Phi công Nga, Ukraine hoán đổi vị trí
Trong một lần di chuyển gần tiền tuyến Nga – Ukraine, phi công Ukraine điều khiển drone nghe thấy tiếng rít chói tai của một chiếc quadcopter Nga.
Dmytro từng nhiều lần ở vị trí ngược lại – ngồi trong hầm chỉ huy, đeo tai nghe, điều khiển drone tấn công nhằm vào binh sĩ Nga lộ diện. Lần này, Dmytro chỉ kịp chạy và nổ súng loạn xạ lên trời.
Những tình huống như vậy đang trở nên quen thuộc dọc chiến tuyến Ukraine. Sau hơn 2 năm tấn công các đơn vị Nga gần như không bị đáp trả, lực lượng phi công drone của Ukraine giờ lại trở thành mục tiêu bị săn đuổi.
Đối thủ mới của họ là Rubikon – đơn vị đặc nhiệm công nghệ cao của Nga, chuyên sử dụng các thiết bị dò tìm, theo dõi và tiêu diệt phi công Ukraine trước khi họ kịp phóng thiết bị.
Ukraine gặp đối thủ mới
Sự xuất hiện của Rubikon đã tạo ra bước ngoặt trên chiến trường kỹ thuật số, làm suy giảm một trong những lợi thế chiến thuật lớn nhất của Ukraine. Đơn vị này gây áp lực mạnh lên quân đội Kiev, vốn đã gặp khó trước lực lượng Nga đông đảo và được tài trợ tốt hơn.
"Rubikon là vấn đề lớn nhất của chúng tôi", binh sĩ Artem Kariakin tại thị trấn Pokrovsk, vùng Donetsk, nói. "Nếu người Nga không có đội phi công drone giỏi như vậy, bộ binh của họ đã không thể xâm nhập thành phố. Giờ làm phi công drone thực sự rất nguy hiểm."
Theo Rob Lee, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI) ở Philadelphia, Rubikon có khoảng 5.000 người cùng nguồn lực tài chính dồi dào. Thay vì tấn công trực diện vào bộ binh Ukraine, Rubikon tập trung tiêu diệt phi công và cắt đứt hậu cần của đối phương. Đơn vị có thể tấn công ở độ sâu 10 km sau phòng tuyến, nhắm vào các phương tiện và drone vận tải phục vụ tiếp tế tiền tuyến.
Ngoài các hoạt động tấn công, Rubikon còn đóng vai trò trung tâm đào tạo các đơn vị drone khác của Nga.
"Đây không chỉ là một đơn vị, mà là một trung tâm phát triển toàn diện các hệ thống không người lái", Lee nói. "Họ làm cả nghiên cứu - phát triển, xây dựng chiến thuật, kỹ thuật và quy trình tác chiến. Các đơn vị Ukraine cho biết thường thấy đối phương cải thiện rõ rệt sau khi được Rubikon huấn luyện".
Đi ngược truyền thống quân đội Nga
Rubikon cho thấy sự đổi mới trong tổ chức quân sự Moscow - vốn từng bị aa-aa-ađánh giá rời rạc và thiếu phối hợp.
"Họ gần như đi ngược với cách vận hành truyền thống của quân đội Nga," Lee nhận xét. "Không theo cơ chế chỉ tiêu hành chính, mà hoạt động linh hoạt như các đơn vị drone sáng tạo của Ukraine – phản ứng nhanh và chủ động."
Chiến lược hoạt động ngoài tiền tuyến giúp Rubikon chiếm ưu thế trong cuộc chiến drone đang định hình lại cục diện, vốn được giới chuyên gia ước tính chiếm tới 70–80% thương vong quân sự hiện nay. Khi Rubikon phá vỡ chuỗi hậu cần và hệ thống drone của Kiev, các phi công Ukraine phải tập trung tấn công để kìm hãm đà tiến của bộ binh Nga.
Các đơn vị trinh sát Rubikon thường lần ra phi công Ukraine ẩn nấp trong hầm hoặc sau rặng cây, tấn công tại chỗ, hoặc gửi tọa độ cho không quân Nga. Theo Dmytro, họ đặc biệt chú ý đến các ăng-ten và điểm cao, nơi phi công cần đường truyền ổn định tới máy thu. Do phụ thuộc vào tín hiệu radio, phi công điều khiển drone tấn công và trinh sát thường chỉ ở cách tiền tuyến vài km.
Theo Zoommer, một binh sĩ thuộc đơn vị drone nhỏ gần Pokrovsk, Rubikon có đủ nhân lực và tài nguyên để duy trì hoạt động liên tục.
"Trước khi Rubikon xuất hiện ở Pokrovsk, mọi thứ giống như một kỳ nghỉ đối với chúng tôi", Zoommer nói.
Bob Tollast, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quân chủng Thống nhất Hoàng gia (RUSI), cho rằng giờ Kiev phải xây dựng chiến lược trung tâm rõ ràng hơn để đối phó với Rubikon.
Lữ đoàn của Dmytro đã thành lập các nhóm chống drone để truy tìm phi công Nga, song chi tiết không được tiết lộ. Các phi công Ukraine cũng điều chỉnh chiến thuật: thay đổi vị trí phóng, đường truyền, tăng cường ngụy trang và ẩn nấp.
"Quy tắc mới rất đơn giản" - Dmytro nói - "Khiêm tốn, im lặng, che giấu vị trí, và đừng di chuyển nếu không cần thiết".
Minh Khôi (Theo FT)
