Vào những ngày hè oi ả, rau đay gần như trở thành “gương mặt thân quen” trong nhiều bữa cơm gia đình Việt, đặc biệt qua những bát canh thanh mát. Từ xa xưa, người dân đã có thói quen ăn rau đay vào mùa nóng, không chỉ vì loại rau này dễ trồng, dễ kiếm vào thời điểm này, mà còn bởi quan niệm rau đay có khả năng giải nhiệt cơ thể, phù hợp với khí hậu nắng nóng kéo dài.
Trên thực tế, nhiều người lại e ngại, thậm chí chê rau đay vì đặc tính nhớt khi nấu chín. Thế nhưng, không phải ai cũng biết, rau đay sở hữu giá trị dinh dưỡng đáng kể, đồng thời được sử dụng như một vị thuốc hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện nhiều vấn đề sức khỏe. Hãy cùng khám phá những điều bất ngờ về loại rau dân dã này nhé!
Khám phá những “bí mật” của rau đay
Thuộc top đầu những loại rau giàu dinh dưỡng nhất
Theo các nghiên cứu hiện đại, trong 100g rau đay có thể chứa hàm lượng đáng chú ý của nhiều vi chất, trong đó nổi bật là sắt. Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, hàm lượng sắt trong 100g rau đay đã nấu chín là 3,14mg. Con số này cao hơn hẳn so với hàm lượng sắt có trong cùng một trọng lượng thịt bò (2,6mg). Thịt bò vốn nổi tiếng là giàu sắt.
Theo thông tin từ báo Sức khỏe và Đời sống, nếu so sánh trong nhóm các loại rau được sử dụng hằng ngày, rau đay nằm trong nhóm dẫn đầu về hàm lượng sắt, đồng thời xếp hạng cao ở nhiều dưỡng chất quan trọng khác. Cụ thể:
Đứng thứ 1 về hàm lượng sắt
Đứng thứ 4 về canxi
Đứng thứ 4 về beta-caroten
Đứng thứ 3 về vitamin C
Ngoài ra, rau đay còn là nguồn cung cấp dồi dào các axit amin thiết yếu như leucine, threonine, lysine, methionine, cùng vitamin C, vitamin K, vitamin B6, vitamin A và đồng. Nhờ thành phần này, rau đay được đánh giá là phù hợp với trẻ em, phụ nữ mang thai và sau sinh, cũng như những người thiếu máu do thiếu sắt.
Giàu hoạt chất sinh học có giá trị dược lý
Một điều đáng lưu ý khác ở rau đay đó là có hàm lượng calo thấp, trong khi lượng nước chiếm tới gần 92% khối lượng. Đáng nói, đây không chỉ là nước đơn thuần mà là nguồn nước giàu khoáng chất và hoạt chất sinh học.
Các phân tích sâu cho thấy, các hoạt chất sinh học có trong lá rau đay bao gồm flavonoid, saponin, tannin, steroid và triterpen. Đặc biệt, các nhà nghiên cứu ghi nhận sự hiện diện của phytol và monogalactosyldiacylglycerol - những hoạt chất được đánh giá có tiềm năng chống khối u, thông tin từ báo Sức khỏe và Đời sống.
Phần ngọn non của rau đay chứa nhiều polysaccharid và lignin, được xem là các chất mang hoạt tính estrogen thực vật. Ngoài ra còn có glucose, fructose, sucrose và inositol - những thành phần góp phần nhuận tràng, hỗ trợ tiêu hóa. Điều này lý giải vì sao rau đay từ lâu được dùng trong các món ăn giúp chống táo bón.
Trong lớp chất nhầy của rau đay chứa nhiều acid hữu cơ như coumaric, ferulic, vanillic, hydroxybenzoic. Đây đều là những hoạt chất có tác dụng kháng viêm.
Đáng chú ý, trong lá rau đay còn phát hiện capsin, một hoạt chất có tác dụng tương tự các glycosid cường tim, thường được sử dụng trong hỗ trợ điều trị suy tim, đồng thời góp phần lợi sữa và lợi tiểu.
Nhìn từ góc độ khoa học, rau đay không chỉ là món canh giải nhiệt mùa hè mà còn là loại rau dân dã sở hữu nhiều “bí mật” giá trị, xứng đáng được nhìn nhận lại trên mâm cơm hằng ngày.
Lưu ý khi ăn rau đay
Những người dễ bị tiêu chảy, hay lạnh bụng không nên ăn rau đay nhiều và liên tục.
Khi sơ chế, không nên vò hoặc làm dập rau, tránh rửa quá kỹ để giữ lại phần chất nhầy - nơi chứa nhiều hoạt chất có lợi.
Với người khỏe mạnh, ăn rau đay khoảng 2 - 5 lần/tuần được xem là phù hợp.
Trẻ dưới 5 tuổi không nên ăn nhiều rau đay vì có thể cản trở hấp thu canxi và kẽm, ảnh hưởng đến sự phát triển xương và trí não.
Lam Chi
Tổng hợp
