Theo hồ sơ vụ án, chị Lý ở Bắc Kinh, Trung Quốc – chủ tài khoản tiết kiệm – phát hiện tài khoản của mình bị mất tổng cộng 283.000 NDT (hơn 1 tỷ đồng) sau khi xảy ra chuỗi giao dịch bất thường trong thời gian ngắn. Ngay sau đó, chị đã tiến hành báo mất thẻ, trình báo cơ quan công an địa phương và yêu cầu ngân hàng bồi thường khoản tiền bị đánh cắp. Tuy nhiên, phía ngân hàng từ chối trách nhiệm, cho rằng không có đủ bằng chứng xác định lỗi thuộc về hệ thống ngân hàng.
Không đồng tình với cách xử lý này, chị Lý đã khởi kiện ngân hàng ra Tòa án Nhân dân quận Hải Điến, yêu cầu bồi thường 283.000 NDT bị mất cùng lãi phát sinh. Sau quá trình xét xử, tòa án sơ thẩm đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc ngân hàng phải chịu trách nhiệm bồi thường. Ngân hàng sau đó kháng cáo nhưng tòa phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Tại phiên tòa, chị Lý khẳng định 283 giao dịch nói trên đều phát sinh ở nước ngoài, được thực hiện thông qua cùng một tài khoản nhận tiền, với giá trị giao dịch giống hệt nhau và dồn dập trong khoảng thời gian khoảng 90 phút. Tuy nhiên, hệ thống ngân hàng đã không nhận diện được dấu hiệu bất thường, không áp dụng biện pháp kiểm soát hay tạm dừng giao dịch, mà vẫn liên tục cho phép thanh toán.
Ngược lại, phía ngân hàng lập luận rằng hệ thống giao dịch của họ được xây dựng và vận hành đúng theo các tiêu chuẩn của ngành, mọi giao dịch phát sinh đều phải thông qua mật khẩu xác thực. Ngân hàng cho rằng việc chị Lý từng để mất thẻ ngân hàng cũng như thói quen sử dụng các nền tảng thanh toán của bên thứ ba vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể là nguyên nhân dẫn đến sự cố.
Thậm chí, ngân hàng còn nêu khả năng chị Lý thông đồng với người khác để thực hiện các giao dịch, từ đó khẳng định trách nhiệm không thuộc về mình.
Sau khi xem xét toàn diện vụ việc, Tòa án quận Hải Điến xác định rằng giữa chị Lý và ngân hàng đã hình thành quan hệ hợp đồng tiền gửi hợp pháp, có hiệu lực pháp lý. Từ đó, tổ chức tín dụng này có nghĩa vụ đảm bảo an toàn cho số tiền trong tài khoản của khách hàng.
Trong vụ án này, 283 giao dịch đều có dấu hiệu bất thường rõ ràng nhưng ngân hàng đã không phát hiện, không cảnh báo, cũng không gửi thông báo cho khách hàng. Từ đó, tòa án kết luận ngân hàng đã không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông báo và nghĩa vụ thận trọng, vi phạm nghĩa vụ hợp đồng trong việc bảo đảm an toàn tiền gửi của khách hàng.
Việc hệ thống giao dịch không kịp thời nhận diện và kiểm soát rủi ro đã trực tiếp dẫn đến thiệt hại tài chính cho chị Lý. Do vậy, ngân hàng phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ số tiền bị mất cùng lãi phát sinh.
Thẩm phán chủ tọa vụ án cho biết, trong các vụ gian lận thẻ ngân hàng, trọng tâm tranh chấp thường nằm ở việc ngân hàng có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ này hay không. Với giao dịch trực tuyến không có thẻ, yếu tố then chốt là ngân hàng đã xác minh thông tin và thực hiện nghĩa vụ cảnh báo hay chưa. Nếu không chứng minh được, ngân hàng phải chịu trách nhiệm bồi thường.
Thẩm phán cũng lưu ý rằng, trong một số trường hợp khác, nếu khách hàng tự mình để lộ thông tin bảo mật, chẳng hạn như nhập mã xác thực vào các đường link lừa đảo, thì dù giao dịch bị đánh cắp qua mạng, ngân hàng cũng không phải chịu trách nhiệm bồi thường. Điều này cho thấy, việc xác định trách nhiệm trong các vụ án đánh cắp tiền qua ngân hàng cần được xem xét trên cơ sở chứng cứ cụ thể của từng vụ việc.
Cũng qua vụ việc này, ngoài những rủi ro khách quan, tòa án Trung Quốc khuyên khách hàng bảo mật thông tin thẻ, mật khẩu và mã xác thực, không cung cấp cho cá nhân hay đường link không rõ nguồn gốc để tránh trở thành nạn nhân của các hành vi gian lận, chiếm đoạt tài sản.
Ánh Lê (Theo China News)
