Tăng chủ lực thế hệ mới của Moskva qua thực chiến
Tư lệnh Lục quân Nga, Thượng tướng Andrey Mordvichev, mới đây tuyên bố hoàn toàn hài lòng với thế hệ xe bọc thép mới của quân đội sau hơn ba năm rưỡi tham chiến và cải tiến liên tục. Ông nhấn mạnh: "Các khí tài hiện đại như xe tăng T-90M, xe chiến đấu bộ binh BMP-2M với module chiến đấu Berezhok, BMP-3 và xe bọc thép chở quân BTR-82A cho thấy hiệu quả cao trong chiến dịch đặc biệt". Ông cũng ghi nhận dòng xe kháng mìn Typhoon-K, Asteis và Ural-VPK đã chứng minh được độ tin cậy trên chiến trường.
Tuyên bố này củng cố nhận định của nhiều lãnh đạo Nga rằng T-90M hiện là mẫu tăng tối ưu nhất trong biên chế. Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev từng nhận định hồi tháng 2/2024 rằng dòng xe này "đã thể hiện xuất sắc trong giai đoạn tác chiến đặc biệt". Ông tiết lộ nhiều chỉ huy trở về từ tiền tuyến đã trực tiếp yêu cầu được trang bị T-90M, gọi đây là "một vũ khí tuyệt vời". Trước đó, tháng 3/2023, ông Medvedev từng tuyên bố: "Theo tôi, T-90M hiện là xe tăng tốt nhất thế giới. Nó vượt trội Leopard, Challenger, Abrams cả về tính năng kỹ chiến thuật và trọng lượng".
T-90M: kết tinh của thiết kế T-72 với công nghệ hiện đại
Được đưa vào biên chế từ tháng 4/2020, sau lô đầu tiên gồm 10 chiếc sản xuất năm trước, T-90M là bước phát triển sâu từ nền tảng T-72 vốn nổi tiếng về độ tin cậy và chi phí vận hành thấp. Phiên bản mới được gia cố giáp gốc dày hơn, phủ giáp nổ phản ứng Relikt trên diện rộng, kết hợp hệ thống điều khiển hỏa lực và ngắm bắn nhiệt ảnh thế hệ mới. Xe được trang bị kính ngắm độc lập và màn hình hiển thị kỹ thuật số cho trưởng xe, nâng cao khả năng nhận diện và tác chiến ban đêm.
Hỏa lực của T-90M cũng được tăng cường đáng kể với pháo nòng trơn 125mm cải tiến, cơ chế nạp đạn tự động mới cho phép sử dụng loại đạn xuyên giáp cánh ổn định dài hơn, có khả năng xuyên phá cao hơn đáng kể so với T-90A. Bố trí tách biệt giữa khoang chứa đạn và khoang kíp lái, cùng việc tăng cường bảo vệ cho cụm nạp đạn, giúp xe có khả năng sống sót cao hơn khi trúng đạn trực tiếp. Mặc dù được trang bị hàng loạt công nghệ mới, T-90M vẫn duy trì đặc trưng của dòng T-72 là dễ bảo dưỡng và chi phí thấp hơn nhiều so với các xe tăng phương Tây.
Nhờ sự linh hoạt này, T-90M có thể hoạt động trong nhiều điều kiện khắc nghiệt mà không cần hệ thống hỗ trợ hậu cần cồng kềnh. Đây là lợi thế lớn so với Leopard 2 của Đức hay Abrams của Mỹ, vốn yêu cầu bảo trì phức tạp và tiêu thụ nhiên liệu cao.
Thách thức từ chiến trường
Dù được ca ngợi là "xe tăng tốt nhất thế giới", T-90M vẫn chịu thiệt hại đáng kể trong xung đột tại Ukraine, đặc biệt từ UAV cảm tử. Việc các hệ thống bay không người lái giá rẻ có thể tiêu diệt xe tăng trị giá hàng triệu USD buộc Nga phải tìm cách nâng cấp khả năng phòng vệ chủ động. Một trong những hướng đi then chốt là tích hợp hệ thống Arena-M, công nghệ đánh chặn chủ động có khả năng phát hiện và tiêu diệt đạn chống tăng đang bay tới trong phạm vi ngắn. Khi được trang bị, Arena-M hứa hẹn tăng đáng kể tỷ lệ sống sót của T-90M và các phiên bản T-72 nâng cấp.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là tốc độ tiêu hao xe tăng. Dù các nhà máy Nga đang nỗ lực khôi phục và hiện đại hóa hàng nghìn khung thân T-62, T-72 và T-80 từ thời Liên Xô, giới chuyên gia vẫn lo ngại ngành công nghiệp quốc phòng sẽ khó duy trì nhịp độ bù đắp thiệt hại nếu xung đột kéo dài.
Ở chiều ngược lại, Ukraine cũng rơi vào tình trạng thiếu hụt thiết giáp nghiêm trọng, khi các nước phương Tây gặp giới hạn trong việc bổ sung Leopard hay Abrams cho Kiev. Báo cáo từ nhiều nguồn phương Tây thừa nhận số lượng tăng chiến đấu hiện đại mà Ukraine còn vận hành chỉ bằng một phần nhỏ so với đầu năm 2023.
Dù vậy, các chuyên gia quân sự nhận định tỷ lệ thiệt hại của tăng Nga trong năm 2025 đã giảm rõ rệt so với hai năm trước, nhờ cải tiến giáp phản ứng, chiến thuật phòng vệ linh hoạt và khả năng chỉ huy hợp đồng binh chủng tốt hơn. Đây được xem là "khoảng thời gian vàng" để Moskva mở rộng dây chuyền sản xuất T-90M, củng cố vị thế dẫn đầu của mình trong lĩnh vực tăng chiến đấu chủ lực thế giới.
Quang Hưng (Theo Military Watch)
