Theo một tổng quan mới công bố ngày 9/3 trên tạp chí khoa học JAMA, béo phì hiện liên quan tới khoảng 10% tổng số ca ung thư mới được chẩn đoán mỗi năm tại Mỹ. Ở một số loại ung thư, tỷ lệ này có thể lên tới 50% (ví dụ như ung thư nội mạc tử cung và ung thư gan).
Chuyên trang y tế Mỹ Healthline trích dẫn nghiên cứu, viết rằng béo phì chủ động tạo ra môi trường thuận lợi để ung thư phát triển. Tình trạng này có liên quan đến ít nhất 13 loại ung thư, trong đó có ung thư đại trực tràng, tụy, buồng trứng, vú, tuyến giáp và thận.
Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), hơn 40% người trưởng thành và 20% trẻ em tại Mỹ sống chung với béo phì trong giai đoạn 2021–2023. Béo phì được định nghĩa là chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 30 trở lên.
“Thật đáng lo ngại khi béo phì có thể thay đổi cơ thể chúng ta nhiều đến vậy,” bác sĩ Neil Iyengar, chuyên gia ung thư học tại Viện Ung thư Winship (Mỹ) và là đồng tác giả nghiên cứu, chia sẻ với Healthline.
Vai trò của béo phì trong sự phát triển ung thư
Các tác giả của nghiên cứu chỉ ra rằng viêm là yếu tố then chốt thúc đẩy ung thư liên quan đến béo phì.
Thừa cân và béo phì thường dẫn đến tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp, từ đó thúc đẩy sự phát triển của khối u.
Theo bác sĩ Iyengar, mô mỡ là một trong những loại mô phổ biến nhất trong cơ thể và phần lớn các loại ung thư phát triển ngay trong hoặc gần khu vực này, tận dụng tình trạng viêm như một “nguồn nhiên liệu”.
“Khi bạn bị viêm mạn tính trong thời gian dài, bạn đang tạo ra một môi trường trong cơ thể giàu các yếu tố tăng trưởng và mạch máu mới,” ông nói.
“Nếu một tế bào ung thư xuất hiện, nó có thể tận dụng môi trường viêm đó và sử dụng các yếu tố tăng trưởng để phát triển thành khối u.”
Để tế bào ung thư hình thành, cần có một số đặc tính nhất định. Các nhà khoa học đã xác định 10 đặc tính, bao gồm khả năng:
- phân chia không giới hạn
- chống lại sự chết của tế bào
- tạo ra nguồn cung cấp máu mới
- né tránh hệ miễn dịch
Ngoài ra, tế bào ung thư có thể “tái lập trình” quá trình trao đổi chất để sử dụng năng lượng dư thừa làm nhiên liệu, từ đó đẩy nhanh sự phát triển của khối u.
Tất cả những đặc điểm này tạo nên cái mà bác sĩ Iyengar gọi là “môi trường thuận lợi” để ung thư hình thành và phát triển.
“Béo phì gây ra nhiều đặc tính khiến tế bào trở nên ung thư,” ông nói. “Gần như mọi quá trình dẫn đến sự hình thành ung thư trong cơ thể đều bị thúc đẩy nhanh hơn bởi béo phì.”
Ngoài ra, béo phì còn tác động đến nhiều cơ chế khác làm tăng nguy cơ ung thư, bao gồm:
- Tổn thương DNA: Diễn ra nhanh hơn khi béo phì, có thể biến tế bào khỏe mạnh thành tế bào ung thư, đồng thời làm chậm khả năng sửa chữa của cơ thể.
- Suy giảm miễn dịch: Béo phì làm giảm hiệu quả của các tế bào miễn dịch như tế bào NK và tế bào T trong việc phát hiện và tiêu diệt tế bào bất thường.
- Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: Cân nặng dư thừa làm giảm vi khuẩn có lợi tạo ra các chất chống viêm, khiến hàng rào ruột suy yếu.
Kiểm soát cân nặng lâu dài có thể giảm nguy cơ ung thư
Thời gian một người duy trì tình trạng béo phì càng lâu thì nguy cơ ung thư càng cao và việc đảo ngược tổn thương càng khó.
Các tác giả cho biết giảm hơn 10% trọng lượng cơ thể có thể giúp đảo ngược các quá trình sinh học có hại liên quan đến béo phì.
Tuy nhiên, việc giảm cân chỉ có ý nghĩa khi được duy trì lâu dài. Việc giảm cân nhanh rồi tăng lại nhiều lần có thể gây hại nhiều hơn lợi, vì mỗi lần thay đổi đột ngột khiến mô mỡ co lại và giãn ra liên tục.
“Điều đó sẽ gây ra nhiều viêm hơn và làm rối loạn các quá trình này nghiêm trọng hơn,” bác sĩ Iyengar nhấn mạnh.
Trà My
Theo Healthline
