Học bạ không còn là "tấm vé vàng"
Theo thông tin trên Tạp chí Tri thức, danh sách các cơ sở giáo dục đại học công bố lộ trình siết chặt xét học bạ đang nối dài với những cái tên như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Công nghiệp TP.HCM và Đại học Nha Trang. Nhiều trường trong số này cho biết sẽ thu hẹp quy mô hoặc loại bỏ hẳn phương thức xét học bạ độc lập để chuyển sang căn cứ vào điểm thi tốt nghiệp THPT, các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy hoặc xét tuyển kết hợp.
Đáng chú ý, khối ngành Sư phạm cũng ghi nhận sự thay đổi lớn. Đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên) đã thông báo dừng xét học bạ, trong khi Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cũng giảm mạnh phạm vi sử dụng phương thức này, chỉ áp dụng cho một số ngành đặc thù.
Sự thay đổi đột ngột trong phương án tuyển sinh đã khiến nhiều học sinh cuối cấp rơi vào thế bị động. Ảnh minh họa
Lý giải về xu hướng này, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng đây không phải là quyết định nhất thời. Theo ông, điểm học bạ hiện nay chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố chủ quan và có sự chênh lệch về điều kiện dạy học giữa các địa phương, dẫn đến việc không phản ánh đồng đều năng lực thí sinh. Tình trạng "làm đẹp" hồ sơ để tăng cơ hội trúng tuyển đã làm giảm tính khách quan của phương thức này. Thực tế phân tích dữ liệu cho thấy, điểm học bạ không dự báo chính xác kết quả học tập của sinh viên khi bước vào môi trường đại học.
Dù vậy, chuyên gia này nhấn mạnh không nên phủ nhận hoàn toàn giá trị của học bạ. Vấn đề cốt lõi nằm ở hệ thống kiểm tra chưa đủ chuẩn hóa. Về lâu dài, giáo dục phổ thông cần cải thiện quy trình để học bạ thực sự phản ánh đúng quá trình rèn luyện của học sinh.
Học sinh phải chuyển sang tư duy "học thật, thi thật"
Sự thay đổi đột ngột trong phương án tuyển sinh đã khiến nhiều học sinh cuối cấp rơi vào thế bị động. Báo Sức khỏe & Đời sống dẫn lời em Đỗ Thùy Linh (lớp 12, Trường THPT Trần Phú, Phú Thọ) chia sẻ, việc các trường thu hẹp xét học bạ và giảm tổ hợp C00 khiến em phải thay đổi toàn bộ kế hoạch ôn tập vốn đã xây dựng từ đầu cấp.
Ở góc độ khác, em Lê Đức Minh (Trường THPT Nhân Chính, Hà Nội) ủng hộ việc ưu tiên các kỳ thi chuẩn hóa để nâng cao chất lượng đầu vào, nhưng cũng bày tỏ mong muốn các trường sớm công bố phương án ổn định. Việc thay đổi quá sát kỳ thi gây khó khăn lớn cho học sinh trong việc phân bổ thời gian và xây dựng nguyện vọng.
Dưới góc độ giảng dạy, Tạp chí Tri thức dẫn lời cô Nguyễn Ngọc Thanh, giáo viên tại Hà Nội, nhận định học sinh hiện nay đã sớm nhận ra học bạ không còn là "tấm vé vàng". Nhiều học sinh có điểm trung bình lớp học rất cao nhưng lại gặp khó khăn trước các bài thi đánh giá năng lực đòi hỏi tư duy vận dụng cao. Việc các trường chuyển hướng buộc học sinh phải chuyển sang tư duy "học thật, thi thật".
Khi học bạ không còn là "tấm vé an toàn", hàng nghìn học sinh lớp 12 đang phải điều chỉnh lại định hướng học tập để phù hợp với yêu cầu mới của các trường đại học. Ảnh minh họa
Trước bối cảnh mùa tuyển sinh 2026 có nhiều biến động, PGS.TS Trần Thành Nam khuyến nghị thí sinh cần tập trung bồi dưỡng năng lực cốt lõi như tư duy logic, kỹ năng đọc hiểu và lập luận thay vì chạy theo điểm số thuần túy. Việc củng cố nền tảng các môn Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh và rèn luyện kỹ năng tự học là hành trang thiết yếu nhất.
Theo các chuyên gia, dù giảm tỷ trọng, học bạ vẫn giữ vai trò nhất định như một tiêu chí phụ hoặc căn cứ trong các phương thức xét tuyển tài năng. TS. Nguyễn Phi Long, Trưởng phòng Đào tạo Học viện Phụ nữ Việt Nam, khuyên thí sinh cần cập nhật sát sao quy định của Bộ GD&ĐT và đề án tuyển sinh riêng của từng trường để có sự chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển, theo Sức khỏe & Đời sống.
