Các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố một bước đột phá có thể định hình lại tương lai của dệt may điện tử (e-textiles/smart textiles): Một chip sợi quang linh hoạt hoàn toàn (FIC), kích cỡ tóc người và bền bỉ siêu việt, SCMP thông tin ngày 24/1/2026.
Nhóm nghiên cứu đã dành hơn 10 năm để phát triển hơn 30 loại sợi chức năng (tạo năng lượng, lưu trữ, phát sáng, cảm biến sinh học), và FIC là đỉnh cao của chuỗi nghiên cứu đó.
Chip/Mạch tích hợp sợi quang là một thiết bị điện tử mới, mỏng như sợi tóc người. Ảnh: SCMP
Phát minh đột phá này không chỉ mở đường cho việc cung cấp năng lượng và thực hiện các chức năng cảm biến, mà còn rung chuyển lĩnh vực dệt may điện tử bằng cách phát triển các mạch tích hợp dưới dạng sợi.
Nó giúp giải quyết nút thắt lớn nhất của e-textiles hiện nay: Làm sao tích hợp điện tử cao cấp vào vải mà vẫn giữ được sự mềm mại, thoáng khí, giặt được và chịu lực cơ học.
Thay vì gắn chip cứng cáp hoặc dây dẫn riêng lẻ (dễ hỏng, nặng nề), sợi FIC có thể tích hợp đầy đủ chức năng nguồn, cảm biến, tính toán và hiển thị vào từng sợi vải. Kết quả là quần áo thông minh trở nên thực sự thông minh và dễ sử dụng hàng ngày (ví dụ như quần áo y tế theo dõi sức khỏe từ xa, quần áo hiển thị GPS, phát video...).
Theo dữ liệu cập nhất mới nhất vào tháng 1/2026 của Fortune Business Insights, thị trường dệt may điện tử toàn cầu được định giá 2,43 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến sẽ tăng từ 2,79 tỷ USD vào năm 2026 lên 8,48 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 14,9%.
Nguồn ảnh: Yuichiro Chino via Getty Images
Cũng theo Fortune Business Insights, ngành dệt may điện tử đang tăng trưởng bùng nổ nhờ nhu cầu từ chăm sóc y tế, thể thao, quân sự và thời trang thông minh.
Phát minh chip sợi của Trung Quốc có thể đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng này, đặc biệt khi nó cho phép sản xuất hàng loạt sợi thông minh giá rẻ, bền vững và dễ tích hợp vào chuỗi cung ứng dệt may truyền thống.
Nếu được thương mại hóa thành công, nó có thể khiến ngành dệt may điện tử toàn cầu thay đổi hoàn toàn trong thập kỷ tới.
Độ bền vượt trội: Xe container nặng 15,6 tấn nghiền không hỏng
Độ bền là điểm nổi bật nhất của chip sợi quang khi nó có thể chịu kéo giãn đến 30%, xoắn 180 độ/cm, chịu hơn 10.000 chu kỳ uốn cong và mài mòn, chịu nhiệt đến 100°C, chịu được hơn 100 lần giặt máy, và đặc biệt chịu được áp lực nghiền nát từ xe container nặng 15,6 tấn mà không hỏng.
Nhờ độ bền siệu việt này mà sợi FIC góp phần xanh hóa ngành dệt may điện tử xanh bằng cách giảm lãng phí thay thế.
Quy trình sản xuất lấy cảm hứng từ cách cuốn sushi: Xây dựng mạch trên nền đàn hồi cực mỏng, sau đó cuộn chặt thành cấu trúc xoắn ốc đa lớp (multilayered spiral architecture), giúp tận dụng không gian bên trong sợi để tăng mật độ mà vẫn giữ tính linh hoạt cao. Kết quả là sợi vải có khả năng tính toán, xử lý thông tin như chip thông thường, đồng thời mềm mại và bền bỉ.
Phát minh này, do nhóm nghiên cứu tại Đại học Phúc Đán dẫn đầu bởi Giáo sư Peng Huisheng thực hiện, đã được đăng tải trên tạp chí Nature uy tín vào tháng 1/2026.
Trang Ly
