Khi "phở", "bánh mì" chẳng cần dịch
Có nhiều cách để một quốc gia được thế giới nhớ tới. Với Việt Nam, ẩm thực có lẽ là một trong những con đường dễ nhận thấy nhất.
"Pho" giờ không còn là một từ xa lạ với người nói tiếng Anh. Tên món ăn này đã xuất hiện trong nhiều từ điển lớn như Merriam-Webster, Oxford hay Cambridge. "Banh mi" cũng có mặt trong Oxford Advanced Learner's Dictionary với cách gọi gần như được giữ nguyên từ tiếng Việt.
Đó là một chi tiết nhỏ nhưng khá thú vị. Khi một món ăn đi đủ xa, người dùng tại quốc gia khác không còn cần một cái tên được dịch sang ngôn ngữ của họ. Họ học luôn cách gọi món ăn đó của người Việt.
Cà phê lại kể một câu chuyện ở quy mô lớn hơn nhiều. Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới và giữ vai trò đặc biệt quan trọng với nguồn cung Robusta toàn cầu. Sản lượng cà phê niên vụ 2025/2026 được dự báo quanh mức 30 triệu bao loại 60 kg, với Robusta chiếm phần lớn.
Điều đó có nghĩa hạt cà phê được trồng tại Tây Nguyên có thể hiện diện trong rất nhiều sản phẩm được tiêu thụ trên thế giới, từ cà phê hòa tan đến các hỗn hợp espresso. Ở chiều ngược lại, những cách thưởng thức như cà phê phin hay cà phê sữa đá cũng ngày càng xuất hiện nhiều hơn bên ngoài Việt Nam.
Từ một nguyên liệu xuất khẩu, cà phê vì thế dần mang theo cả cách thưởng thức và câu chuyện văn hóa của nơi nó được tạo ra.
Khi sản phẩm bắt đầu được nhớ bằng tên riêng
Gạo cũng là một ví dụ đáng chú ý.
Việt Nam từ lâu đã nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu gạo lớn, nhưng một bước tiến khác xuất hiện khi người tiêu dùng bắt đầu nhớ đến những giống gạo cụ thể thay vì chỉ biết chung chung về nguồn gốc.
ST25 là trường hợp tiêu biểu. Năm 2025, gạo Ông Cua ST25 tiếp tục được vinh danh tại cuộc thi World's Best Rice, chia sẻ vị trí cao nhất với Phka Romdoul của Campuchia. Đây là lần thứ ba ST25 đạt danh hiệu này sau các năm 2019 và 2023.
Từ phở, bánh mì, cà phê đến gạo, có thể thấy những sản phẩm xuất phát từ Việt Nam đang bước ra thế giới theo nhiều con đường rất khác nhau. Có thứ đi bằng văn hóa, có thứ dựa trên lợi thế sản xuất quy mô lớn, trong khi một số sản phẩm tạo dấu ấn bằng chất lượng và khả năng cạnh tranh.
Và danh sách đó không chỉ có thực phẩm hay nông sản.
Đôi khi, thứ đi tới hàng chục quốc gia lại đơn giản là một cây bút nằm trong hộp đồ dùng học tập hoặc trên bàn làm việc.
Một cây bút Việt xuất hiện tại 75 quốc gia
Ở Việt Nam, Thiên Long là cái tên quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh và nhân viên văn phòng. Nhưng phía sau những cây bút, dụng cụ học tập hay đồ dùng văn phòng quen thuộc là một hệ thống sản xuất trong nước đang phục vụ cả thị trường nội địa lẫn hoạt động xuất khẩu ở quy mô ngày càng lớn.
Đến nay, sản phẩm của Thiên Long đã xuất hiện tại 75 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao phủ toàn bộ 11 nước ASEAN và tiếp cận nhiều thị trường như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada hay Australia.
Con số này là kết quả của một quá trình mở rộng kéo dài nhiều năm. Năm 2016, Thiên Long có sản phẩm tại hơn 50 thị trường nước ngoài. Con số tăng lên 67 vào năm 2021, 74 vào năm 2024 và hiện đạt 75 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Để phục vụ mạng lưới thị trường rộng như vậy, một yếu tố quan trọng nằm ở tiềm lực sản xuất trong nước. Thiên Long xây dựng hệ thống sản xuất quy mô lớn cho nhiều nhóm sản phẩm, từ bút viết, dụng cụ học tập đến đồ dùng văn phòng và mỹ thuật. Nền tảng này giúp doanh nghiệp chủ động hơn về sản lượng, danh mục sản phẩm cũng như khả năng đáp ứng những yêu cầu khác nhau của từng thị trường xuất khẩu.
