Studio hoạt hình Ghibli của ông Hayao Miyazaki từ lâu đã nổi tiếng trên toàn thế giới với những tác phẩm có một không hai của mình. Không chỉ có nội dung sâu sắc, studio của ông Miyazaki luôn mang một phong cách hình ảnh độc đáo, chỉn chu không thể trộn lẫn với các nhà làm phim khác.
Chính vì vậy, từng có lúc việc biến các hình ảnh thông thường thành một bức hình mang đặc trưng của Ghibli trở thành phong trào. Thậm chí có nhiều dịch vụ đã kiếm ra tiền từ nhu cầu này khi không phải ai cũng có thể tạo ra được một bức hình với phong cách như vậy.
Nhưng với công cụ tạo ảnh mới "Images for ChatGPT" của OpenAI, mong muốn đó của người dùng có thể được thực hiện chỉ trong một câu lệnh đơn giản. Và thật không thể tin nổi, chỉ trong vòng chưa đầy 2 ngày sau khi ra mắt, hầu như mọi hình ảnh trên internet toàn cầu đã được “Ghibli – hóa”.
Công cụ tạo hình ảnh mới của OpenAI đã chứng tỏ khả năng đáng kinh ngạc trong việc nắm bắt độ sâu, bóng và thậm chí cả văn bản một cách chân thực. Không giống như các công cụ AI trước đây thường tạo ra những hình ảnh trừu tượng hoặc đầy lỗi, tính năng mới này có thể tạo ra những hình ảnh gần như hoàn hảo, đặc biệt là khi bắt chước phong cách nghệ thuật nổi tiếng.
Xu hướng này bắt đầu một cách khá vô hại. Các cặp đôi chuyển đổi ảnh chân dung, chủ thú cưng tạo ra những chú mèo hoạt hình, và nhiều người bận rộn biến gia đình mình thành nhân vật trong thế giới Ghibli. Đây là phiên bản được tạo bởi AI của những tác phẩm nghệ thuật do con người vẽ mà nhiều người thường đặt hàng trên các nền tảng thương mại điện tử - bạn và người thân của bạn, trong phong cách anime yêu thích của bạn.
Tuy nhiên, chẳng mấy chốc xu hướng này đã chuyển sang chế độ hỗn loạn hoàn toàn. Không có gì là thiêng liêng: Tháp Đôi trong sự kiện 11/9, vụ ám sát JFK, CEO Nvidia Jensen Huang ký tên trên ngực một phụ nữ, bức ảnh nhóm khét tiếng của Tổng thống Donald Trump với Jeffrey Epstein, và thậm chí cả lời khai của CEO OpenAI Sam Altman trước Quốc hội đều đã được tái hiện với nét đặc trưng đầy mộng mơ của Ghibli. Bản thân Altman cũng hưởng ứng xu hướng này - ông thậm chí đã thay đổi ảnh đại diện X của mình thành phiên bản Ghibli và khuyến khích người theo dõi tạo cho ông một ảnh mới.
Điều đáng ngạc nhiên là hướng dẫn sử dụng Images with ChatGPT lại khá linh hoạt trong việc cho phép tạo ra loại nội dung này. Theo thẻ hệ thống GPT-4o, "Mô hình có thể tạo ra hình ảnh giống với thẩm mỹ trong tác phẩm của một số nghệ sĩ khi tên của họ được sử dụng trong lời nhắc. Chúng tôi đã thêm một lệnh từ chối được kích hoạt khi người dùng cố gắng tạo hình ảnh theo phong cách của một nghệ sĩ còn sống." Đáng chú ý là Miyazaki, người đồng sáng lập Studio Ghibli, vẫn còn sống.
Trong khi đó, ông Miyazaki, người đồng sáng lập Studio Ghibli, đã bày tỏ rõ ràng cảm xúc của mình về nghệ thuật do AI tạo ra. Trước sự nổi lên của AI tạo sinh hiện đại vào năm 2016, nhà làm phim hoạt hình này đã được cho xem một đoạn clip "deep learning" do một thực tập sinh sản xuất. Lời nói của ông đã gây tiếng vang với những người hoài nghi về AI.
"Tôi hoàn toàn ghê tởm," Miyazaki nói. "Nếu bạn thực sự muốn tạo ra những thứ đáng sợ, bạn có thể tiếp tục và làm điều đó, nhưng tôi sẽ không bao giờ muốn kết hợp công nghệ này vào công việc của mình. Tôi mạnh mẽ cảm thấy rằng đây là một sự xúc phạm đối với chính cuộc sống."
Mỉa mai thay, chẳng mấy chốc người dùng trên X đã Ghibli-hóa chính Miyazaki, biến ông thành một nhân vật trong thế giới hoạt hình mà chính ông đã tạo ra - một hành động dường như trực tiếp đi ngược lại với quan điểm mà nhà làm phim huyền thoại này đã bày tỏ.
Studio Ghibli không phải là phong cách duy nhất được sao chép. Người dùng đã có thể tạo hình ảnh theo phong cách của Rick & Morty, Wallace and Gromit, The Simpsons, và South Park. Vẫn chưa rõ các họa sĩ của Rick & Morty và The Simpsons cảm thấy thế nào về việc tác phẩm của họ bị biến đổi mà không có sự cho phép - hoặc liệu họ có thể đặt câu hỏi về việc OpenAI có được đủ dữ liệu để tạo ra những hình ảnh như vậy bằng cách nào.
Nhưng việc tạo ra các hình ảnh theo phong cách hoạt hình chỉ là một trong vô số các ứng dụng cho thấy khả năng "thị giác" thực sự ấn tượng của công cụ AI này. Giờ đây công cụ này thậm chí có thể tra cứu thông tin và chụp ảnh màn hình theo yêu cầu của người dùng, thậm chí dựng cả poster phim không khác gì các nhà thiết kế chuyên nghiệp.
Hiện tượng này đặt ra nhiều câu hỏi về ranh giới đạo đức và pháp lý trong việc sử dụng AI để bắt chước phong cách nghệ thuật của người khác, đặc biệt khi bản thân các nghệ sĩ đã bày tỏ sự phản đối. Trong khi OpenAI tiếp tục đấu tranh với các vấn đề về bản quyền và tranh chấp về hình ảnh người nổi tiếng, thì ranh giới giữa sáng tạo, bắt chước và xâm phạm có thể sẽ ngày càng trở nên mờ nhạt khi công nghệ AI tiếp tục phát triển.
Nguyễn Hải
