Trong không gian ấm cúng của buổi ra mắt sách mới đây, người hâm mộ lại được thấy một Khánh Ly bình thản, minh mẫn ở tuổi 81. Không đứng trên sân khấu với ánh đèn màu, bà ngồi đó, trải lòng về những ngày đầu tiên đến với âm nhạc của người bạn tri kỷ họ Trịnh bằng một sự thành thật đến ngỡ ngàng.
Bà thừa nhận, hồi trẻ bà chưa thể thấu cảm hết những triết lý nhân sinh ẩn sau ca từ của Trịnh Công Sơn. "Ngày đó, nghe anh Sơn viết: ‘Sống trong đời sống cần có một tấm lòng… Để gió cuốn đi’, tôi từng thấy nó xa vời lắm. Khi còn trẻ, gánh nặng cơm áo quá lớn, mình chưa đủ trải nghiệm để thấm", nữ danh ca bộc bạch.
Phải đi qua gần trọn một thế kỷ, nếm trải đủ thăng trầm của thân phận và lịch sử, bà mới nhận ra rằng: Nếu sỏi đá còn cần có nhau, thì con người sống với nhau càng cần một tấm lòng. Với bà, sống tử tế giữa cuộc đời này vốn chẳng hề dễ dàng, nhưng đó là đích đến mà mỗi người đều phải nỗ lực, bởi "ai trong đời cũng đi qua cay đắng, như chính quê hương mình vậy".
Những chiêm nghiệm sâu sắc đó chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuốn sách "Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly" vừa được giới thiệu đến công chúng. Đây không phải là một cuốn hồi ký hay tự truyện mang tính liệt kê công trạng, mà là một dòng ký ức sống động được biên soạn từ kịch bản bộ phim tài liệu âm nhạc nhiều tập cùng tên.
Dưới sự chủ nhiệm của Tiến sĩ Bùi Quang Ngọc và sự chắp bút của ca sĩ Quang Thành, ấn phẩm dẫn dắt độc giả đi qua 8 chương cuộc đời: Từ tuổi thơ Hà Nội của cô bé Lệ Mai, hành trình định danh "Khánh Ly", cuộc gặp gỡ định mệnh với Trịnh Công Sơn, cho đến những năm tháng viễn xứ và sự trở về đầy bình thản.
Đặc biệt, cuốn sách gây chú ý khi lần đầu công bố nhiều bút tích hiếm hoi giữa Khánh Ly và Trịnh Công Sơn. Sự xuất hiện của gần 100 nhân vật văn hóa - nghệ thuật gạo cội trong sách đã biến tác phẩm trở thành một lát cắt chân thực về đời sống âm nhạc Việt Nam suốt nhiều thập niên qua.
Điểm nhấn xúc động nhất của cuốn sách nằm ở chương 5 mang tên “Anh là hình, Em là bóng”. Đây là chương dày dặn nhất, khắc họa mối quan hệ không cần gọi tên bằng danh phận nhưng bền bỉ như một định mệnh nghệ thuật giữa Khánh Ly và Trịnh Công Sơn.
Dù tên tuổi luôn gắn liền với nhạc Trịnh, nhưng trong cuốn sách này, Khánh Ly cũng dành vị trí trang trọng để tri ân những "người khổng lồ" khác như Phạm Duy, Văn Cao, Đoàn Chuẩn... Bà xem họ như những bậc cha chú đã bồi đắp và làm giàu thêm hành trình âm nhạc của mình, tạo nên một tâm hồn Khánh Ly đa sắc và đầy chiều sâu.
Sau những vinh quang rực rỡ lẫn những khoảng lặng thầm kín, và cả những biến cố về sức khỏe trong thời gian qua, Khánh Ly của tuổi 81 chọn cho mình một tâm thế nhẹ nhàng và an nhiên đến lạ kỳ. Cuốn sách khép lại không phải bằng những hào quang rực rỡ, mà bằng một tinh thần thanh thản, biết ơn và bao dung.
Nữ danh ca khẳng định trong niềm hạnh phúc tự tại:"Tôi không tiếc nuối gì vì tôi đã là người giàu có nhất thế giới này. Tôi đã có tình yêu của mọi người".
"Hát cùng nguồn cội" không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà là hành trình gìn giữ ký ức chung của âm nhạc Việt. Qua đó, người đọc thấy được sức mạnh của nghệ thuật trong việc xoa dịu nỗi đau, kết nối những thân phận và khẳng định khát vọng hòa bình cháy bỏng của những người nghệ sĩ dành trọn đời cho âm nhạc.
Thanh Yên
