Có những gia đình, ngày Tết chẳng sắp xếp đi thăm họ hàng, bình thường cũng hiếm khi có ai ghé chơi. Giữa bà con thân thích không hề qua lại, sinh nhật không tụ tập ăn uống, nhà ai có việc gì, trừ khi đặc biệt quan trọng, bằng không cũng rất ít khi làm phiền lẫn nhau.
Nếu có ai hỏi đến, người trong nhà cũng chỉ nói đơn giản rằng: Ai cũng có việc của người nấy, nhà nào tự sống tốt cuộc sống của nhà đó.
Trong mắt không ít người, họ hàng ít qua lại nghĩa là tình người đã nhạt phai, gia đình cũng bớt đi vài phần nhộn nhịp. Thế nhưng, một gia đình lâu ngày không đi lại họ hàng, không tiệc tùng tụ họp, đằng sau thường ẩn chứa 3 nguyên nhân thực tế:
Một là: Huyết thống vẫn còn đó, nhưng tình cảm đôi bên đã nhạt phai
Có những gia đình, khi cha mẹ còn trẻ, anh chị em đi lại với nhau rất thân thiết, con cái cũng thường xuyên tụ tập vui chơi. Nhà ai có chuyện vui, mọi người đều đến giúp đỡ; mỗi độ xuân về Tết đến, cả đại gia đình lại quây quần bên mâm cơm, trong nhà lúc nào cũng rộn rã tiếng cười.
Về sau, con cái trưởng thành rồi lần lượt lập gia đình, người già cũng ngày một già đi. Những người họ hàng vốn thường xuyên gặp mặt dần biến thành những người chỉ liên lạc vào dịp lễ Tết. Có những anh chị em họ vài năm chẳng gặp nhau một lần, thỉnh thoảng chạm mặt, ngoài việc hỏi thăm sức khỏe, con cái và tình hình dạo này thế nào, cũng chẳng tìm đâu ra nhiều chủ đề để nói chuyện.
Thực ra, huyết thống chỉ chứng minh đôi bên có quan hệ họ hàng, chứ không thể đảm bảo tình cảm sẽ luôn gắn bó khăng khít. Ngày trước mọi người sống gần nhau, cuộc sống có nhiều điểm chung, nhà ai có chuyện gì đôi bên đều biết rõ. Ngày nay mỗi người một cuộc sống, bình thường không qua lại, lại thiếu đi những trải nghiệm chung, mối quan hệ tự nhiên sẽ trở nên nhạt nhòa. Họ hàng vẫn là những người họ hàng đó, chỉ là cơ hội gặp gỡ ít đi, và khoảng cách trong lòng cũng xa dần.
Hai là: Gia đình bắt đầu có ranh giới riêng, không muốn miễn cưỡng giữ gìn sự hòa thuận bề ngoài
Trong bộ phim Ẩm Thực Nam Nữ (Trung Quốc), cả gia đình thường xuyên quây quần bên bàn ăn, người cha hy vọng thông qua những bữa tiệc gia đình để níu giữ tình thân, nhưng mấy cô con gái đều đã có cuộc sống và lựa chọn riêng của mình. Cả nhà ngồi lại với nhau không có nghĩa là đôi bên thực sự hiểu nhau.
Trong thực tế cũng có những trường hợp như vậy: Có những người họ hàng bình thường qua lại không ít, nhưng mỗi lần gặp mặt là lại không tránh khỏi việc đem con cái ra so sánh, bàn tán về điều kiện gia cảnh, thăm dò chuyện vợ chồng, thậm chí ngay cả việc nhà ai chăm sóc người già nhiều hơn cũng có thể trở thành chủ đề bàn tán. Ăn xong một bữa cơm, bề ngoài thì khách khí lịch sự, nhưng trong lòng lại chẳng hề dễ chịu. Lâu dần, một số gia đình không còn chủ động đứng ra tổ chức tụ họp, cũng không muốn vì cái gọi là "tình nghĩa con người" mà phải liên tục chiều theo ý người khác. Điều này chưa chắc đã là mối quan hệ đổ vỡ, mà chỉ là họ không muốn tiếp tục lãng phí thời gian vào những cuộc qua lại vô nghĩa thực tế nữa.
Tình thân cần sự gắn bó, nhưng sự gắn bó không thể chỉ còn lại những lời xã giao gượng gạo.
Ba là: Áp lực cuộc sống ngày càng lớn, duy trì đi lại họ hàng cũng cần đến điều kiện thực tế
Điểm này thường rất dễ bị bỏ qua. Có những gia đình không đi lại họ hàng không phải vì xảy ra mâu thuẫn, mà đơn giản là vì cuộc sống vốn đã chẳng dễ dàng gì. Người già sức khỏe yếu cần có người chăm sóc; con nhỏ còn bé, trong nhà không thể thiếu người; có những cặp vợ chồng sống xa nhau quanh năm, ngay cả việc cả nhà ngồi lại ăn chung một bữa cơm cũng không phải điều dễ dàng.
Thêm vào đó, họ hàng lại phân tán ở các thành phố khác nhau, mỗi lần gặp mặt đều phải sắp xếp lộ trình, thời gian và chi phí. Việc đến chơi nhà vốn đơn giản nay lại trở thành một chuyện cần phải lên kế hoạch riêng biệt. Quy mô gia đình thu nhỏ, sự di chuyển dân số tăng lên, phương thức sinh sống thay đổi... tất cả đều đang ảnh hưởng đến quan hệ dòng tộc truyền thống.
Trước đây họ hàng ở gần, việc ghé chơi nhà chỉ là một phần của cuộc sống thường nhật; hiện tại mỗi nhà đều có dự định riêng, số lần gặp nhau tự nhiên sẽ ít đi. Không phải gia đình nào cũng có đủ sức lực và điều kiện để duy trì một vòng tròn họ hàng đông vui nhộn nhịp. Đôi khi, việc ít qua lại chỉ là do hoàn cảnh thực tế đưa đẩy.
Tuy nhiên, muốn đánh giá mối quan hệ họ hàng có tốt hay không thì không thể chỉ nhìn vào việc một năm ăn với nhau bao nhiêu bữa cơm. Có những gia đình dịp lễ Tết tụ họp rất đông đủ nhưng bình thường lại mỗi người một tính toán; lại có những người họ hàng nhiều năm không gặp, nhưng khi gia đình thực sự gặp khó khăn, họ lại sẵn sàng chủ động ra tay giúp đỡ. Hai loại quan hệ này, loại nào thân thiết hơn, thực ra không khó để nhận ra.
Một gia đình lâu ngày không đi lại họ hàng, không tiệc tùng tụ họp, có thể là do tình cảm đã nhạt, cũng có thể là họ đã có ranh giới cuộc sống riêng, hoặc chỉ đơn giản là không có nhiều thời gian và năng lượng đến thế. Nếu ngay cả sự qua lại bình thường cũng đã rất ít, thì điều thực sự đáng để suy ngẫm là: Đôi bên rốt cuộc chỉ là thiếu đi cơ hội gặp mặt, hay đến cả những chuyện lớn nhỏ trong cuộc sống của nhau, cũng đã chẳng còn bận tâm coi trọng nữa rồi?
Hiểu Đan (Theo Sohu)
