LTS: Yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới cùng thực tiễn đặt ra sự cần thiết phải xây dựng một đạo luật tiếp cận công nghiệp văn hóa từ góc độ phát triển kinh tế, thay vì chỉ quản lý hành chính như hiện nay. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, nhiều quốc gia đã coi công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế chiến lược. Tại Việt Nam, Nghị quyết số 80-NQ/TW cũng đã mở ra một cách nhìn mới đó là văn hóa không đứng phía sau mà đồng hành và dẫn dắt sự phát triển.
Chính vì vậy, sớm hoàn thiện Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là một yêu cầu cấp thiết về một đạo luật chuyên ngành, cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện thực hóa chủ trương đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Xung quanh chủ đề này, ĐS&PL đã ghi nhận quan điểm, ý kiến của các chuyên gia, đại biểu Quốc hội, góp phần hoàn thiện khung pháp lý đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng của đất nước.
Bà Ngô Thị Bích Hạnh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển và Xúc tiến điện ảnh (VFDA), Phó Chủ tịch BHD.
Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được xây dựng theo hướng hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đồng bộ, phát huy nguồn lực sáng tạo, tài sản trí tuệ, khoa học công nghệ và bản sắc văn hóa Việt Nam. Trong đó, công nghiệp văn hóa được tiếp cận như một hệ thống các hoạt động kinh tế nhằm phát huy tài nguyên văn hóa, kết hợp với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và tài sản trí tuệ để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế và xã hội, từ đó, góp phần phát triển con người, bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia.
Xung quan dự án luật đang nhận được sự quan tâm của dư luận, PV Tạp chí Đời sống và Pháp luật đã ghi nhận ý kiến của bà Ngô Thị Bích Hạnh - Phó chủ tịch công ty BHD.
Bước ngoặt quan trọng đưa công nghiệp văn hóa "cất cánh"
ĐS&PL: Công ty BHD là một trong những công ty tư nhân đầu tiên tại Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, phân phối, hợp tác sản xuất các chương trình truyền hình và điện ảnh. Từ những kinh nghiệm thực tế đã trải qua, bà quan điểm thế nào về một khung khổ pháp lý chính thức phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam đang được hình thành?
Bà Ngô Thị Bích Hạnh: Trải qua 30 năm hoạt động trong ngành truyền thông, giải trí và điện ảnh, BHD đã chứng kiến nhiều giai đoạn thăng trầm của thị trường. Việc Chính phủ đề xuất xây dựng và trình Quốc hội dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là một bước ngoặt quan trọng.
Trước đây, các doanh nghiệp văn hoá chủ yếu vừa làm vừa tìm đường, đối mặt với không ít rủi ro do thiếu khung pháp lý đồng bộ và thiếu các chính sách hỗ trợ riêng biệt cho tính chất đặc thù của sản phẩm sáng tạo. Việc hình thành một khung khổ pháp lý chính thức chính là hành động cụ thể hóa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, khẳng định công nghiệp văn hóa là một ngành kinh tế quan trọng của Việt nam. Tôi hy vọng, điều này không chỉ tạo hành lang pháp lý an toàn, minh bạch cho doanh nghiệp để các doanh nghiệp trong và ngoài ngành tự tin đầu tư lớn hơn mà còn hỗ trợ mở ra bước tiến mới giúp các sản phẩm văn hóa Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn trên bản đồ trong và ngoài nước.
ĐS&PL: Bà nhìn thấy những cơ hội nào để ngành điện ảnh nói riêng và ngành công nghiệp văn hóa nói chung phát triển từ Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần này?
Bà Ngô Thị Bích Hạnh: Khi được thông qua dự án Luật lần này mang lại một số cơ hội rất tốt cho ngành: Nó sẽ hỗ trợ khơi thông nguồn lực đầu tư: Tạo điều kiện thuận lợi để tiếp cận các nguồn vốn tài chính, quỹ hỗ trợ phát triển văn hóa và các cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai, hạ tầng sản xuất/chiếu phim hơn so với trước đây.
Xác định rõ vị thế kinh tế của ngành: Điện ảnh và các ngành văn hoá sáng tạo chính thức được công nhận là một trụ cột kinh tế tạo giá trị gia tăng cao. Điều này giúp thúc đẩy hợp tác công - tư (PPP), thu hút đầu tư trong và ngoài nước tham gia. Các dự án trong ngành văn hoá dễ được quan tâm hơn khi đi đến thực hiện tại các tỉnh trên cả nước. Thúc đẩy xuất khẩu văn hóa & Chuỗi giá trị liên kết: Luật tạo cơ sở pháp lý để kết nối chuỗi giá trị từ khâu sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng và xuất khẩu.
