Từ ngày 1/1/2022, các mẫu ô tô mới bán ra tại Việt Nam phải đạt chuẩn khí thải Euro 5. Kể từ thời điểm quy định có hiệu lực đến nay đã hơn 2 năm, đã có hàng trăm mẫu xe mới đáp ứng yêu cầu, với hàng nghìn xe được bán ra, tuy nhiên tại nhiều địa phương, số lượng cửa hàng bán dầu diesel Euro5 vẫn rất thiếu, gây khó khăn cho các chủ xe, đồng thời ảnh hưởng tới tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp.
Loại nhiên liệu đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 5 là xăng RON 95-V và dầu diesel là DO 0,001S-V, đều được nhập khẩu từ nước ngoài. Hiện nguồn cung xăng RON 95-V được bán phổ biến hơn, vì vậy người sở hữu ô tô máy xăng gặp trở ngại ít hơn, trong việc tiếp cận nhiên liệu đúng tiêu chuẩn. Tuy nhiên, với dầu diesel là DO 0,001S-V số lượng cửa hàng bán hiện nay rất hạn chế.
Theo thống kê, tại TP HCM chỉ có khoảng 70 trạm bán dầu DO 0,001S-V trong tổng số hơn 580 trạm bán xăng, dầu, chiếm tỷ lệ khoảng 12%. Hà Nội có khoảng 76 trạm, trong tổng gần 500 trạm bán xăng, dầu, chiếm tỷ lệ khoảng 15%. Cả nước có khoảng 1.200 trạm có bán dầu DO 0,001S-V, trong tổng số 17.000 trạm bán xăng, dầu, chiếm tỷ lệ khoảng 7%.
Do số lượng trạm bán dầu DO 0,001S-V còn ít, nên gây bất tiện lớn cho người sử dụng ô tô động cơ diesel tiêu chuẩn Euro 5, đặc biệt là ở những nơi cách xa trung tâm lớn. Thời gian qua, một số người tiêu dùng ở các tỉnh như: Bắc Giang, Lạng Sơn, Yên Bái, Cao Bằng, Hà Giang… nơi sử dụng nhiều xe bán tải và xe SUV máy dầu, đã phản ánh, xe của họ mới mua, trong hướng dẫn sử dụng, khuyến cáo của nhà sản xuất ghi rõ “nên đổ dầu DO 0,001S-V”, nhưng tại nơi họ sinh sống không tìm đâu ra loại dầu này.
Một khách hàng ở Nghệ An đang sử dụng xe Ford Everest 2023 máy dầu (chuẩn khí thải Euro 5), cho biết: "Rất bất tiện khi tìm kiếm trạm nhiên liệu có dầu diesel 0,001S-V để bơm. Mỗi lần hết dầu, tôi phải chạy xe từ huyện Yên Thành ra trạm xăng dầu tận xã Diễn An (huyện Diễn Châu) cách khoảng 30 km, mới có cây bơm dầu đạt chuẩn".
Đối với địa bàn Nghệ An, hiện có hàng ngàn ô tô máy dầu đạt tiêu chuẩn Euro 5 đã được bán đến tay người tiêu dùng, nhưng đa số đang phải sử dụng nhiên liệu dưới chuẩn, do toàn tỉnh có hơn 600 cửa hàng xăng dầu, tuy nhiên chỉ 8 cửa hàng xăng dầu trong hệ thống Petrolimex bán dầu đạt Euro 5 (DO 0,001S-V).
Theo chủ một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu ở đường Ngô Gia Tự (Long Biên, Hà Nội), nhiên liệu đạt chuẩn mới chưa thể sản xuất trong nước mà phải nhập khẩu, nên cần thêm thời gian để gia tăng khối lượng tích trữ tồn kho. Bên cạnh đó, các nhà bán lẻ xăng dầu phải cân đối nhu cầu của khách hàng để điều chỉnh cột bơm, kho chứa, cân đối tồn kho với nguồn lực tài chính khi mua loại nhiên liệu này.
Với những lý do kể trên, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA) đã có những nỗ lực để hỗ trợ người tiêu dùng tìm kiếm địa điểm bán nhiên liệu đạt tiêu chuẩn thông qua các chỉ dẫn tại điểm bán, cũng như chỉ dẫn thông qua app điện thoại.
Về phần mình, VAMA cũng đã nhiều lần đề xuất lên Chính phủ: cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bộ, ban, ngành, các đơn vị liên quan, cương quyết buộc hệ thống cung cấp xăng dầu phải đáp ứng nhu cầu về nhiên liệu thế hệ mới cho người dân.
Mới đây, Toyota Việt Nam đã yêu cầu khách hàng ký cam kết bằng văn bản, phải đổ đúng dầu DO 0,001S-V cho xe động cơ diesel tiêu chuẩn Euro 5, mua của hãng, để không bị từ chối bảo hành. Những hãng khác như Ford, Mitsubishi, Nissan... không có yêu cầu tương tự, nhưng nếu người dùng đổ dầu không như khuyến cáo, gây hư hỏng các chi tiết liên quan đến động cơ, hãng có thể từ chối bảo hành.
Chuyên gia kỹ thuật của VAMA cho biết, nếu đổ dầu dưới tiêu chuẩn liên tục, xe dễ báo lỗi và gây hư hỏng một số chi tiết, nặng nhất là bộ trung hòa khí thải. Trên thị trường, bộ trung hòa khí thải có giá hàng chục triệu đồng. Chẳng hạn, bộ trung hòa khí thải trên chiếc Mitsubishi Pajero Sport có giá khoảng 58 triệu đồng chưa VAT.
Anh Nguyễn (tổng hợp)
