Điều đáng chú ý là phần lớn các yếu tố dẫn đến căn bệnh này đều có thể phòng ngừa được, nhưng nhận thức của cộng đồng về mức độ nghiêm trọng của vấn đề vẫn còn thấp, theo một bài viết mới đăng tên The Conversation.
Đa số trường hợp ung thư gan xuất hiện ở những người mắc bệnh gan mạn tính. Ước tính gần đây cho thấy khoảng 1/3 người trưởng thành trên thế giới đang sống chung với một dạng bệnh gan nào đó.
Mặc dù bệnh gan thường nhẹ ở giai đoạn đầu, một số người sẽ tiến triển thành tổn thương gan nặng hơn và làm tăng nguy cơ ung thư gan. Việc can thiệp sớm có thể giúp giảm nguy cơ này.
Béo phì, đái tháo đường type 2, uống nhiều rượu và viêm gan virus là những nguyên nhân phổ biến nhất gây bệnh gan.
Khi tỷ lệ mắc bệnh gan ngày càng tăng, số ca ung thư gan cũng sẽ tiếp tục gia tăng nếu không có các biện pháp can thiệp khẩn cấp.
Ít nhất 60% ung thư gan có thể phòng ngừa
Các chuyên gia cho biết ít nhất 60% trường hợp ung thư gan nguyên phát – tức ung thư bắt đầu từ gan – có thể phòng ngừa được bằng cách thay đổi các yếu tố nguy cơ.
Gan là một cơ quan đặc biệt với khả năng phục hồi đáng kể nếu thay đổi lối sống từ sớm. Nguy cơ bệnh gan và ung thư gan có thể giảm bằng cách ngừng hoặc cắt giảm đáng kể rượu bia, bỏ thuốc lá, hạn chế thực phẩm siêu chế biến, duy trì chế độ ăn lành mạnh và tập thể dục thường xuyên.
Những thay đổi này không chỉ có lợi cho gan mà còn giúp giảm nguy cơ nhiều loại ung thư khác, bệnh tim mạch và nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác.
Nhiều người không biết mình mắc bệnh
Một thách thức khác là rất nhiều người mắc bệnh gan không hề biết mình mắc bệnh vì ở giai đoạn đầu họ gần như không có triệu chứng.
Tương tự, ung thư gan cũng thường được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, lúc các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Việc phát hiện sớm có thể cải thiện đáng kể khả năng sống sót.
Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu có các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường type 2, béo phì hoặc thường xuyên uống rượu.
Viêm gan B và C cũng là những nguyên nhân đáng chú ý. Virus có thể lây từ mẹ sang con qua sinh nở, tiếp xúc với máu, quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm bệnh hoặc sử dụng kim tiêm không vô trùng.
Các dấu hiệu cảnh báo ung thư gan gồm sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đau hoặc chướng bụng, vàng da và vàng mắt. Nếu xuất hiện các triệu chứng này, cần đi khám sớm.
Cần hành động khẩn cấp
Các chuyên gia cho rằng thay đổi lối sống là cần thiết nhưng sẽ không đủ để đảo ngược xu hướng gia tăng ung thư gan nếu thiếu các chính sách mạnh mẽ. Những biện pháp đã được chứng minh hiệu quả bao gồm hạn chế quảng cáo rượu bia và thực phẩm không lành mạnh, đặc biệt với trẻ em và thanh thiếu niên, dán cảnh báo sức khỏe và điều chỉnh chính sách thuế đối với rượu bia và thực phẩm siêu chế biến, theo bài viết trên The Conversation.
Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng mức giá tối thiểu cho mỗi đơn vị cồn tại Scotland có liên quan đến sự giảm đáng kể số ca tử vong trực tiếp do rượu.
Rượu bia được xếp vào nhóm chất gây ung thư, ngay cả khi uống ở mức nhẹ. Vì vậy, các biện pháp giảm tiêu thụ rượu có thể giúp giảm nguy cơ nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư gan.
Mở rộng xét nghiệm và tiêm phòng
Các chuyên gia cũng kêu gọi tăng đầu tư cho dịch vụ điều trị nghiện rượu, chương trình kiểm tra sức khỏe gan cộng đồng và xét nghiệm viêm gan virus, đặc biệt ở những nhóm dân cư có điều kiện kinh tế khó khăn.
Hiện nay viêm gan C có thể chữa khỏi bằng thuốc, còn vắc xin viêm gan B giúp phòng nhiễm bệnh và giảm nguy cơ ung thư gan.
Tuy nhiên, xu hướng hiện tại cho thấy thế giới vẫn chưa đi đúng lộ trình để đạt mục tiêu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là loại trừ viêm gan virus vào năm 2030.
Bài học từ cuộc chiến chống thuốc lá
Các nhà nghiên cứu cho rằng tiến độ phòng ngừa ung thư gan còn chậm một phần vì trách nhiệm hiện nay chủ yếu đặt lên vai cá nhân.
Điều này tương tự câu chuyện giữa hút thuốc và ung thư phổi. Chỉ khi xã hội chuyển từ việc xem đây là trách nhiệm cá nhân sang nhận diện tác hại liên quan đến ngành công nghiệp thuốc lá, các chính sách kiểm soát thuốc lá mới được thúc đẩy mạnh mẽ và giúp giảm tỷ lệ ung thư phổi.
Bài viết trên The Conversation kết luận: “Nếu nâng cao nhận thức cộng đồng và triển khai các chính sách đồng bộ, có thể giảm áp lực cho hệ thống y tế và quan trọng nhất là ngăn chặn sự gia tăng của những ca tử vong do ung thư gan có thể phòng ngừa trong tương lai”.
Trà My
Theo The Conversation