Công nghiệp văn hoá nói chung và điện ảnh nói riêng không chỉ bán sản phẩm văn hoá hoặc vé xem phim mà quan trọng nữa nó còn liên kết với du lịch, ẩm thực, thiết kế, truyền thông... tạo nên hệ sinh thái kinh tế văn hóa cộng hưởng.
ĐS&PL: Theo bà, để đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng của đất nước thì một khung khổ pháp lý đã đủ chưa hay còn cần nhiều yếu tố khác? Những yếu tố khác đó sẽ là gì và bà quan tâm nhất đến điều nào trong số đó?
Bà Ngô Thị Bích Hạnh: Luật pháp là điều kiện cần để mở đường, nhưng để công nghiệp văn hóa thực sự cất cánh thì cần thêm nhiều các điều kiện đủ, tôi ví dụ như: Hạ tầng và công nghệ: Các studio đạt chuẩn quốc tế, máy móc thiết bị cần thiết, hạ tầng công nghệ số, kỹ xảo, dữ liệu lớn… Nguồn nhân lực chất lượng cao: Đội ngũ nhân sự và chuyên gia trong nhiều khâu khác nhau của công nghiệp văn hoá, kỹ thuật số và quản trị kinh doanh văn hóa…. Và cái này không phải một ngày mà có. Cần thời gian đào tạo, cần chính sách hỗ trợ để họ có thể sống được bằng nghề và cần nhiều dự án để họ có thể va chạm, học hỏi và không bỏ cuộc…
Đưa Văn hoá vào giáo dục học đường và bảo vệ bản quyền: Sự ủng hộ của khán giả trong nước và bảo vệ bản quyền trên môi trường số. Khán giả mở lòng hơn với những thử nghiệm mới trong nghệ thuật để tạo đà phát triển. Văn hoá và điện ảnh học đường - đưa văn hoá vào giáo dục từ nhỏ để các em quen với hưởng thụ văn hoá. Và đặc biệt bảo vệ bản quyền các tác phẩm văn hoá nghệ thuật. Vì nếu không bảo vệ được bản quyền thì sẽ không có dòng tiền để tái đầu tư. Cơ chế tài chính linh hoạt: Đánh giá đúng giá trị tài sản trí tuệ (IP) để dùng làm tài sản thế chấp vay vốn.
Điều tôi nghĩ quan trọng nhất trong những điểm trên chính là yếu tố Con người (Nhân lực & Sáng tạo) và Cơ chế định giá Tài sản trí tuệ. Đây là công nghiệp sáng tạo nên yếu tố con người và sáng tạo vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Nếu không có nguồn nhân lực sáng tạo đột phá và cơ chế bảo vệ/vốn hóa tài sản trí tuệ, thì dù hạ tầng tốt đến đâu cũng khó tạo ra các sản phẩm đỉnh cao.
Nhà thiết kế Thạch Linh giới thiệu bộ sưu tập áo dài. Ảnh minh họa: Báo Nhân dân.
Coi công nghiệp văn hóa là một ngành kinh tế mũi nhọn để đạt mục tiêu chiến lược
ĐS&PL: Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ mở ra nhiều những cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam, tuy nhiên cũng đồng thời sẽ là thách thức. Đánh giá của bà thế nào về những cơ hội và thách thức đó?
Ngày 07/01/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Tại Nghị quyết xác định mục tiêu: Phát triển các ngành công nghiệp văn hoá đóng góp 7% GDP; hình thành từ 5 - 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hoá, như: Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hoá, thiết kế và thời trang,...
Xây dựng thành công 5 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hoá quốc tế về điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật. Thành lập thêm từ 1 - 3 trung tâm văn hoá Việt Nam tại nước ngoài, ưu tiên các địa bàn đối tác chiến lược toàn diện. Phấn đấu thêm 5 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh...
Bà Ngô Thị Bích Hạnh: Về cơ hội: Doanh nghiệp Việt Nam sở hữu kho tàng văn hóa, lịch sử vô cùng phong phú và thị trường nội địa gần 100 triệu dân, năng động, yêu thích giải trí. Bên cạnh đó là cơ hội hội nhập, hợp tác sản xuất với các đối tác toàn cầu.
