Trước đây, cuộc đua smartphone giá rẻ thường bắt đầu bằng một câu hỏi rất quen thuộc: máy nào chụp ảnh đẹp hơn? Các hãng liên tục nâng độ phân giải từ 48 MP lên 64 MP, rồi 108 MP, bổ sung camera góc siêu rộng, camera macro, chế độ chụp đêm và hàng loạt thuật toán AI với mục tiêu tạo ra khác biệt về nhiếp ảnh.
Nhưng nếu nhìn vào những mẫu smartphone phổ thông ra mắt trong năm 2026, có thể thấy một sự thay đổi rõ rệt. Một ví dụ là chiếc REDMI 17 vừa được Xiaomi giới thiệu tại Việt Nam gây chú ý không phải vì camera, mà bởi viên pin 7.500 mAh. Đây cũng là thông điệp mà hãng nhấn mạnh xuyên suốt chiến dịch truyền thông. Điều đáng nói là Xiaomi không phải trường hợp cá biệt. HONOR, Realme, Vivo hay nhiều thương hiệu Trung Quốc khác cũng đang đồng loạt chạy theo cuộc đua pin dung lượng lớn, trong khi hệ thống camera trên phân khúc phổ thông gần như không còn những bước tiến đáng kể.
Theo Counterpoint Research, dung lượng pin trung bình của smartphone tại Trung Quốc đã đạt 5.418 mAh vào tháng 5/2025, cao hơn 518 mAh so với mức trung bình của phần còn lại của thế giới và tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, các mẫu máy sở hữu pin từ 6.000 mAh trở lên đã chiếm 35% thị trường Trung Quốc, trong khi một năm trước tỷ lệ này mới chỉ là 9%. Counterpoint cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các hãng Trung Quốc nhanh chóng ứng dụng pin silicon-carbon và coi thời lượng pin là yếu tố tạo khác biệt mới.
Đó có thể là dấu hiệu cho thấy smartphone giá rẻ đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn mới, nơi các hãng sẵn sàng hy sinh một phần khả năng nhiếp ảnh để đổi lấy thời lượng sử dụng dài hơn.
Một cuộc đua mới đang hình thành
Nếu nhìn lại cách đây khoảng 5 năm, camera gần như là yếu tố đầu tiên xuất hiện trong mọi chiến dịch quảng cáo smartphone. Những khẩu hiệu như "camera 108 MP", "AI Camera" hay "chụp đêm chuyên nghiệp" từng phủ kín các bảng quảng cáo và sự kiện ra mắt sản phẩm. Tuy nhiên, đến năm 2026, những thông điệp này dần nhường chỗ cho các con số như 6.500 mAh, 7.000 mAh hay thậm chí 8.000 mAh.
Xu hướng này có thể thấy rõ ở hàng loạt thiết bị mới. Xiaomi liên tục nâng dung lượng pin trên các dòng REDMI và POCO. HONOR cũng đẩy mạnh các mẫu máy sử dụng pin silicon-carbon với dung lượng vượt mốc 7.000 mAh. realme và vivo cũng theo đuổi hướng đi tương tự ở các dòng máy phổ thông và cận trung cấp. Trong khi đó, phần lớn các sản phẩm vẫn chỉ sử dụng camera chính 50 MP, ít nâng cấp cảm biến, thiếu chống rung quang học OIS hoặc không còn đầu tư mạnh vào camera góc siêu rộng và camera tele.
Đây không phải sự chững lại về công nghệ camera, mà phản ánh sự thay đổi trong cách các hãng phân bổ chi phí sản xuất. Khi ngân sách dành cho mỗi thiết bị ở phân khúc dưới 5 triệu đồng luôn có giới hạn, việc tăng mạnh dung lượng pin đồng nghĩa với việc phải cắt giảm ở những hạng mục khác, và camera thường là lựa chọn đầu tiên.