Xuất khẩu cũng đang trở thành một động lực tăng trưởng đáng kể. Năm 2025, doanh thu xuất khẩu của Thiên Long đạt 1.185 tỷ đồng, tăng 17,1% so với năm trước và chiếm khoảng 20% tổng doanh thu tập đoàn. Trong khoảng một thập kỷ, doanh thu xuất khẩu duy trì mức tăng bình quân khoảng 15% mỗi năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng của thị trường nội địa.
FlexOffice tiếp tục ghi nhận tăng trưởng tích cực tại nhiều thị trường trọng điểm: Philippines tăng 10%, Myanmar tăng 13%, Lào tăng 30%, Campuchia tăng 11% và Thái Lan tăng 37%. Các thị trường mới nổi như Nepal tăng 52%, cho thấy dư địa mở rộng còn rất lớn trong giai đoạn tiếp theo.
Song song với năng lực sản xuất tại Việt Nam, Thiên Long cũng tăng cường nền tảng phục vụ hoạt động kinh doanh quốc tế. Doanh nghiệp thành lập FlexOffice Pte. Ltd. tại Singapore từ năm 2019, mở công ty tại Indonesia năm 2025 và đầu tư 2,8 triệu USD thành lập FlexOffice Philippines Inc. cùng năm.
Điểm đáng chú ý vì thế không chỉ là một cây bút có thể được vận chuyển từ Việt Nam đến một quốc gia khác. Phía sau nó là khả năng sản xuất với quy mô đủ lớn, duy trì nguồn cung, điều chỉnh sản phẩm cho nhiều thị trường và xây dựng mạng lưới để đưa hàng hóa tới người dùng tại nhiều khu vực trên thế giới.
Hành trình mở rộng xuất khẩu này cũng đưa Thiên Long vào danh sách đề cử hạng mục "Thương hiệu Việt vươn tầm thế giới" tại Better Choice Awards 2026. Hạng mục thuộc Nation Builders Awards, hướng tới những doanh nghiệp đã hình thành hoạt động thương mại thực tế tại thị trường nước ngoài, với các yếu tố như quy mô hiện diện quốc tế, tăng trưởng xuất khẩu và mức độ mở rộng thị trường.
Với Thiên Long, 75 quốc gia là con số dễ nhìn thấy nhất. Phía sau đó là năng lực sản xuất được xây dựng trong nước và khả năng đưa một danh mục sản phẩm rất quen thuộc đến người dùng trên phạm vi ngày càng rộng.
Từ những thứ rất quen thuộc
Phở, cà phê, gạo và một cây bút rõ ràng là những sản phẩm rất khác nhau. Một bên gắn với ẩm thực và nông nghiệp, một bên là sản phẩm công nghiệp được sản xuất với số lượng lớn.
Nhưng chúng có một điểm chung: đều cho thấy khoảng cách địa lý ngày càng ít trở thành giới hạn đối với những sản phẩm xuất phát từ Việt Nam.
Ở lĩnh vực công nghệ, những doanh nghiệp như FPT hay Viettel đã cung cấp dịch vụ tại hàng chục quốc gia. Trong công nghiệp ô tô, VinFast xây dựng nhà máy và mở rộng hoạt động tại nhiều thị trường nước ngoài. Với thực phẩm, những cái tên như cà phê, phở hay gạo đã tìm được những con đường riêng để bước vào đời sống của người tiêu dùng quốc tế.
Không phải sản phẩm nào cũng cần tạo ra tiếng vang lớn hay trở thành một biểu tượng ngay lập tức. Có những thứ hiện diện theo cách âm thầm hơn, bằng việc được mua, sử dụng và xuất hiện hàng ngày.
Một người có thể biết đến Việt Nam qua bát phở tại New York, một ly cà phê ở Tokyo hay túi gạo ST25 trên kệ siêu thị. Và ở một nơi khác, cũng có thể có một học sinh đang sử dụng cây bút được xuất khẩu từ Việt Nam.
Từ những sản phẩm rất nhỏ cho tới những ngành có giá trị hàng tỷ USD, khả năng đưa hàng hóa và dịch vụ ra nhiều thị trường đang mở thêm một cách để Việt Nam hiện diện trong đời sống kinh tế toàn cầu.
