Tất cả người dân có BHXH chú ý quy định phạt tới 2 triệu đồng từ 10/9

Tăng cường chế tài nhằm bảo vệ Quỹ an sinh quốc gia

Trong những năm qua, chính sách BHXH và BHTN đã phát huy vai trò trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội, hỗ trợ hàng triệu người lao động vượt qua khó khăn khi mất việc làm, ốm đau, thai sản hay tai nạn lao động. Tuy nhiên, thực tế triển khai cũng phát sinh không ít vi phạm như: người lao động vừa đi làm vừa nhận trợ cấp thất nghiệp, cố tình kê khai sai lệch thông tin; doanh nghiệp chậm lập hồ sơ giải quyết chế độ cho người lao động, thậm chí làm giả hồ sơ để trục lợi quỹ.

Vì vậy, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP với nhiều điểm mới quan trọng, quy định cụ thể và siết chặt khung xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi gian lận, làm giả, chậm nộp hồ sơ hưởng Bảo hiểm xã hội (BHXH) và Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Với hiệu lực thi hành từ ngày 10/09/2026, quy định mới đòi hỏi cả người lao động, doanh nghiệp và các cơ quan liên quan phải nâng cao tinh thần tuân thủ pháp luật.

Đối với Người lao động: Xử phạt nghiêm hành vi gian lận và vi phạm nghĩa vụ thông báo

Theo quy định tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người lao động vi phạm sẽ bị áp dụng mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong hai nhóm hành vi chính sau:

Kê khai sai sự thật, làm sai lệch thông tin hồ sơ:

Xử phạt hành vi kê khai không đúng sự thật, cố tình sửa chữa, tẩy xóa làm sai lệch các thông tin, tài liệu liên quan đến quá trình đóng và hưởng BHXH, BHTN.

Lưu ý: Mức phạt hành chính này áp dụng đối với các trường hợp vi phạm chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vi phạm nghĩa vụ thông báo khi đã có việc làm mới:

Xử phạt người lao động không thông báo với tổ chức dịch vụ việc làm công khi đã có việc làm trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Các trường hợp bắt buộc phải thông báo đối với người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp:

Người đang trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp phải chủ động thực hiện nghĩa vụ thông báo cho trung tâm dịch vụ việc làm khi thuộc một trong các trường hợp sau:

Đã tìm được việc làm mới (có hợp đồng lao động hoặc thực tế đã làm việc có trả công);

Thực hiện các nghĩa vụ công: Nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân, lực lượng dân quân thường trực;

Chuyển sang chế độ hưu trí: Chính thức hưởng lương hưu hằng tháng;

Học tập dài hạn: Đi học có thời hạn trên 12 tháng.

Đối với Người sử dụng lao động: Khung phạt khắt khe tính theo từng hồ sơ vi phạm

Người sử dụng lao động đóng vai trò cầu nối quan trọng trong việc hoàn thiện và gửi hồ sơ hưởng chế độ cho người lao động. Nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp chây ỳ, chậm trễ hoặc cố tình trục lợi, Nghị định 283/2026/NĐ-CP đưa ra mức phạt rất cao: từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng trên mỗi 01 hồ sơ vi phạm.

Việc áp dụng mức phạt theo từng hồ sơ vi phạm đồng nghĩa với việc doanh nghiệp nếu vi phạm trên nhiều hồ sơ lao động cùng lúc thì mức phạt tổng cộng sẽ nhân lên tương ứng.

Mở rộng xử phạt đối với vi phạm dữ liệu, thông đồng và tiếp tay gian lận

Một điểm mới nổi bật của Nghị định 283/2026/NĐ-CP là siết chặt an toàn thông tin và xử lý các hành vi mang tính chất hệ thống. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với các hành vi:

Xâm phạm cơ sở dữ liệu: Truy cập, khai thác hoặc cung cấp cơ sở dữ liệu về BHXH, BHTN trái pháp luật.

Báo cáo sai sự thật: Đăng ký, báo cáo sai sự thật hoặc cung cấp thông tin không chính xác về quá trình đóng, hưởng BHXH, BHTN cho cơ quan chức năng.

Móc nối, thông đồng: Thông đồng, móc nối với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHTN.

Bao che, giúp sức: Bao che hoặc giúp sức cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khác thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHTN.

Mức phạt tối đa và Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc

Mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức

Nghị định khống chế tổng mức phạt tiền quy định tại Mục 2 (Người sử dụng lao động) và Mục 3 (Các vi phạm khác) đối với mỗi tổ chức/doanh nghiệp vi phạm tối đa không vượt quá 75.000.000 đồng.

Biện pháp khắc phục hậu quả (Thu hồi kinh phí)

Không chỉ dừng lại ở phạt tiền, cá nhân và tổ chức vi phạm BUỘC PHẢI NỘP LẠI CHO CƠ QUAN BHXH toàn bộ các khoản tiền đã hưởng sai hoặc nhận không đúng quy định, bao gồm:

Số tiền BHXH đã hưởng sai quy định;

Số tiền trợ cấp thất nghiệp đã hưởng sai quy định;

Số tiền hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề đã nhận không đúng quy định.

Lời khuyên cho Doanh nghiệp và Người lao động

Thời điểm Nghị định 283/2026/NĐ-CP chính thức áp dụng (10/09/2026) đang đến gần. Để tránh rủi ro pháp lý và mức phạt tài chính lớn:

Doanh nghiệp: Cần chủ động rà soát lại quy trình quản lý hồ sơ nhân sự, lập danh sách tham gia và thụ hưởng BHXH, BHTN đúng thời hạn; tuyệt đối không hỗ trợ hoặc tiếp tay cho các hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ.

Người lao động: Cần trung thực trong việc kê khai thông tin cá nhân. Đặc biệt, khi chuyển sang công việc mới hoặc thay đổi tình trạng việc làm, người lao động đang hưởng BHTN phải chủ động thông báo cho Trung tâm Dịch vụ việc làm trong vòng 10 ngày làm việc để tránh vi phạm nghĩa vụ và bị truy thu khoản trợ cấp.

Thái Hà