Lý do đầu tiên nằm ở chính nhu cầu của người dùng. Camera trên smartphone phổ thông hiện nay đã đạt tới mức đủ tốt với phần lớn tác vụ hàng ngày. Một bức ảnh đăng Facebook, TikTok, Instagram hay gửi qua Zalo đều bị các nền tảng nén đáng kể. Trong điều kiện đủ sáng, rất ít người có thể phân biệt sự khác nhau giữa các cảm biến ảnh tầm trung đến từ Sony hay Samsung nếu chỉ xem trên màn hình điện thoại.
Nói cách khác, camera không còn tạo ra khoảng cách trải nghiệm đủ lớn để thuyết phục người dùng nâng cấp thiết bị như giai đoạn 2018-2022.
Ngược lại, thời lượng pin lại là thứ mà bất kỳ ai cũng cảm nhận được. Một chiếc điện thoại có thể hoạt động trọn vẹn hai ngày hay vẫn còn hơn 30% pin sau một ngày làm việc tạo ra giá trị rất trực quan. Người dùng có thể không nhận ra cảm biến ảnh lớn hơn vài phần trăm, nhưng chắc chắn sẽ nhận ra nếu không còn phải mang theo sạc dự phòng mỗi ngày.
Một khảo sát của Counterpoint Research công bố đầu năm 2025 cho thấy, bên cạnh hiệu năng bộ xử lý, thời lượng pin là một trong những yếu tố mà người dùng sẵn sàng trả thêm tiền khi mua smartphone, xếp trên cả nhiều tính năng khác như kết nối hay camera ở một số phân khúc. Điều này cho thấy pin không còn là thông số kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng.
Sự thay đổi trong hành vi sử dụng smartphone cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Điện thoại ngày nay không còn đơn thuần là thiết bị liên lạc hay chụp ảnh. Người dùng dành nhiều thời gian hơn cho TikTok, YouTube Shorts, livestream, chơi game, gọi video, làm việc từ xa và đặc biệt là các ứng dụng AI tạo sinh. Những tác vụ này khiến thời gian bật màn hình tăng lên đáng kể, kéo theo nhu cầu về pin lớn hơn bao giờ hết.
Theo nhiều khảo sát của Counterpoint Research trong những năm gần đây, thời lượng pin luôn nằm trong nhóm tiêu chí quan trọng nhất khi người dùng lựa chọn smartphone mới, đặc biệt ở phân khúc phổ thông, nơi yếu tố giá và tính thực dụng được đặt lên hàng đầu. Trong khi đó, Canalys cũng cho biết chu kỳ thay mới smartphone toàn cầu đang kéo dài lên khoảng 40 đến gần 48 tháng. Khi người dùng giữ điện thoại lâu hơn, họ có xu hướng ưu tiên một thiết bị có thể duy trì thời lượng pin tốt sau nhiều năm sử dụng hơn là những nâng cấp nhỏ về chất lượng camera.
Một yếu tố khác khiến cuộc đua pin tăng tốc là sự trưởng thành của công nghệ pin silicon-carbon. So với pin lithium-ion truyền thống, vật liệu cực dương chứa silicon cho phép tăng mật độ năng lượng đáng kể mà không làm kích thước viên pin tăng tương ứng. Điều này giúp các hãng có thể đưa pin 7.000-8.000 mAh lên những thiết bị vẫn giữ được độ dày và trọng lượng ở mức chấp nhận được.
Chính công nghệ này đang được nhiều nhà sản xuất Trung Quốc áp dụng, từ HONOR, Xiaomi đến realme, tạo nên một cuộc chạy đua mới về dung lượng pin mà chỉ vài năm trước còn được xem là khó khả thi.
Tuy nhiên, không có sự nâng cấp nào là miễn phí.
Sự đánh đổi
Để nhường chỗ cho viên pin lớn hơn, các hãng thường phải cắt giảm chi phí ở hệ thống camera. Điều này thể hiện qua việc nhiều smartphone phổ thông vẫn chỉ có một camera thực sự hữu dụng, trong khi các camera phụ chủ yếu mang tính hỗ trợ. Chống rung quang học OIS vẫn vắng bóng trên nhiều mẫu máy dưới 5 triệu đồng. Camera tele gần như biến mất. Camera góc siêu rộng nếu xuất hiện cũng thường sử dụng cảm biến có độ phân giải thấp và chất lượng không nổi bật.
