Đi họp lớp đôi khi chẳng khác nào một buổi “ra mắt” sau nhiều năm không gặp. Vừa ngồi xuống, câu chuyện đã bắt đầu bằng những câu hỏi quen thuộc: “Giờ làm ở đâu?”, “Lên chức chưa?”, “Lương tháng bao nhiêu?”. Bạn bè lâu ngày gặp lại thì tò mò về cuộc sống của nhau cũng là chuyện bình thường. Ai chẳng muốn biết người từng ngồi cùng bàn năm ấy giờ đang làm gì, sống ra sao. Tất cả cứ như một lẽ đương nhiên.
Nhưng không phải ai cũng sẵn sàng trả lời những câu hỏi ấy một cách thật thà. Người nói giảm thu nhập, người giấu nhẹm chức vụ, người vừa nghe đến chuyện công việc đã tìm cách lái sang chủ đề khác. Bởi đôi khi, thứ khiến người ta ngại không phải là câu hỏi “Dạo này làm gì rồi?”, mà là những màn đối chiếu ngầm có thể theo sau: Ai đang thăng tiến, ai kiếm nhiều tiền hơn, ai có vẻ thành công hơn sau từng ấy năm.
Và, nếu một người không muốn kể về chức vụ hay thu nhập, liệu có nhất thiết là vì họ đang kém thành công hơn bạn bè? Khi quan niệm sống ngày càng đa dạng, có người ưu tiên thăng tiến và tiền bạc, có người lại chú trọng sự ổn định, thời gian riêng hay sức khỏe tinh thần. Không phải ai cũng có cùng đích đến, nên việc phải liên tục cập nhật thành tích của mình trước bạn bè cũ đôi khi cũng chẳng còn hấp dẫn như người ta vẫn nghĩ.
1. Khi họp lớp trở thành nơi cập nhật thành tích của nhau
The Paper đăng tải bài viết “Họp lớp xong, tôi mất ngủ”, kể lại trải nghiệm của những người trẻ đi làm tại các thành phố lớn của Trung Quốc sau khi trở về quê nhà dự họp lớp dịp Tết.
Trong bài viết, một nhân vật 30 tuổi làm việc tại Bắc Kinh, Trung Quốc cho biết cô không muốn nói về thu nhập hay chuyện mua nhà vì coi đó là thông tin riêng tư, đồng thời không thoải mái với tâm lý so sánh. Thậm chí, có lúc cô chủ động nói thu nhập thấp hơn thực tế để tránh thu hút sự chú ý và những câu hỏi tiếp theo. Một số cuộc trò chuyện trên bàn tiệc cũng xoay quanh công việc, các mối quan hệ và khả năng kết nối lợi ích giữa những người tham dự.
Câu chuyện này phần nào lý giải vì sao một cuộc gặp gỡ vốn để ôn lại kỷ niệm đôi khi lại mang đến cảm giác nặng nề. Sau nhiều năm, những người từng ngồi chung một lớp đã có những hành trình rất khác nhau. Người có công việc ổn định, người thăng tiến nhanh, người kinh doanh riêng, người chuyển nghề, cũng có người vẫn đang loay hoay tìm hướng đi phù hợp.
Sự khác biệt ấy vốn chẳng có gì bất thường. Vấn đề nằm ở chỗ, khi câu chuyện liên tục xoay quanh lương thưởng, chức vụ, nhà cửa hay tài sản, những thông tin này rất dễ trở thành căn cứ để mọi người ngầm đánh giá ai đang sống tốt hơn, ai có vẻ thành công hơn.
Một câu hỏi như “Dạo này làm gì rồi?” có thể chỉ đơn giản là lời hỏi thăm. Nhưng nếu ngay sau đó là hàng loạt câu hỏi về mức lương, chức danh hay thành tựu, người trả lời có thể cảm thấy mình đang phải trình bày kết quả cuộc sống trước một tập thể.
Và trong một cuộc so sánh mà chẳng ai chính thức tuyên bố sẽ tham gia, việc lựa chọn nói ít đi, nói giảm hoặc tránh trả lời đôi khi trở thành cách để người ta tự bảo vệ mình.
2. Bây giờ, thước đo thành công hay hạnh phúc đã khác
Nếu trước đây chức vụ, thu nhập hay tài sản thường được dùng như những dấu hiệu dễ nhận biết của thành công, hạnh phúc hay một cuộc đời đáng sống thì ngày nay, cách người trẻ nhìn nhận chất lượng cuộc sống đang có thêm nhiều khía cạnh đáng chú ý.
Tháng 8/2025, Quang Minh Nhật báo đăng tải bài phân tích về sự phổ biến của khái niệm “giá trị cảm xúc” trong đời sống người trẻ Trung Quốc. Bài viết đề cập đến nhu cầu được thấu hiểu, tôn trọng, duy trì những mối quan hệ có chừng mực và bảo vệ quyền tự chủ của mỗi cá nhân. Các chuyên gia trong bài cũng lưu ý rằng người trẻ không hẳn từ bỏ những giá trị thực tế hay các mục tiêu thành tích, mà không muốn mọi thứ bị quy về những chỉ số khô cứng.
