Tại vùng đất lạnh giá Tumat, Siberia, một khám phá tình cờ từ năm 2011 đến nay mới thực sự tiết lộ hết những bí mật kinh ngạc ẩn giấu bên trong. Khi tiến hành phân tích nội tạng của một xác ướp chó lai sói (wolf-dog) được bảo quản hoàn hảo trong lớp băng vĩnh cửu suốt 14.000 năm, các nhà nghiên cứu đã "chết lặng" khi tìm thấy một mảnh mô có lông màu vàng trong dạ dày của nó.
Cuộc truy tìm nguồn gốc "bữa ăn" bí ẩn
Ban đầu, giới chuyên môn nhận định mảnh mô lạ này thuộc về một con sư tử hang động. Tuy nhiên, sự thật chỉ được phơi bày khi mẫu vật được gửi đến Trung tâm Cổ sinh vật học - một liên doanh uy tín giữa Đại học Stockholm và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Thụy Điển.
Giáo sư di truyền học tiến hóa Love Dalen, người trực tiếp tham gia nghiên cứu, cho biết đội ngũ của ông đã sử dụng cơ sở dữ liệu DNA ty thể của tất cả các loài động vật có vú để đối chiếu. "Kết quả trả về là một sự trùng khớp gần như hoàn hảo cho loài tê giác lông mượt," ông Dalen giải thích. Bằng phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ, mảnh mô này được xác định khoảng 14.400 năm tuổi.
Giáo sư Dalen không giấu nổi sự ngạc nhiên: "Chuyện này hoàn toàn chưa từng nghe thấy. Tôi không biết bất kỳ loài động vật ăn thịt nào bị đóng băng từ thời Kỷ Băng hà mà người ta lại tìm thấy các mảnh mô bên trong".
Manh mối về sự tuyệt chủng và hiện trường vụ án tiền sử
Điều khiến phát hiện này trở nên vô giá là sự trùng hợp về mặt thời gian. Cả chú chó con và con mồi của nó đều tồn tại vào khoảng 14.000 năm trước - đúng vào thời điểm mà loài tê giác lông mượt được cho là đã tuyệt chủng hoàn toàn. Giáo sư Dalen nhận định: "Rất có khả năng chú chó con này đã ăn một trong những con tê giác lông mượt cuối cùng còn sót lại trên Trái đất".
Tuy nhiên, một câu hỏi hóc búa được đặt ra: Làm thế nào một chú chó con có thể biến một con quái thú khổng lồ thành bữa tối? Tê giác lông mượt có kích thước tương đương tê giác trắng hiện đại, nặng tới 3,6 tấn và cao gần 2 mét. Edana Lord, đồng tác giả của nghiên cứu, khẳng định việc chú chó con tự mình hạ gục con mồi là điều bất khả thi.
Dữ liệu pháp y từ dạ dày chú chó cung cấp thêm một chi tiết rùng rợn: mảnh thịt tê giác hầu như chưa bị tiêu hóa. Điều này đồng nghĩa với việc chú chó đã chết gần như ngay lập tức sau khi ăn.
Giáo sư Dalen đưa ra một giả thuyết đầy kịch tính về những giây phút cuối cùng của sinh vật này: "Nếu đó là một con sói con, có lẽ nó đã tình cờ gặp xác một con tê giác con. Hoặc bầy sói đã tấn công con non. Và có lẽ ngay khi chúng đang ăn, tê giác mẹ đã xuất hiện và trả thù".
Mảnh ghép quý giá của lịch sử
Phát hiện này nối tiếp chuỗi những khám phá ấn tượng về loài chó tiền sử trong thập kỷ qua, bao gồm xác ướp sói con 50.000 năm tuổi ở Yukon (Canada) năm 2016 và cá thể "Dogor" 18.000 năm tuổi tìm thấy năm 2019.
Dù nguyên nhân cái chết thực sự vẫn còn là một ẩn số, nhưng "bữa ăn cuối cùng" của chú chó con tại Siberia đã vô tình bảo quản một trong những mẫu vật hiếm hoi nhất của thế giới tự nhiên. Các nhà khoa học kỳ vọng rằng, từ manh mối nhỏ bé trong dạ dày này, bức màn bí ẩn bao trùm lên những ngày tàn của loài tê giác lông mượt và hệ sinh thái Kỷ Băng hà sẽ dần được vén lên.
Đức Khương
