Trong cuộc cạnh tranh thu hút vốn quốc tế, câu hỏi với Việt Nam không còn chỉ là làm thế nào để có thêm đầu tư, mà còn là cách giữ lại nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế. Đây cũng là một trong những vấn đề trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Sáng tạo Việt Nam (VIS 2026), diễn ra tại TP.HCM trong ba ngày 13-15/10.
Với chủ đề “Critical Mass – The New Currents of Innovation: Vietnam at the Center of a Global Realignment”, sự kiện hướng đến kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, quỹ đầu tư và các trường đại học để thảo luận về dòng vốn, công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo số liệu được ban tổ chức dẫn từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 được dự báo ở mức 3%. Trong khi đó, Việt Nam ghi nhận GDP năm 2025 tăng 8%, xuất khẩu tăng 16,7% và vốn FDI giải ngân đạt 27,6 tỷ USD. Các dự báo được Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đưa ra cho tăng trưởng Việt Nam năm 2026 nằm trong khoảng 7,4-7,8%.
Tuy nhiên, việc thu hút vốn mới chỉ là một phần của bài toán. Việt Nam còn cần những cơ chế giúp chuyển dòng vốn, tri thức và công nghệ thành giá trị kinh tế thực chất.
Thu hút vốn và đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường
Một trọng tâm của VIS 2026 là thảo luận về lộ trình xây dựng Khu Thương mại Tự do (FTZ) và Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TP.HCM, trong khuôn khổ diễn đàn “Capital Without Borders”.
Ông Ismail Al Naqi, thành viên Hội đồng Tiểu vương quốc Ajman, UAE, dự kiến chia sẻ kinh nghiệm vận hành mô hình khu thương mại tự do, bao gồm khung pháp lý cho phép sở hữu 100% vốn nước ngoài, cơ chế tự do hóa dòng vốn và chính sách thu hút nhân tài. Theo định hướng được ban tổ chức nêu, FTZ được kỳ vọng đóng góp 1/5 GDP TP.HCM vào năm 2045.
Bên cạnh dòng vốn, hội nghị tập trung vào khả năng thương mại hóa các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, Physical AI và sản xuất thông minh.
Một phiên thảo luận do Đại học RMIT Việt Nam đồng tổ chức, dưới sự chủ trì của GS. Scott Thompson-Whiteside, sẽ giới thiệu mô hình hợp tác “Ba nhà” giữa nhà nước, doanh nghiệp và trường đại học. Nội dung đáng chú ý là chiến lược cấp phép tài sản trí tuệ, được kỳ vọng tạo cầu nối để các nghiên cứu về robot và AI tiến gần hơn tới ứng dụng thương mại.
Đây là bài toán quan trọng với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại trong phòng thí nghiệm mà cần có con đường đi vào sản phẩm và hoạt động kinh doanh thực tế.
Hơn 150 phiên kết nối đầu tư, doanh nghiệp đối mặt tiêu chuẩn xanh
VIS 2026 dự kiến tổ chức hơn 150 phiên kết nối giao thương trực tiếp 1:1, trong đó có chương trình ASEAN CrossConnect đồng tổ chức với Cradle Fund Malaysia. Các hoạt động diễn ra tại bốn khu vực chuyên biệt mang tên Inno, Beyond, Connect và Collab, tạo cơ hội để tập đoàn, quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ tìm kiếm đối tác.
Theo ban tổ chức, những phiên kết nối này hướng đến việc chuyển các cuộc trao đổi thành cơ hội hợp tác và thương mại hóa cụ thể, thay vì chỉ dừng ở thảo luận về đổi mới sáng tạo.
Một chủ đề khác là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trước các yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững. Các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG), cùng cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), đang khiến việc tuân thủ tiêu chuẩn xanh trở thành vấn đề đáng chú ý đối với doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Tọa đàm “Cạnh tranh bằng định chuẩn trong thời kỳ xoay trục kinh tế”, do Masterise Group đồng chủ trì, sẽ tập trung vào kinh nghiệm áp dụng tiêu chuẩn quốc tế trong hạ tầng và các dự án trọng điểm. Nội dung này đặt vấn đề nâng cao năng lực không chỉ ở từng doanh nghiệp mà còn trên toàn chuỗi cung ứng trong nước.
Diễn ra từ ngày 13 đến 15/10 tại Riverside Saigon Palace, TP.HCM, VIS 2026 đặt trọng tâm vào việc kết nối vốn, công nghệ và thể chế. Những vấn đề được đưa ra thảo luận đều xoay quanh một câu hỏi lớn: làm thế nào để Việt Nam không chỉ trở thành điểm đến của dòng vốn quốc tế, mà còn nâng cao khả năng tạo ra giá trị từ dòng vốn và công nghệ đó.
Nguyễn Hải
