AI đang bước qua giai đoạn thử nghiệm tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi ngày càng nhiều tổ chức bắt đầu đưa công nghệ này vào hoạt động thực tế. Tuy nhiên, dữ liệu mới cho thấy khoảng cách từ việc ứng dụng AI đến việc tạo ra hiệu quả kinh doanh vẫn còn đáng kể.
Theo nghiên cứu “Khai phá Tiềm năng AI Việt Nam 2026” do Strand Partners thực hiện theo ủy quyền của Amazon Web Services, khoảng 26% doanh nghiệp Việt Nam, tương đương 245.000 doanh nghiệp, đã ứng dụng AI trong hoạt động. Trong số này, 78% kỳ vọng AI tiếp tục trở thành động lực tăng trưởng trong năm tới.
Từ tham vọng AI đến hiệu quả kinh doanh thực tế
Nghiên cứu được công bố tại sự kiện “AWS Cloud and AI Day Hà Nội”, dựa trên khảo sát 1.000 lãnh đạo doanh nghiệp cùng 1.000 người dân nhằm phác họa mức độ ứng dụng AI và điện toán đám mây tại Việt Nam.
Ông Eric Yeo, Tổng giám đốc AWS Việt Nam, nhận định: "Việt Nam đang dần hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm AI của ASEAN vào năm 2030, với sự quan tâm và mức độ ứng dụng công nghệ ngày càng mạnh mẽ."
Những doanh nghiệp đã đưa AI vào vận hành đang ghi nhận một số kết quả đáng chú ý. Có 73% cho rằng AI đóng vai trò quan trọng trong chiến lược kinh doanh tổng thể, 75% ghi nhận năng suất tăng, cao hơn mức 66% của năm trước. Đáng chú ý, 64% doanh nghiệp cho biết AI giúp doanh thu trung bình tăng thêm 15%.
TCBS là một ví dụ về cách AI được đưa trực tiếp vào quá trình phát triển sản phẩm. Công ty cho biết hơn 460 nhân sự đang sử dụng Kiro, môi trường phát triển phần mềm agentic AI của AWS. Nhờ đó, thời gian phát triển tính năng được rút ngắn gần 25%, trong khi hơn 70% mã nguồn do AI tạo ra được duyệt ngay từ lần đầu.
Đà ứng dụng này cũng thể hiện qua kỳ vọng của doanh nghiệp. Có 69% doanh nghiệp được khảo sát cho biết AI là ưu tiên hàng đầu hoặc ưu tiên cao, trong khi 84% dự kiến tăng mức độ sử dụng AI trong năm tới. Dù vậy, 61% doanh nghiệp đã ứng dụng AI vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm. Khoảng 71% cho biết khoản đầu tư AI đã hòa vốn hoặc mang lại lợi nhuận.
Sự khác biệt giữa các ngành cũng khá rõ. Trong lĩnh vực tài chính, 41% doanh nghiệp đã ứng dụng AI, cao hơn đáng kể mức trung bình 26%. Có 79% doanh nghiệp tài chính ghi nhận năng suất được cải thiện. Trong lĩnh vực y tế, tỷ lệ ứng dụng AI đạt 23%, trong đó 69% báo cáo năng suất tăng.
Một xu hướng đáng chú ý khác là sự xuất hiện của agentic AI, tức các hệ thống AI có khả năng thực hiện một chuỗi nhiệm vụ thay vì chỉ phản hồi yêu cầu đơn lẻ. Khoảng 38% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã biết đến công nghệ này. Trong nhóm đó, 8% đã tích hợp AI agent vào các quy trình cốt lõi, còn 19% đang thử nghiệm hoặc triển khai thí điểm.
Những doanh nghiệp đã triển khai AI agent cũng ghi nhận nhiều thay đổi trong hoạt động. Có 81% cho biết năng suất được cải thiện rõ rệt, 68% ghi nhận hiệu quả vận hành hoặc năng suất làm việc tăng, 61% cho rằng tốc độ ra quyết định và thực thi được cải thiện, trong khi 49% nhận thấy việc mở rộng quy mô hoạt động thuận lợi hơn.
