Một câu chuyện xảy ra trong nhà hàng Trung Quốc từng khiến nhiều người vừa bức xúc vừa suy nghĩ về cách giáo dục trẻ nhỏ.
Theo chia sẻ của một nhân chứng, khi cô đang sử dụng nhà vệ sinh nữ trong một nhà hàng thì bất ngờ có tiếng trẻ con bên ngoài hỏi: “Có ai trong đó không?”. Cô lập tức đáp lại rằng đang có người. Thế nhưng chỉ vài giây sau, cánh cửa bất ngờ bị đẩy bật ra.
Hai cậu bé đứng ngoài đã cố tình mở cửa. Điều khiến cô gái cảm thấy khó chịu không chỉ là hành động ấy, mà còn là biểu cảm của các em: thay vì lúng túng hay xin lỗi, hai đứa trẻ lại cười khoái chí và đắc thắng, như thể vừa thực hiện xong một trò đùa thành công.
Sau khi trở lại bàn ăn, cô gái cùng bạn trai tìm gặp mẹ của hai cậu bé để yêu cầu các em xin lỗi. Nhưng phản ứng của người mẹ khiến nhiều người bất ngờ. Thay vì nhắc nhở con, người phụ nữ lại lớn tiếng mắng ngược lại cô gái.
Theo lời kể, người mẹ cho rằng một người lớn không nên “chấp nhặt” với một đứa trẻ sáu tuổi, thậm chí còn dùng những lời lẽ khó nghe để công kích người phụ nữ vừa bị làm phiền.
Câu chuyện nhanh chóng gây tranh cãi trên mạng xã hội. Nhiều người cho rằng trẻ nhỏ có thể chưa hiểu hết ranh giới giới tính, nhưng cách người lớn phản ứng mới là điều đáng lo ngại.
Đừng nghĩ "con còn nhỏ, biết gì"
Các chuyên gia tâm lý cho rằng trẻ em không sinh ra đã có sẵn nhận thức về giới tính. Thông thường, từ khoảng 2-3 tuổi, trẻ bắt đầu hình thành ý thức mình là trai hay gái, nhưng sự hiểu biết còn rất đơn giản. Các em thường dựa vào những dấu hiệu bề ngoài như tóc dài, váy áo hay cách ăn mặc để phân biệt nam – nữ.
Đến khoảng 3-6 tuổi, trẻ bước vào giai đoạn tò mò mạnh mẽ về cơ thể và sự khác biệt giữa hai giới. Trẻ có thể đặt ra những câu hỏi khiến người lớn bối rối như “Con từ đâu sinh ra?”, “Tại sao con trai và con gái khác nhau?”. Đây là giai đoạn quan trọng để cha mẹ hướng dẫn trẻ hiểu về cơ thể và ranh giới cá nhân.
Nếu cha mẹ né tránh hoặc xem nhẹ những câu hỏi ấy, trẻ sẽ tìm câu trả lời từ những nguồn khác, bạn bè, internet hoặc những trải nghiệm thực tế đôi khi không phù hợp.
Vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng cha mẹ nên giải thích thẳng thắn nhưng phù hợp với độ tuổi khi trẻ tò mò về cơ thể và giới tính. Không cần nói quá chi tiết, chỉ cần trả lời đúng trọng tâm câu hỏi để trẻ hiểu và cảm thấy đó là điều bình thường.
Bên cạnh đó, việc dạy trẻ về ranh giới riêng tư cũng vô cùng quan trọng. Trẻ cần được hiểu rằng cơ thể mình có những vùng riêng tư không ai được phép chạm vào, đồng thời cũng không được nhìn hay xâm phạm vào vùng riêng tư của người khác.
Một nguyên tắc đơn giản thường được nhiều chuyên gia khuyến nghị là “vùng áo lót”. Những phần cơ thể được áo lót hoặc quần lót che phủ là vùng riêng tư, không được tùy tiện cho người khác nhìn hoặc chạm vào.
Ngoài việc bảo vệ bản thân, trẻ cũng cần học cách tôn trọng sự riêng tư của người khác. Những hành vi như cố tình nhìn trộm, mở cửa phòng tắm hay nhà vệ sinh của người khác đều là điều không được phép.
Điều đáng nói là trẻ em thường học các chuẩn mực xã hội thông qua cách người lớn phản ứng. Nếu người lớn xem nhẹ hành vi sai và thậm chí còn bênh vực, trẻ rất dễ hiểu nhầm rằng hành động đó không có gì đáng trách.
Theo nhiều nhà giáo dục, chính thái độ của người lớn mới là yếu tố quyết định việc trẻ nhận ra đúng sai. Một lời xin lỗi đúng lúc, một lời giải thích nhẹ nhàng về sự tôn trọng và ranh giới cá nhân có thể giúp trẻ hiểu và sửa sai. Ngược lại, nếu hành vi sai bị bao che, trẻ có thể hình thành suy nghĩ lệch lạc: rằng việc xâm phạm sự riêng tư của người khác chỉ là trò đùa vô hại.
Nhìn lại câu chuyện trong nhà hàng, nhiều người cho rằng điều khiến họ “nổi da gà” không chỉ là hành động của hai đứa trẻ mà chính là nụ cười đắc thắng sau khi mở cửa. Đó là biểu hiện cho thấy các em chưa nhận ra mình đã làm sai.
Trẻ em vốn không hoàn hảo và việc mắc lỗi là điều bình thường. Nhưng điều quan trọng là ai sẽ giúp các em hiểu ra sai lầm đó. Nếu cha mẹ kịp thời hướng dẫn, trẻ sẽ học được cách tôn trọng người khác và tự bảo vệ bản thân. Nhưng nếu những hành vi sai lầm bị bao che hoặc coi nhẹ, rất có thể khi lớn lên, các em sẽ mang theo những nhận thức lệch lạc và lúc đó việc sửa chữa sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Hiểu Đan (Theo QQ)