Kết quả là chất lượng ảnh, đặc biệt trong điều kiện thiếu sáng, zoom hay quay video, không còn cải thiện nhanh như trước. Người dùng nhận được một thiết bị có thời lượng pin dài hơn, nhưng đổi lại khả năng nhiếp ảnh gần như đứng yên qua từng thế hệ.
Để bù đắp cho khoảng trống phần cứng, các hãng ngày càng dựa nhiều hơn vào AI. Những tính năng như xóa vật thể, tăng độ nét, ghép HDR, cải thiện màu sắc hay xử lý ảnh sau khi chụp trở thành công cụ giúp smartphone tạo cảm giác camera được nâng cấp mà không cần đầu tư quá nhiều vào cảm biến hay ống kính đắt tiền.
Đây cũng là lý do các sự kiện ra mắt smartphone hiện nay thường dành nhiều thời gian nói về AI hơn là thông số camera. AI không chỉ giúp cải thiện trải nghiệm mà còn là giải pháp tiết kiệm chi phí hiệu quả hơn nhiều so với việc trang bị cảm biến lớn hoặc hệ thống chống rung cao cấp.
Câu hỏi đặt ra là liệu đây có phải hướng đi đúng.
Với phần lớn người dùng phổ thông, câu trả lời có lẽ là có. Một chiếc điện thoại dùng được hai ngày, ít phải sạc, hoạt động ổn định và đáp ứng tốt các nhu cầu giải trí, học tập hay làm việc sẽ thiết thực hơn nhiều so với việc sở hữu camera chỉ nhỉnh hơn đôi chút trong những tình huống hiếm gặp.
Tuy nhiên, với nhóm người yêu thích nhiếp ảnh di động, đây lại là tín hiệu không mấy tích cực. Khi các hãng đồng loạt ưu tiên pin, những cải tiến về camera ở phân khúc phổ thông sẽ ngày càng chậm lại, khiến khoảng cách giữa smartphone giá rẻ và các dòng máy cao cấp tiếp tục bị kéo giãn.
Thêm nữa, việc ưu tiên pin cũng phản ánh áp lực về chi phí linh kiện. Counterpoint dự báo giá bán trung bình của smartphone toàn cầu tiếp tục tăng do chi phí bộ xử lý, bộ nhớ và các thành phần phục vụ AI ngày càng cao. Khi ngân sách linh kiện bị siết chặt, các hãng buộc phải lựa chọn đầu tư mạnh vào những yếu tố có khả năng tạo khác biệt rõ ràng nhất với người dùng, và thời lượng pin đang trở thành lựa chọn ưu tiên hơn camera ở phân khúc phổ thông.
REDMI 17 vì thế không phải là sản phẩm tạo ra xu hướng, mà chỉ là minh chứng mới nhất cho sự dịch chuyển của toàn ngành. Nếu giai đoạn 2018-2022 là cuộc đua megapixel, thì từ năm 2025 trở đi, thị trường smartphone phổ thông đang bước vào cuộc đua về dung lượng pin. Dữ liệu của Counterpoint cho thấy tốc độ tăng dung lượng pin tại Trung Quốc đang nhanh hơn đáng kể so với phần còn lại của thế giới, trong khi các hãng cũng chuyển trọng tâm đầu tư sang pin silicon-carbon và AI thay vì liên tục nâng cấp hệ thống camera. Và nếu AI tiếp tục phát triển với tốc độ hiện nay, rất có thể cuộc đua tiếp theo sẽ không còn xoay quanh camera hay pin, mà sẽ là câu hỏi chiếc điện thoại nào có thể mang lại nhiều giá trị hơn từ trí tuệ nhân tạo, ngay cả khi phần cứng không còn thay đổi quá nhiều.
Lâm Mộc
