẹ day dứt hơn cả là con trai bà vẫn chưa thể chấp nhận sự thật mình là người duy nhất còn sống trong gia đình nhỏ.
"Bây giờ con cô hoảng loạn lắm. Nếu nhắm mắt ngủ được thì không sao, nhưng cứ mê mê sảng sảng lại gọi: 'Mẹ ơi, có thấy vợ con của con không?'. Có lúc cũng biết vợ con mình chết rồi, lại ngồi nói chuyện bình thường với mọi người. Cô... cô cũng không biết nói thế nào được nữa..."
Nói đến đây, bà Thám lại bật khóc.
Ngồi trước sân, ông Phạm Trường Giàn, bố anh Hải, lặng lẽ kể về tình trạng của con trai sau khi được đưa từ bệnh viện về nhà.
"Ông trời cũng còn cứu rỗi để sống được. Nếu không thì hai đứa con, hai đứa cháu chết hết."
Theo ông, sau khi bị dòng lũ cuốn đi, anh Hải vẫn còn nhiều thương tích do va đập vào cây và đất đá. Đến nay, mỗi lần xì mũi vẫn còn bùn đất, phần gáy từng sưng to, vùng sườn cũng đau nhức. Dù được đưa về nhà để nhìn mặt vợ con lần cuối, anh gần như không thể nằm hay ngồi yên nên đành phải tiếp tục xuống bệnh viện kiểm tra.
Đối với vợ chồng ông bà, điều đau xót nhất là mọi chuyện diễn ra quá nhanh. Chỉ khoảng 20 phút sau cuộc gọi cầu cứu lúc 8h15 sáng, khi bà Thám men theo sườn đồi đến nơi, căn nhà mà gia đình chắt chiu gây dựng nhiều năm đã biến mất cùng ba người thân của con trai.
Nhắc đến mảnh đất nơi căn nhà từng đứng, bà Thám lại nghẹn giọng. Với bà, đó vốn là nơi vợ chồng tích cóp cả đời để con trai an cư lập nghiệp nhưng cuối cùng lại trở thành điều khiến bà day dứt nhất sau biến cố.
"Sự việc nó nhanh quá. Mình vừa nhìn thấy cháu mình lúc 8 giờ 15. Lúc đến nơi khoảng 8 giờ 30, 35 là mất hết sạch nhà cửa rồi.
Người ta bảo, cách đây 65 năm thì có một trận lũ. Cô cũng nghĩ, phải có những trận lũ to thì mới có những cái hòn đá to trên dải đất đấy, người ta cũng cứ để như thế. Mình mua mảnh đất để lấy chỗ làm ăn cho con cái đỡ khổ, vậy mà..."
Chiều muộn ở bản Chít, căn nhà từng là nơi vợ chồng anh Hải bán tạp hóa, xay xát gạo giờ chỉ còn bãi đất ngổn ngang đá và bùn. Người sống sót trở về trong những cơn mê man vẫn chưa thể chấp nhận sự thật rằng người vợ cùng hai con nhỏ đã mãi mãi không còn.
Những gì còn lại sau trận lũ không chỉ là căn nhà bị cuốn trôi hay những khoảng đất đá ngổn ngang, mà còn là nỗi đau của những người ở lại, của anh Hải, của bà Thám, ông Giàn khi chỉ trong vài chục phút, họ đã mất đi những người thân yêu nhất.
Tại xã Mường Than, trận mưa lũ sáng ngày 17/7 đã làm 7 người chết, 1 người mất tích, 8 người bị thương; khoảng 200 hộ dân bị thiệt hại, ảnh hưởng về nhà ở; khoảng 300 ha lúa, hoa màu, thủy sản bị cuốn trôi, vùi lấp; nhiều công trình giao thông, thủy lợi, trường học, cột điện hư hỏng... Ước tổng giá trị thiệt hại khoảng trên 250 tỷ đồng.
Ngay sau khi thiên tai xảy ra, tỉnh đã huy động hơn 1.000 cán bộ, chiến sĩ quân đội, công an, biên phòng, dân quân tự vệ và lực lượng tại chỗ tham gia tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ; huy động 11 máy xúc cùng 40 phương tiện cơ giới để khắc phục hậu quả; tổ chức sơ tán khẩn cấp 1.686 người đến nơi an toàn; cấp phát lương thực, nước uống và các nhu yếu phẩm thiết yếu cho người dân vùng thiên tai. Hệ thống điện cơ bản đã được khôi phục phục vụ sinh hoạt của Nhân dân; công tác vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh sau thiên tai được triển khai đồng bộ.
Đặc biệt, tỉnh cũng đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp để bố trí nơi ở mới cho 24 hộ bị mất nhà. Lãnh đạo tỉnh giao cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh triển khai xây dựng khu tái định cư trước mắt, đồng thời xây dựng phương án bố trí khu tái định cư tập trung cho khoảng 200 hộ dân, sử dụng trước mắt 16 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách địa phương.
Phạm Trang - Ảnh, clip: NXH
