Một bà mẹ ở Hà Nội mới đây chia sẻ câu chuyện khiến bản thân “sượng trân” khi đi xe cùng mẹ và con gái học lớp 7. Tình huống bắt đầu từ một chai nước và ít bánh kẹo được đặt ở phía sau ghế trên xe.
Theo lời kể, trong suốt chuyến đi, tài xế khá vui vẻ, trò chuyện với hành khách. Gần đến nơi, người này hỏi cô con gái đang học lớp mấy. Khi biết em học lớp 7, tài xế hỏi tiếp: “Trên trường thầy cô có dạy con khi lấy đồ của người khác thì phải xin phép không?”. Lúc này, cô bé mới giải thích rằng em nhìn thấy chai nước và kẹo để phía sau ghế nên nghĩ đó là đồ dành cho khách, bởi khi đi chơi hoặc sử dụng một số loại xe, em từng thấy nước được chuẩn bị sẵn cho hành khách.
Người mẹ kể bản thân khá bất ngờ trước câu hỏi của tài xế nên chỉ nói con xin lỗi chú, đồng thời nhắc con từ nay không tự ý sử dụng đồ không phải của mình.
Ai đúng, ai sai?
Câu chuyện sau khi được chia sẻ nhận về nhiều ý kiến khác nhau. Một số người cho rằng cách đặt câu hỏi của tài xế khiến phụ huynh dễ chạnh lòng, nhất là khi mẹ và bà của cô bé đều đang có mặt trên xe. Có ý kiến nhận định, nếu muốn góp ý, người lớn có thể nói trực tiếp, nhẹ nhàng hơn với phụ huynh thay vì hỏi một đứa trẻ về chuyện “thầy cô có dạy” hay không.
Tuy nhiên, bên cạnh câu chuyện về cách ứng xử của người lớn, nhiều ý kiến cũng cho rằng đây là một tình huống để cha mẹ nhìn lại một kỹ năng rất cơ bản nhưng không phải đứa trẻ nào cũng được nhắc đi nhắc lại thường xuyên: không tự ý sử dụng đồ của người khác khi chưa được cho phép.
Trong trường hợp này, cô bé có thể thực sự hiểu lầm rằng chai nước và bánh kẹo trên xe được chuẩn bị cho hành khách. Vì thế, điều cần làm sau sự việc không nhất thiết là trách mắng trẻ, mà là giúp con hiểu rõ hơn về ranh giới giữa “đồ được đặt ở nơi mình có thể nhìn thấy” và “đồ mình được phép sử dụng”.
Cha mẹ có thể dạy con một nguyên tắc đơn giản: không phải đồ của mình thì trước khi lấy, hãy hỏi.
Nếu nhìn thấy một chai nước, gói bánh hay món đồ được đặt ở nơi công cộng, trẻ không nên mặc định rằng mình có thể sử dụng. Có thể hỏi người lớn đi cùng, hỏi chủ nhân của món đồ hoặc hỏi nhân viên, tài xế nếu cần. Chỉ một câu hỏi rất đơn giản như “Chú ơi, chai nước này cháu có thể uống được không?” cũng giúp tránh một tình huống hiểu nhầm.
Đây không chỉ là phép lịch sự mà còn liên quan đến sự an toàn của trẻ.
Đặc biệt với đồ ăn, thức uống, trẻ càng không nên tùy tiện nhận hoặc sử dụng những thứ không rõ nguồn gốc, không biết dành cho ai. Với trẻ lớn hơn, cha mẹ có thể giải thích rằng khi ở ngoài gia đình, các em cần hình thành thói quen quan sát và hỏi trước khi dùng một món đồ không thuộc về mình.
Điều này cũng nên được áp dụng trong nhiều hoàn cảnh khác: đến nhà người khác không tự ý mở tủ lạnh, lấy đồ; ở trường không tự lấy đồ ăn, đồ dùng của bạn; đi khách sạn cần biết món nào được sử dụng miễn phí, món nào tính phí; trên phương tiện công cộng không tự tiện lấy những thứ được đặt ở khu vực dành cho người khác.
Cha mẹ cũng không nên khiến trẻ sống trong tâm lý sợ hãi mọi người xung quanh. Điều quan trọng hơn là dạy con không nhận và sử dụng đồ ăn, thức uống không rõ nguồn gốc; nếu có người cho, hãy hỏi cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy trước.
Với tình huống trên, có lẽ cả hai phía đều có điều để rút kinh nghiệm. Đứa trẻ cần hiểu rằng một món đồ nhìn như được chuẩn bị cho khách chưa chắc đã đồng nghĩa với việc có thể tự lấy. Người lớn cũng có thể lựa chọn cách góp ý phù hợp để một lỗi nhỏ trở thành một bài học, thay vì khiến trẻ cảm thấy mình bị phán xét.
Trẻ con không thể biết hết mọi quy tắc ứng xử nếu người lớn chưa từng dạy. Và ngay cả khi đã được nhắc, trẻ vẫn có thể có lúc hiểu sai hoặc hành động theo thói quen. Vì thế, thay vì chỉ nói với con “không được lấy đồ của người khác”, cha mẹ có thể tập cho trẻ một phản xạ cụ thể: thấy đồ lạ - không tự lấy; muốn sử dụng - hỏi trước; không rõ của ai - để nguyên.
Một tình huống trên chuyến xe tưởng như nhỏ, nhưng nếu được nhìn theo hướng tích cực, lại trở thành một bài học đời thường để cha mẹ cùng con luyện cách ứng xử và tự bảo vệ mình khi bước ra khỏi gia đình.
Hiểu Đan
