The New York Times ngày 11/3 cho biết, trong hai tháng đầu năm nay, trước khi xung đột ở Trung Đông bùng nổ làm tê liệt các tuyến cung cấp năng lượng, Trung Quốc đã tăng cường mua dầu như một phần của chiến lược tiếp tục ứng phó với căng thẳng địa chính trị.
Theo số liệu hải quan Trung Quốc công bố hôm 10/3, Trung Quốc, quốc gia mua dầu lớn nhất thế giới, đã nhập khẩu lượng dầu nhiều hơn 15,8% trong tháng 1 và tháng 2 năm nay so với cùng kỳ năm ngoái.
Mặc dù tiêu thụ dầu mỏ trong nước tiếp tục giảm trong năm qua, Trung Quốc vẫn tiếp tục mở rộng dự trữ dầu chiến lược. Dự trữ này hiện được kỳ vọng sẽ rất hữu ích trong thời điểm tới.
“Công tác thăm dò trữ lượng dầu mỏ đã được tiến hành từ lâu, và các nhà quản lý Trung Quốc đã chuẩn bị cho những căng thẳng địa chính trị tiềm tàng phát sinh từ chính quyền Trump”, Cosimo Ries, nhà phân tích năng lượng tại công ty tư vấn Trivium China, cho biết. “Nhìn lại, đó là một bước đi chiến lược quá hợp lý.”
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phát động các cuộc tấn công nhằm vào Venezuela và Iran, hai trong số những nguồn cung dầu giá rẻ lớn nhất của Trung Quốc. Lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro đã bị đưa đến Mỹ, nơi ông hiện đang bị giam giữ trong một nhà tù liên bang ở New York chờ xét xử. Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel vào ngày 28/2.
Những thay đổi chế độ ở cả hai quốc gia đã phủ bóng đen lên các thỏa thuận quy mô lớn trước đây của Trung Quốc với họ về việc mua dầu mỏ chịu lệnh trừng phạt của Mỹ. Ông Trump đã tuyên bố rằng Mỹ sẽ tiếp quản ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela. Iran chiếm 13% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, và các kế hoạch cụ thể của chính quyền Tổng thống Trump đối với Iran vẫn chưa rõ ràng.
Các chuyên gia cho rằng, căng thẳng ở Iran làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz — tuyến đường thủy hẹp vận chuyển một phần năm nguồn cung dầu mỏ của thế giới — Trung Quốc dự kiến sẽ tăng cường hơn nữa an ninh năng lượng của mình. Khoảng một nửa lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc đến từ Trung Đông.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn hôm 10/3 cho biết: "Trung Quốc sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh năng lượng của chính mình."
Xu Muyu, một nhà phân tích dầu thô cấp cao tại công ty nghiên cứu thị trường Kpler, cho biết ưu tiên hiện tại của chính phủ Trung Quốc là đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định và có thể thực hiện các biện pháp như "yêu cầu các nhà máy lọc dầu tạm ngừng xuất khẩu nhiên liệu hoặc giải phóng hoặc cho các nhà máy lọc dầu mượn dự trữ dầu thô".
Ông Xu Muyu cho biết, trong năm qua, Trung Quốc liên tục tăng nhập khẩu dầu để bổ sung dự trữ chiến lược, hiện đạt khoảng 1,2 tỷ thùng, tương đương với khoảng 115 ngày nhập khẩu dầu thô bằng đường biển.
Động thái này chủ yếu xuất phát từ những cân nhắc chiến lược. Năm nay, Ấn Độ đã giảm lượng mua dầu của Nga trong các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ, một thỏa thuận yêu cầu Ấn Độ phải thay thế nguồn cung dầu của Nga, trong khi Trung Quốc lại tăng đáng kể lượng mua dầu của Nga.
Sự gia tăng mạnh mẽ nhập khẩu dầu mỏ đã thúc đẩy tăng trưởng thương mại mạnh mẽ của Trung Quốc trong hai tháng đầu năm nay. Nhập khẩu tăng gần 20% trong tháng 1 và tháng 2, một sự tăng đáng kể so với mức nhập khẩu gần như không đổi dự kiến trong năm 2025. Trong khi đó, xuất khẩu của Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng nhanh chóng, tăng 22% trong hai tháng, tiếp nối đà tăng trưởng xuất khẩu kỷ lục của năm ngoái.
An An (Theo NYT)
