Khi nhắc đến ung thư gan, nhiều người thường nghĩ ngay đến rượu bia, virus viêm gan hay thuốc lá. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT - Mỹ) cho thấy một “thủ phạm” khác đang âm thầm tác động lên gan: chế độ ăn giàu chất béo kéo dài, tờ Times of India thông tin.
Chế độ ăn nhiều chất béo khiến tế bào gan “tự thay đổi”
Theo nhóm nghiên cứu của MIT, việc tế bào gan liên tục phải đối mặt với môi trường giàu chất béo tạo ra một dạng “căng thẳng chuyển hóa”. Khi đó, để thích nghi và tồn tại, tế bào buộc phải kích hoạt những cơ chế bảo vệ.
Ông Alex K. Shalek, Giám đốc Viện Kỹ thuật Y sinh và Khoa học (IMES) thuộc MIT, cho biết sự thích nghi này thể hiện ở việc các tế bào bật lên những gene giúp chúng chống lại quá trình tự chết vốn là cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể, đồng thời gia tăng khả năng phân chia.
Song song đó, một số gene quan trọng giúp tế bào gan thực hiện đúng chức năng chuyển hóa bình thường lại dần bị “tắt” đi. Theo thời gian, tế bào gan không còn giữ được đặc tính khỏe mạnh ban đầu mà chuyển sang trạng thái dễ tổn thương hơn. Chính những thay đổi âm thầm này giúp tế bào sống sót trong môi trường giàu chất béo, nhưng cũng làm tăng nguy cơ chúng phát triển theo hướng hình thành khối u.
Nói cách khác, tế bào gan dần đánh mất vai trò vốn có, chuyển sang trạng thái dễ tổn thương và dễ biến đổi ác tính hơn.
Từ gan nhiễm mỡ đến ung thư gan: Quá trình kéo dài hàng chục năm
Chế độ ăn nhiều chất béo có thể dẫn đến viêm và tích tụ mỡ trong gan – tình trạng được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ. Đây cũng là bệnh có thể bắt nguồn từ các căng thẳng chuyển hóa kéo dài khác như uống nhiều rượu.
Nếu không được kiểm soát, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành xơ gan, suy gan và cuối cùng là ung thư gan.
Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã cho chuột ăn chế độ giàu chất béo và theo dõi sự thay đổi của tế bào gan bằng phương pháp giải trình tự RNA đơn bào. Kết quả cho thấy gần như tất cả chuột trong nhóm này đều phát triển ung thư gan sau khoảng một năm.
Dù mô hình trên động vật diễn ra trong thời gian ngắn, các nhà nghiên cứu ước tính ở người, quá trình này có thể kéo dài khoảng 20 năm, tùy thuộc vào chế độ ăn uống và các yếu tố nguy cơ khác như rượu bia hoặc nhiễm virus viêm gan.
Điều đáng lưu ý là không phải ai ăn nhiều chất béo cũng ngay lập tức mắc ung thư. Tuy nhiên, việc duy trì chế độ ăn mất cân bằng trong thời gian dài có thể khiến tế bào gan dần thay đổi theo hướng bất lợi mà người trong cuộc khó nhận ra.
Phát hiện từ MIT cho thấy ung thư gan không chỉ là hệ quả của rượu bia hay thuốc lá. Những lựa chọn dinh dưỡng hàng ngày, đặc biệt là chế độ ăn giàu chất béo kéo dài, cũng có thể âm thầm tạo môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư hình thành.
Giữ cân bằng dinh dưỡng, kiểm soát cân nặng, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và theo dõi sức khỏe định kỳ được xem là những bước quan trọng để bảo vệ lá gan trong dài hạn.
Lam Chi
Nguồn: Times of India