Đặt trong câu chuyện họp lớp, góc nhìn này khá thú vị. Bởi khi mỗi người có cách định nghĩa thành công khác nhau, việc khoe hay giấu chức vụ không còn đơn thuần là câu chuyện ai hơn ai.
Có người vẫn muốn thăng tiến, kiếm nhiều tiền và sở hữu nhà cửa. Nhưng cũng có người ưu tiên công việc phù hợp, thời gian dành cho gia đình, những sở thích cá nhân hoặc một nhịp sống ít áp lực hơn. Một người chưa làm quản lý, chưa có mức lương như kỳ vọng nhưng cảm thấy hài lòng với công việc hiện tại không nhất thiết phải xem mình là người thất bại.
Cũng có người từng dành nhiều năm để cố gắng đáp ứng kỳ vọng của gia đình, xã hội hoặc những người xung quanh. Sau một thời gian, họ nhận ra mình không muốn tiếp tục giải thích mọi lựa chọn, càng không muốn dùng chức danh hay thu nhập để chứng minh rằng bản thân đang sống tốt.
Đó là lúc việc không muốn chia sẻ về công việc có thể mang một ý nghĩa khác. Thay vì lo lắng vì mình chưa đủ thành công, một người đơn giản không thấy cần thiết phải đưa cuộc sống riêng lên bàn cân trong một buổi gặp gỡ.
Nói cách khác, tinh thần “chữa lành” ở đây không nhất thiết là nghỉ việc, từ bỏ tham vọng hay mặc kệ mọi thứ. Nó có thể bắt đầu từ việc hiểu mình muốn gì, chấp nhận những lựa chọn của bản thân và không để ánh nhìn của người khác quyết định toàn bộ cảm nhận về giá trị cá nhân.
Tất nhiên, không thể chỉ dựa vào các bài phân tích về giá trị cảm xúc để kết luận rằng ngày càng nhiều người né câu hỏi về chức vụ vì muốn sống nhẹ nhàng hơn. Nhưng những thay đổi trong cách người trẻ nhìn nhận các mối quan hệ và chất lượng sống mở ra một cách lý giải đáng suy nghĩ: Không phải ai cũng còn muốn biến mọi cuộc gặp gỡ thành dịp để chứng minh mình đang thành công.
3. Không muốn nói về công việc không có nghĩa là đang thất bại
Thực tế, việc không muốn chia sẻ về nghề nghiệp, chức vụ khi họp lớp có thể xuất phát từ nhiều lý do khác nhau.
Có người sợ bị so sánh nên chủ động nói giảm thành tích. Có người phóng đại công việc hoặc thu nhập để tạo hình ảnh tốt hơn trong mắt bạn bè. Nhưng cũng có người chẳng có gì phải giấu, chỉ đơn giản không muốn tiết lộ thông tin riêng tư hoặc không thích những cuộc trò chuyện xoay quanh tiền bạc, địa vị.
Ba trường hợp này không hoàn toàn giống nhau. Một người cố tình nói dối để tạo ra hình ảnh khác với thực tế không giống người chủ động giữ ranh giới cá nhân. Vì thế, không nên mặc định rằng ai né câu hỏi về công việc cũng đang tự ti, càng không thể xem việc không muốn khoe thành tích là biểu hiện của sự thiếu tham vọng.
Điều đáng nói hơn nằm ở chính kỳ vọng dành cho một buổi họp lớp. Sau nhiều năm trưởng thành, mỗi người đều có những câu chuyện riêng, những lựa chọn và cả những điều chưa thể đạt được như mong muốn. Nếu cuộc gặp chỉ xoay quanh việc ai thăng tiến nhanh hơn, ai kiếm nhiều tiền hơn, những khác biệt vốn bình thường ấy rất dễ trở thành áp lực không cần thiết.
Một buổi họp lớp vẫn có thể vui nếu mọi người thoải mái kể về công việc, những chuyến đi, gia đình hay sở thích mới. Nhưng cuộc trò chuyện cũng nên có chỗ cho những người chưa muốn chia sẻ, chưa tìm được hướng đi hoặc đơn giản không coi chức vụ và thu nhập là chủ đề cần phải công khai.
Sau cùng, điều khiến một cuộc gặp gỡ đáng nhớ có lẽ không nằm ở việc ai đang giữ chức vụ cao nhất, ai mua được nhà hay ai có mức lương tốt nhất. Đôi khi, đó chỉ là cảm giác được ngồi cạnh những người bạn cũ, kể vài chuyện ngày xưa, cập nhật cuộc sống hiện tại mà không cần cân nhắc xem câu trả lời của mình có đủ ấn tượng hay không.
Bởi trưởng thành không nhất thiết là phải chứng minh rằng mình đã đi xa đến đâu. Và một cuộc họp lớp đúng nghĩa cũng không nên trở thành nơi mỗi người phải báo cáo xem mình đã sống tốt đến mức nào trong mắt người khác.
Trần Hà.
