Tháng 4/2007, tại thôn Hữu Nghị, Diêm Thành, Giang Tô, Trung Quốc đã xảy ra một sự việc gây chấn động. Trong một ao nuôi cá nhỏ của làng, người dân bất ngờ tìm thấy hơn 20 thỏi vàng lấp lánh, trên mỗi thỏi đều có khắc chữ. Tin tức lan nhanh khiến giới buôn cổ vật, các chuyên gia khảo cổ và cả cảnh sát địa phương lập tức kéo đến hiện trường. Điều khiến mọi người càng sững sờ hơn là trên những thỏi vàng còn khắc chữ, các chuyên gia vừa nhìn đã kinh ngạc, đồng loạt khẳng định đây là quốc bảo.
Rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra?
Chiều ngày 20/4/2007, cậu bé học sinh tiểu học Chu Tùng Cán cùng 3 cô bé hàng xóm chèo thuyền chơi trong ao. Do mực nước nông, chiếc thuyền nhanh chóng bị mắc cạn, thế là cả nhóm xuống nước chơi nhặt trai sò ven bờ. Khi đi tới góc đông bắc ao, Chu Tùng Cán tình cờ thấy dưới nước có vật gì đó sáng lấp lánh. Cậu vớt lên thì ngỡ ngàng phát hiện đó là 4 thỏi vàng, bên trên còn có chữ khắc.
Bốn đứa trẻ mỗi người cầm một thỏi, vừa đủ chia nhau. Tuy nhiên, Chu Tùng Quyên – một trong 3 cô bé – cho rằng vàng quá dơ nên đưa cho Chu Tùng Cán nhờ rửa sạch. Không may, cậu không giữ chắc khiến thỏi vàng rơi lại xuống ao và biến mất.
Về nhà, Chu Tùng Quyên kể lại chuyện cho bố là ông Chu Hữu Sinh. Ông lập tức dẫn con quay lại ao tìm kiếm. Sau một hồi mò mẫm, ông đã vớt được một thỏi vàng nữa, nhưng cũng không chắc đó có phải là thỏi đã đánh rơi hay không.
Sang hôm sau, tin “ao có vàng” lan nhanh khiến cả làng xôn xao. Dưới sự hướng dẫn của ông Chu Hữu Sinh, người dân trong làng cũng tìm thấy thêm 6 thỏi vàng ở dưới ao. Đến ngày thứ ba, dân làng quyết định hút cạn nước ao, dùng sàng để đãi đất tìm vàng. Kết quả, họ tìm thấy tổng cộng 21 thỏi vàng.
Sự việc trên gây chấn động cả vùng. Tin đồn lan rộng, nhiều người buôn đồ cổ âm thầm kéo đến, muốn mua lại những thỏi vàng này với giá cao. Họ tung lời đồn rằng mỗi thỏi vàng có thể trị giá tới 100.000 NDT (hơn 369 triệu đồng) nên không ít người dân đã bán chúng đi. Điều này đã khiến cảnh sát địa phương ngay sau đó phải vào cuộc can ngan và thuyết phục được một số người nộp lại vàng.
Ngày hôm sau, cảnh sát đã chuyển số vàng này cho các chuyên gia văn hóa giám định. Điều khiến họ choáng váng là trên mỗi thỏi vàng đều khắc hai chữ “Sính Viên”. Các chuyên gia giải thích: Sính là tên kinh đô nước Sở thời cổ đại, còn Viên là đơn vị đo lường tiền tệ thời xưa. Như vậy, những thỏi vàng từ ao nhỏ ở thôn Hữu Nghị chính là tiền vàng thời Sở, thuộc nhóm loại tiền vàng sớm nhất được phát hiện tại Trung Quốc.
Các chuyên gia nhận định đây là quốc bảo, phải được thu hồi đầy đủ tránh thất thoát ra bên ngoài.
Sau một tuần được lực lượng chức năng địa phương tuyên truyền và vận động, 11 hộ dân đã giao nộp đầy đủ 21 thỏi vàng. Tất cả được công nhận là quốc bảo cấp I, giá trị ước tính lên hơn 100 triệu NDT (hơn 369 tỷ đồng).
Cùng với việc vận động người dân giao nộp vàng, các nhà khảo cổ tiến hành khảo sát khu vực xung quanh. Kết quả cho thấy nơi đây từng là di chỉ sản xuất muối lớn thời nhà Đường, rộng khoảng 10.000 m², trước đó từng phát hiện nhiều hiện vật từ thời Xuân Thu – Chiến Quốc.
Các chuyên gia cho rằng những thỏi vàng tìm được này là “tàn dư” của hoạt động kinh doanh, buôn bán muối của người dân vào thời điểm đó. Không ngờ hàng nghìn năm sau, chúng lại được hậu thế tìm thấy.
Nhờ sự tự giác của người dân Hữu Nghị, di sản quý giá mang dấu ấn lịch sử hơn 2.500 năm đã được gìn giữ trọn vẹn và đang được trưng bày tại Bảo tàng Diêm Thành. Chính quyền địa phương đã trao giấy khen và phần thưởng để ghi nhận tinh thần bảo vệ di sản văn hóa của người dân trong vụ việc đặc biệt này.
Ánh Lê (Theo Sohu)
