Theo Thông tư số 92 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, các quy định mới sẽ chính thức có hiệu lực áp dụng kể từ ngày 30/6/2026. Quy chuẩn tập trung định lượng và giới hạn hai thành phần độc hại chính trong khí thải xe máy là Carbon Monoxide (CO) và Hydrocacbon (HC).
Đối tượng áp dụng và chi tiết 4 mức giới hạn nghiêm ngặt
Thông tư số 92 ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 99:2025/BTNMT quy định trách nhiệm tuân thủ đối với mọi tổ chức, cá nhân đi xe mô tô, xe gắn máy trên đường bộ, các trung tâm kiểm định khí thải phương tiện và các cơ quan quản lý nhà nước liên quan. Quy chuẩn này không áp dụng đối với các phương tiện chuyên dụng thuộc quyền quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
Để phân loại và kiểm soát, cơ quan chức năng chia giới hạn nồng độ khí thải thành 4 cấp độ kỹ thuật phụ thuộc vào công nghệ động cơ (2 kỳ và 4 kỳ) cũng như tuổi thọ phương tiện:
Mức 1 (Dành cho xe sản xuất trước năm 2008): Ngưỡng CO tối đa là 4,5%. Hàm lượng HC giới hạn ở mức 10.000 ppm (phần triệu) đối với máy 2 kỳ và 1.500 ppm đối với máy 4 kỳ.
Mức 2 (Dành cho xe sản xuất từ năm 2008 đến 2016): Giữ nguyên trần CO ở mức 4,5%. Tuy nhiên, tỷ lệ HC được siết xuống còn 7.800 ppm (máy 2 kỳ) và 1.200 ppm (máy 4 kỳ).
Mức 3 (Dành cho xe sản xuất từ năm 2017 đến ngày 30/6/2026): Tiêu chuẩn nâng cao đáng kể khi hạ trần CO xuống còn 3,5%. Lượng HC cho phép ở động cơ 4 kỳ là 1.100 ppm và động cơ 2 kỳ giảm sâu còn 2.000 ppm.
Mức 4 (Dành cho xe sản xuất mới từ sau ngày 1/7/2026): Đây là mức nghiêm ngặt nhất với tỷ lệ CO chỉ được tối đa 2%. Hàm lượng HC của động cơ 4 kỳ chạm ngưỡng 1.000 ppm, trong khi động cơ 2 kỳ duy trì ở mức 2.000 ppm.
*Động cơ 2 kỳ (2 thì) và 4 kỳ là hai loại động cơ đốt trong phổ biến nhất. Điểm khác biệt cốt lõi là động cơ 4 kỳ hoàn thành chu trình nạp - nén - nổ - xả trong 4 hành trình của piston (2 vòng quay trục khuỷu), trong khi động cơ 2 kỳ gộp các quá trình này lại chỉ trong 2 hành trình của piston (1 vòng quay)
Mặc dù quy chuẩn kỹ thuật QCVN 99:2025/BTNMT chính thức có hiệu lực từ cuối tháng 6, song dòng thời gian và lộ trình bắt buộc kiểm định thực tế đối với từng nhóm phương tiện sẽ do Chính phủ phê duyệt và ban hành bằng văn bản riêng sau đó.
Xem xét nới lỏng điều kiện kinh doanh kiểm định
Để chuẩn bị hạ tầng đáp ứng nhu cầu đo đạc khí thải cho hàng triệu xe máy khi lộ trình được kích hoạt, các cơ quan chức năng chuyên ngành đang xây dựng dự thảo sửa đổi Nghị định 166/2024. Điểm mấu chốt của dự thảo này là đề xuất giảm bớt các rào cản, nới lỏng điều kiện đăng ký kinh doanh dịch vụ kiểm định khí thải xe máy. Giải pháp này nhằm thu hút các nguồn lực xã hội hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, tư nhân tham gia thiết lập mạng lưới trạm đo rộng khắp.
Việc ban hành QCVN 99:2025/BTNMT được xem là bước đệm pháp lý nền tảng, giúp nước ta từng bước kiểm soát nguồn thải giao thông dựa trên niên hạn sử dụng của phương tiện, trước khi tiến tới các bộ tiêu chuẩn toàn diện hơn trong tương lai.
Thái Hà
