Nhiều người cho rằng đó chỉ là "không hợp rượu" hoặc say nhẹ. Nhưng theo các bác sĩ, đây có thể là những phản ứng dị ứng tiềm ẩn nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng nếu chủ quan.
Đỏ mặt, khó thở sau khi uống rượu bia - Đừng chủ quan
Tuổi Trẻ dẫn lời TS Nguyễn Hữu Trường, Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết dị ứng rượu bia không phải là hiện tượng hiếm gặp, đặc biệt trong cộng đồng người châu Á.
Ảnh minh họa.
"Cơ chế gây phản ứng sau khi uống rượu bia rất đa dạng, không đơn thuần do say hay uống quá chén", bác sĩ Trường nhấn mạnh.
Theo bác sĩ, khi rượu bia vào cơ thể, cồn được chuyển hóa thành acetaldehyde, một chất có thể trực tiếp kích thích tế bào mast (tế bào miễn dịch), làm giải phóng histamine. Histamine chính là "thủ phạm" gây ra các biểu hiện dị ứng như ngứa, nổi mề đay, khó thở.
Bên cạnh đó, rượu bia còn ức chế quá trình phân hủy histamine từ thức ăn, khiến chất này tích tụ trong cơ thể, dễ làm bùng phát mề đay hoặc cơn hen.
Ngoài cồn, các thành phần khác trong rượu bia như chất bảo quản (sulphite), phẩm màu, men bia, lúa mạch… cũng có thể là dị nguyên đối với người có cơ địa nhạy cảm. Đặc biệt, yếu tố di truyền khiến người châu Á dễ gặp phản ứng với rượu bia hơn so với người phương Tây.
Theo bác sĩ Trường, các phản ứng dị ứng rượu bia thường xuất hiện ngay sau khi uống, mức độ từ nhẹ đến rất nguy hiểm.
Phổ biến nhất là hội chứng nóng bừng với biểu hiện đỏ mặt, cảm giác bốc hỏa, tim đập nhanh, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn. Trên da có thể xuất hiện mề đay, sẩn ngứa, thậm chí phù Quincke gây sưng môi, mi mắt, mặt.
Nguy hiểm hơn, một số trường hợp có thể bị khó thở do co thắt phế quản, khởi phát cơn hen cấp. Nặng nhất là sốc phản vệ - tình trạng cấp cứu tối khẩn với biểu hiện tụt huyết áp, khó thở dữ dội, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Cơ chế gây phản ứng khi uống rượu bia rất đa dạng
Ảnh minh họa.
Dân Việt dẫn lời TS, bác sĩ Nguyễn Hữu Trường cơ chế gây phản ứng khi uống rượu bia rất đa dạng, bao gồm:
- Tác động trực tiếp của cồn và acetaldehyde: Khi vào cơ thể, cồn được chuyển hóa thành acetaldehyde. Cả hai chất này đều có thể kích thích tế bào mast (tế bào miễn dịch), làm giải phóng histamine - chất gây ra các biểu hiện dị ứng như ngứa, nổi mề đay, khó thở.
- Tích tụ histamine: Rượu bia ức chế quá trình phân hủy histamine từ thức ăn, khiến nồng độ histamine trong cơ thể tăng cao, có thể làm bùng phát mày đay hoặc cơn hen.
- Phản ứng với các thành phần khác trong rượu bia: Ngoài cồn, các chất phụ gia, chất bảo quản (như sulphite, phẩm màu) hoặc nguyên liệu như lúa mạch, men bia… cũng có thể là dị nguyên với những người nhạy cảm.
- Yếu tố di truyền và chủng tộc: Người châu Á thường dễ gặp phản ứng với rượu bia hơn do đặc điểm chuyển hóa cồn khác biệt so với người phương Tây.
"Các phản ứng có thể xuất hiện ngay sau khi uống rượu bia, với mức độ từ nhẹ đến nguy hiểm: Hội chứng nóng bừng: Đỏ mặt, cảm giác bốc hỏa, tim đập nhanh, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn; Ngoài da: Nổi mày đay, sẩn ngứa, phù Quincke (sưng môi, mi mắt, mặt);
Đường hô hấp: Khó thở, co thắt phế quản, khởi phát cơn hen cấp; Nguy hiểm nhất: Sốc phản vệ - tình trạng cấp cứu tối khẩn, với biểu hiện tụt huyết áp, khó thở dữ dội, có thể đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời", TS Trường cho biết thêm.
Với những người có cơ địa dị ứng khi uống rượu bia, TS Trường cho biết, rượu bia không chỉ gây phản ứng tức thì mà còn để lại nhiều hệ lụy lâu dài như: Làm nặng các bệnh dị ứng sẵn có. Người bị hen phế quản, viêm mũi dị ứng, mày đay mạn tính có thể bị tái phát hoặc nặng hơn sau khi uống rượu bia.
Nó cũng làm tăng độ nhạy cảm với môi trường. Uống rượu thường xuyên làm tăng nồng độ kháng thể IgE trong máu, khiến cơ thể dễ dị ứng hơn với bụi nhà, phấn hoa, thực phẩm…
Đối với phụ nữ mang thai, việc sử dụng rượu bia trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ dị ứng cho trẻ sau này do nồng độ IgE cao.
Trong dịp Tết Nguyên đán, để bảo vệ sức khỏe trong mùa lễ Tết, TS Trường khuyến cáo người dân cần lưu ý:
- Lắng nghe cơ thể: Nếu từng có tiền sử nổi mẩn, khó thở sau khi uống rượu bia, cần hết sức thận trọng hoặc tránh sử dụng.
- Không chủ quan với triệu chứng nhẹ: Đỏ mặt, ngứa, nóng bừng có thể là dấu hiệu cảnh báo cho phản ứng nặng hơn ở những lần sau.
- Hạn chế số lượng: Nguy cơ dị ứng thường tăng theo lượng rượu bia tiêu thụ.
- Cấp cứu kịp thời: Khi có biểu hiện sưng mặt, môi, lưỡi hoặc khó thở sau uống rượu bia, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
"Rượu bia có thể là chất xúc tác cho niềm vui ngày Tết, nhưng sử dụng thiếu kiểm soát có thể trả giá bằng sức khỏe, thậm chí tính mạng. Chủ động phòng ngừa và lắng nghe cơ thể là cách bảo vệ bản thân và gia đình tốt nhất", TS Trường nhấn mạnh.
