Tuổi già từng gắn với hình ảnh con cháu quây quần, người thân kề cận và những bàn tay chăm sóc rất đỗi quen thuộc. Nhưng trong một xã hội đang già hóa nhanh, cách con người chuẩn bị cho những năm tháng về sau cũng đang thay đổi theo hướng ít ai ngờ tới.
Global Times China đưa tin, tại Bắc Kinh, một “trạm dưỡng lão robot thông minh” rộng khoảng 1.100m2 đang thu hút sự chú ý khi quy tụ hơn 40 sản phẩm robot của 24 công ty, cùng tham gia vào nhiều công việc chăm sóc người cao tuổi. Từ phục vụ bữa ăn, giao thuốc, nhắc uống thuốc đến hỗ trợ phục hồi chức năng và bầu bạn tinh thần, mô hình này đang cho thấy một hình dung rất khác về tuổi già trong thời đại AI.
Ảnh China Daily
Bên trọng trạm dưỡng lão robot có gì đặc biệt?
Theo China Daily và CGTN, cơ sở này gồm 4 tầng, được đặt tại khu Ronghua thuộc khu phát triển kinh tế - công nghệ Yizhuang, nơi có tỷ lệ người cao tuổi khá cao. Bên trong không chỉ có khu phục vụ bữa ăn, phục hồi chức năng và chăm sóc ban ngày, mà còn có cả căn hộ mẫu thân thiện với người già, khu giải trí ngoài trời và nhiều không gian để người cao tuổi trực tiếp trải nghiệm robot trong đời sống hằng ngày.
Điều khiến mô hình này gây tò mò nằm ở chỗ robot không còn chỉ xuất hiện như những thiết bị công nghệ để trưng bày. Tại đây, người già có thể chơi cờ với robot, xem robot pha trà, dùng robot massage, thử xe lăn thông minh, còn ở một số khu khác, robot tham gia hỗ trợ giao thuốc, phục vụ bữa ăn và phục hồi vận động. Xinhua mô tả nơi này giống một sự kết hợp giữa trung tâm sinh hoạt người cao tuổi và “phòng thí nghiệm công nghệ” mở ra giữa cộng đồng dân cư.
Một số hình ảnh được truyền thông Trung Quốc đăng tải còn cho thấy robot làm bánh ngay tại chỗ, robot đồng hành có thể nhận biết cảm xúc, robot chó dùng để tương tác giải trí, cùng nhiều thiết bị hỗ trợ đi lại và chăm sóc sức khỏe. Cách vận hành ấy khiến nhiều người liên tưởng đến một “bảo mẫu công nghệ” hơn là một cỗ máy lạnh lùng, bởi robot đang được đưa vào chuỗi chăm sóc khá đầy đủ, từ ăn uống, sinh hoạt đến hỗ trợ tinh thần.
Một số hình ảnh bên trong viện dưỡng lão có sự hỗ trợ của robot (Ảnh China Daily)
Ảnh CGTN
Không còn là chuyện của riêng một nơi
Không dừng lại ở một địa điểm tại Bắc Kinh, xu hướng này đang bắt đầu lan sang các mô hình chăm sóc người cao tuổi khác ở Trung Quốc. Theo Xinhua, tại Thanh Đảo, robot đã được đưa vào nhiều không gian dưỡng lão với các vai trò như chào khách, giao thuốc, hỗ trợ mang đồ, nấu bữa ăn, ca hát cùng người già, trong khi hệ thống cảm biến thông minh theo dõi dữ liệu sức khỏe liên tục 24/7. Điều này cho thấy robot đang dần bước ra khỏi sân khấu trình diễn để vào môi trường chăm sóc thật.
Cũng tại Thanh Đảo, một trung tâm huấn luyện robot cho lĩnh vực dưỡng lão hiện đã thu hút 45 doanh nghiệp đưa vào 210 sản phẩm để đào tạo và kiểm chứng theo các mô-đun như giao thuốc, đồng hành cảm xúc, can thiệp cho người sa sút trí tuệ hay hỗ trợ sinh hoạt. Theo Xinhua, các robot tại đây phải học từ những tình huống rất đời thường: nghe người già nói giọng địa phương, phản ứng trước yêu cầu không chuẩn câu lệnh hoặc xử lý các tình huống bất ngờ trong sinh hoạt hằng ngày.
Từ những mô hình như vậy, có thể thấy Trung Quốc không còn xem robot dưỡng lão là một ý tưởng mang tính trưng bày, mà đang từng bước xây dựng cả hệ sinh thái thử nghiệm, kiểm chứng và ứng dụng trong môi trường thật.
Ảnh minh họa
Việc Trung Quốc tăng tốc đưa robot vào các cơ sở chăm sóc người già không phải là lựa chọn ngẫu hứng, mà gắn chặt với áp lực già hóa dân số. China Daily cho biết đến cuối năm 2024, nước này đã có hơn 310 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tương đương khoảng 22% dân số. Một số nguồn cập nhật năm 2025 còn đưa con số này lên hơn 320 triệu người, cho thấy Trung Quốc đang bước rất nhanh vào giai đoạn già hóa sâu.
Trong bối cảnh quy mô hộ gia đình ngày càng nhỏ, nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tại nhà và tại các cơ sở chuyên biệt tăng mạnh, trong khi nhân lực chăm sóc truyền thống không theo kịp. Chính vì vậy, robot đang được xem là một lời giải thực dụng cho những phần việc lặp lại, tốn sức hoặc cần theo dõi liên tục.
Tháng 1/2026, các cơ quan trung ương Trung Quốc đã công bố hướng thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến trong chăm sóc người già, trong đó có robot hình người, thiết bị ngoại cốt, giao diện não - máy và AI, nhằm phục vụ các nhu cầu như hỗ trợ bữa ăn, hỗ trợ di chuyển, cho ăn, mặc quần áo, vệ sinh và phục hồi chức năng.
Ảnh minh họa
Từ trạm dưỡng lão robot rộng 1.100m2 ở Bắc Kinh, có thể thấy Trung Quốc đang thử nghiệm một cách chăm sóc người già rất khác: nơi robot không chỉ biết trình diễn công nghệ, mà bắt đầu bước vào những phần việc vốn gắn với “bảo mẫu” và điều dưỡng.
Thu Phương