NoteX, một nền tảng trí tuệ giọng nói được phát triển tại Việt Nam, cho biết việc vận hành trên AWS giúp công ty giảm 30% độ trễ cùng chi phí xử lý AI. Trong năm đầu tiên, nền tảng này thu hút hơn 1 triệu người dùng tại Việt Nam và hơn 20 quốc gia.
Nhóm startup AI native cũng đang cho thấy tốc độ tăng trưởng đáng chú ý. Theo nghiên cứu, các startup ưu tiên AI và điện toán đám mây ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu trung bình 147% trong năm qua. Khả năng đạt doanh thu trên 1 triệu USD mỗi năm của nhóm này cao gấp 4,8 lần, trong khi 96% tin rằng AI sẽ tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng doanh thu trong năm tới.
Diaflow là một trường hợp khác. Startup phát triển nền tảng điều phối AI agent này đã thu hút hơn 40.000 khách hàng, trong đó 75% đến từ Mỹ. Được xây dựng trên Amazon Bedrock, nền tảng đã xử lý hơn 100 triệu tác vụ AI.
Những rào cản
Dù vậy, dữ liệu của AWS cho thấy doanh nghiệp Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều rào cản khi đưa AI từ thử nghiệm sang triển khai trên diện rộng. Chỉ 23% doanh nghiệp đã ứng dụng AI cho biết có chiến lược AI chính thức và toàn diện, dù con số này đã tăng gần gấp đôi so với mức 12% của năm 2025.
Bài toán đo lường hiệu quả cũng chưa được giải quyết. Chỉ 13% doanh nghiệp cho biết đã có khung đo lường ROI từ AI rõ ràng và được áp dụng nhất quán. Trong khi đó, 46% thừa nhận chưa có phương pháp đáng tin cậy để đánh giá hiệu quả đầu tư vào AI.
Nhân lực tiếp tục là một điểm nghẽn khác. Có 54% doanh nghiệp cho rằng thiếu hụt kỹ năng số và AI đang cản trở việc ứng dụng, mở rộng công nghệ. 87% nhà tuyển dụng đánh giá đào tạo lại nhân viên hiện tại là yếu tố quan trọng trong chiến lược AI. Tỷ lệ người lao động Việt Nam tham gia đào tạo AI trong năm qua đạt 26%, tăng từ 19% năm 2025.
Đáng chú ý, nhu cầu nhân lực AI đang chuyển từ khả năng sử dụng công cụ sang năng lực đánh giá kết quả. Có 62% lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng tư duy phản biện và khả năng đánh giá sẽ đóng vai trò quyết định trong tương lai. 57% cho rằng khả năng diễn giải, kiểm chứng và phản biện kết quả do AI tạo ra sẽ ngày càng quan trọng trong 5 năm tới. Các doanh nghiệp cũng cho biết sẵn sàng trả mức lương cao hơn trung bình 41% cho những nhân sự đã có kỹ năng AI.
AWS cho biết đã đào tạo hơn 157.000 người tại Việt Nam về kỹ năng điện toán đám mây và AI. Chương trình Vietnam First Cloud & AI Journey cũng đã thu hút hơn 15.000 lập trình viên Việt Nam kể từ năm 2021.
Cùng với đó, AWS vừa đưa Local Zone tại Hà Nội vào hoạt động, nhằm đưa hạ tầng đám mây đến gần hơn với khách hàng tại Việt Nam. Theo AWS, việc mở rộng hạ tầng này hướng tới nhu cầu về độ trễ thấp, lưu trữ dữ liệu tại chỗ và các yêu cầu tuân thủ của những ngành có quy định chặt chẽ.
Những số liệu trên cho thấy câu chuyện AI tại Việt Nam đang chuyển sang một giai đoạn khác. Vấn đề không còn chỉ nằm ở việc doanh nghiệp có sử dụng AI hay không, mà là họ có thể biến khoản đầu tư vào công nghệ thành năng suất, doanh thu và tốc độ đổi mới đến đâu./
Vũ Hoàng
