Bệnh nhân P.V.A. (74 tuổi, trú tại Nghi Sơn, Thanh Hóa) được gia đình đưa tới bệnh viện trong tình trạng da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, mệt mỏi kéo dài, đau khớp gối và đau lưng dữ dội. Đáng lo ngại, bệnh nhân gần như không còn khả năng tự đi lại.
Kết quả thăm khám cho thấy ông A bị thiếu máu rất nặng trên nền thoái hóa khớp gối và thoát vị đĩa đệm. Các bác sĩ phải truyền khẩn cấp 2 đơn vị máu để giữ tính mạng cho bệnh nhân.
Khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện suốt khoảng 15 năm qua, thay vì điều trị theo chuyên khoa, ông A chủ yếu dùng các bài thuốc dân gian được truyền miệng để giảm đau xương khớp. Mỗi lần uống thấy cơn đau dịu đi nhanh chóng, ông lại tin rằng bệnh đã cải thiện nên tiếp tục sử dụng trong thời gian dài.
Theo lời người nhà, hằng ngày vợ ông thường sắc lá đinh lăng cùng rễ, lá lốt cho chồng uống vì nghĩ đây là “thảo dược tự nhiên”, lành tính và an toàn.
Tuy nhiên, phía sau suy nghĩ tưởng chừng vô hại ấy lại là nguy cơ sức khỏe kéo dài âm thầm suốt nhiều năm.
Bác sĩ chuyên khoa Nguyễn Bá Minh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hợp Lực, cho biết đây là trường hợp điển hình của việc lạm dụng thuốc nam, thuốc Đông y không rõ thành phần trong thời gian dài.
Theo bác sĩ, hiện nay nhiều sản phẩm được quảng cáo có tác dụng giảm đau “thần tốc” có thể bị pha trộn corticoid hoặc thuốc chống viêm giảm đau mạnh nhằm tạo hiệu quả tức thì. Người bệnh thấy đỡ đau nhanh nên tin tưởng sử dụng kéo dài mà không biết cơ thể đang bị tổn thương âm thầm.
Việc lạm dụng các chất này lâu ngày có thể gây viêm loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa âm thầm, tổn thương gan, thận, suy tủy và thiếu máu mạn tính. Nhiều trường hợp mất máu rỉ rả trong thời gian dài nhưng không phát hiện, đến khi nhập viện thì cơ thể đã suy kiệt nghiêm trọng.
Ngoài ra, bác sĩ cũng cảnh báo việc tự ý dùng kéo dài các loại dược liệu như đinh lăng hay lá lốt mà không có hướng dẫn chuyên môn cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Sau khi được truyền máu và điều trị tích cực, hiện ông A. đã qua cơn nguy kịch nhưng vẫn cần tiếp tục theo dõi để phục hồi chức năng các cơ quan bị ảnh hưởng.
Trong Đông y, lá lốt có vị cay, tính ấm, thường được dùng hỗ trợ giảm đau, trừ phong thấp, giảm đau nhức xương khớp và hỗ trợ tiêu hóa.
Một số nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận lá lốt chứa tinh dầu với các hoạt chất có khả năng chống viêm, giảm đau nhất định.
Trong khi đó, đinh lăng chứa saponin, flavonoid và nhiều axit amin được cho là có tác dụng hỗ trợ lưu thông máu, chống viêm và giảm đau nhức.
Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh hiệu quả của các loại dược liệu này hiện chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian, chưa có nhiều nghiên cứu quy mô lớn chứng minh khả năng điều trị rõ ràng. Vì vậy, đây chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị và phác đồ y khoa hiện đại.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên tự ý dùng thuốc nam, thuốc lá hoặc các bài thuốc truyền miệng kéo dài khi chưa được tư vấn chuyên môn. Với bệnh xương khớp mạn tính, người bệnh cần được thăm khám định kỳ để tránh những biến chứng nguy hiểm do điều trị sai cách.
Ngọc Minh
