Một lập trình viên tuyên bố có thể tái tạo hàng loạt phần mềm sáng tạo của Adobe bằng AI, từ Photoshop, Illustrator đến Premiere Pro, rồi phát hành miễn phí cho người dùng. Tham vọng của Brandon Thomas, người có 15 năm kinh nghiệm trong ngành công nghệ, lớn đến mức ông từng tuyên bố sẽ đạt mức tương đương 100% tính năng chỉ trong một tháng.
Dự án sử dụng Claude Opus 5.5 để phát triển 7 ứng dụng mã nguồn mở viết bằng Rust, hướng đến việc tái tạo các công cụ quen thuộc trong bộ Adobe Creative Cloud. Thomas gọi đây là dấu hiệu cho thấy “phần mềm đã hết thời”, thậm chí tuyên bố đã “hạ gục Photoshop chỉ trong một lần”.
Bảy ứng dụng được phát triển gồm PhotoCraft thay thế Photoshop, VectorCraft hướng đến Illustrator, FilmCraft dành cho công việc dựng video như Premiere Pro, LightCraft tương tự Lightroom, EffectCraft nhắm đến After Effects, DesignCraft hướng đến InDesign và PrintCraft dành cho các tác vụ của Acrobat Pro.
Các ứng dụng được phát hành miễn phí theo giấy phép MIT và Apache 2.0. Người dùng có thể chạy chúng trên Windows, Linux, macOS hoặc sử dụng phiên bản chạy trên trình duyệt thông qua WebAssembly.
Từ khoản phí hủy thuê bao Adobe đến tham vọng thay đổi ngành phần mềm
Động lực ban đầu của Thomas đến từ trải nghiệm không hài lòng với phí hủy thuê bao của Adobe. Ông cho biết đã phải chịu khoản phí này thêm một lần nữa và quyết định tìm hướng đi khác. Thay vì xây dựng một sản phẩm thu phí để cạnh tranh trực tiếp, ông chọn phát triển các ứng dụng mã nguồn mở miễn phí.
Thomas hiện điều hành ArtCraft, doanh nghiệp kinh doanh token cho các mô hình AI tạo hình ảnh và video. Nguồn thu từ hoạt động này giúp ông có kinh phí phát triển dự án mà không phải phụ thuộc vào tiền quyên góp từ cộng đồng.
Tuy nhiên, mục tiêu tái tạo toàn bộ tính năng của những phần mềm chuyên nghiệp không hề đơn giản. Sau tuyên bố ban đầu về việc đạt 100% tính năng trong một tháng, Thomas đã điều chỉnh kỳ vọng, cho rằng dự án có thể đạt mức tương đương 99% trong vài tháng thay vì phải mất nhiều năm.
Thực tế hiện tại còn cách khá xa tham vọng đó. Lộ trình phát triển PhotoCraft mới ước tính ứng dụng đáp ứng khoảng 25-35% nhu cầu của người dùng chuyên nghiệp trong công việc hằng ngày. Một số chức năng quan trọng vẫn còn thiếu, trong đó có Content-Aware Fill của Photoshop. Các ứng dụng cũng đang ở giai đoạn alpha, với những vấn đề về hiệu năng và thao tác cần được khắc phục.
Vì vậy, dù dự án gây chú ý nhờ tốc độ phát triển và tham vọng lớn, người dùng chưa thể xem đây là những phần mềm thay thế hoàn chỉnh cho bộ công cụ của Adobe.
Tranh cãi về bản quyền và độ an toàn của phần mềm do AI tạo ra
Bên cạnh sự hào hứng, dự án cũng vấp phải tranh luận về pháp lý và bảo mật. Một số người lo ngại Adobe có thể phản ứng nếu những ứng dụng này phát triển đủ lớn để cạnh tranh trực tiếp. Công ty sở hữu hàng nghìn bằng sáng chế liên quan đến các tính năng và cơ chế phần mềm.
Thomas khẳng định dự án được xây dựng theo phương pháp “clean-room”, tức không sao chép mã nguồn độc quyền hay tài sản của Adobe. Tuy nhiên, tuyên bố này không đồng nghĩa với việc mọi tranh chấp pháp lý tiềm tàng đã được giải quyết.
Một mối lo khác đến từ cách phát triển phần mềm bằng AI. Khi hàng trăm nghìn dòng mã có thể được tạo ra trong thời gian ngắn, việc kiểm tra toàn bộ mã nguồn để phát hiện lỗi, lỗ hổng bảo mật hoặc hành vi nguy hiểm trở nên khó khăn hơn. Những rủi ro được đặt ra bao gồm khả năng xử lý tệp không an toàn, ảnh hưởng đến quyền riêng tư và nguy cơ mã độc.
Một khảo sát của Sonar với 1.100 nhà phát triển trong năm 2026 cho thấy 96% người tham gia chưa hoàn toàn tin tưởng mã nguồn do AI tạo ra. Phản ứng với dự án của Thomas vì thế cũng chia thành nhiều phía: có người ủng hộ vì muốn thoát khỏi mô hình thuê bao của Adobe, trong khi những người khác nghi ngờ chất lượng và độ an toàn của các ứng dụng.
Dù vậy, Thomas không chỉ dừng lại ở bộ công cụ sáng tạo. Ông còn dự định phát triển CADCraft để thay thế AutoCAD, DeckCraft hướng đến PowerPoint, GridCraft dành cho Excel, SoundCraft cho Avid Pro Tools và WordCraft cho Microsoft Word.
Nếu những dự án này tiến xa hơn, tham vọng của Thomas sẽ không chỉ là tạo ra các lựa chọn miễn phí cho người dùng Adobe. Nó còn đặt ra câu hỏi về khả năng AI làm thay đổi chi phí và thời gian phát triển phần mềm. Nhưng ở thời điểm hiện tại, khoảng cách giữa một bản thử nghiệm gây chú ý và một sản phẩm đủ tin cậy để thay thế công cụ chuyên nghiệp vẫn là thách thức lớn nhất.
Nguyễn Hải