Về thách thức: Cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn đa quốc gia: Các nền tảng xuyên biên giới và phim ngoại nhập có tiềm lực tài chính lẫn công nghệ vượt trội. Rủi ro đầu tư cao: Sản phẩm văn hóa mang tính rủi ro lớn, phụ thuộc vào thị hiếu khán giả và đòi hỏi vốn đầu tư dài hạn. Vi phạm bản quyền số: Vẫn là bài toán nhức nhối làm tiêu hao lợi nhuận của nhà sản xuất.
ĐS&PL: Trong nội dung dự án Luật phát triển công nghiệp văn hóa lần này, các lĩnh vực như Điện ảnh, Du lịch văn hóa, Thiết kế sáng tạo và Trò chơi giải trí nhận được sự quan tâm đặc biệt, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp gọi vốn và hợp tác quốc tế. Bà nhìn nhận thế nào về khía cạnh này? Cơ hội của BHD trong dòng chảy chung đó sẽ là gì, thưa bà?
Bà Ngô Thị Bích Hạnh: Việc đặt Điện ảnh, Du lịch văn hóa, Thiết kế sáng tạo và Game giải trí cạnh nhau thể hiện tầm nhìn tích hợp chuỗi giá trị. Một bộ phim điện ảnh thành công hoàn toàn có thể kích cầu du lịch (như các bối cảnh quay phim), tạo ra doanh thu từ game ăn theo IP phim, thời trang hay các sản phẩm lưu niệm.
ĐS&PL: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đề xuất chính sách đa dạng hóa nguồn lực tài chính nhằm phát triển công nghiệp văn hóa với mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030. Theo bà, để con số đó khả thi trên thực tế thì cần chú trọng đến những yếu tố nào? Bà có lưu tâm đến điều gì mà bà cho là quan trọng nhất không, vì sao?
Bà Ngô Thị Bích Hạnh: Mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 là một con số tham vọng nhưng hoàn toàn có thể đạt được nếu chúng ta thực sự coi công nghiệp văn hóa là một ngành kinh tế mũi nhọn.
Để đạt được con số này, theo tôi cần tập trung vào một số các yếu tố: Thành lập Quỹ phát triển công nghiệp văn hóa/điện ảnh: Hoạt động theo cơ chế thị trường, hỗ trợ vốn vay ưu đãi, bảo lãnh tín dụng hoặc tài trợ cho các dự án mang tính đột phá, mạo hiểm.
Ưu đãi thuế và đất đai: Giảm thuế TNDN, thuế GTGT cho doanh nghiệp sáng tạo và miễn giảm tiền thuê đất cho các dự án xây dựng phức hợp phim trường, cụm rạp, trung tâm sáng tạo.
Thương mại hóa và bảo vệ bản quyền: Xử lý triệt để vi phạm bản quyền trên không gian mạng để đảm bảo nguồn thu cho nhà đầu tư.
Điều tôi lưu tâm nhất là "Cơ chế tín dụng dựa trên Tài sản trí tuệ (IP)". Trong ngành sáng tạo, tài sản lớn nhất của doanh nghiệp không phải là nhà xưởng hay máy móc, mà là kịch bản, bản quyền phim, ý tưởng show truyền hình. Nếu ngân hàng chỉ cho vay khi có tài sản thế chấp là bất động sản thì doanh nghiệp sáng tạo rất khó tiếp cận vốn. Cần có cơ chế định giá IP để doanh nghiệp dùng chính sản phẩm sáng tạo làm tài sản thế chấp.
ĐS&PL: Trân trọng cảm ơn bà!
Vừa qua, tại phiên họp thứ 6, chiều 24/9, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.
Tại Phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật và Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Đắc Vinh trình bày tóm tắt Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật.
Đây là dự án Luật mới được Chính phủ đề nghị xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn; Chính phủ dự kiến trình Quốc hội xem xét dự án Luật tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.
Về sự cần thiết của dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Tờ trình tóm tắt của Chính phủ nêu rõ:
Về cơ sở chính trị: Việc xây dựng luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển công nghiệp văn hóa và các kết luận chỉ đạo có liên quan, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý, khắc phục những khoảng trống, điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Về cơ sở thực tiễn: Việt Nam có nhiều điểm năng lợi thế để phát triển công nghiệp văn hóa, nhưng kết quả đạt được chưa tương xứng; chuỗi liên kết từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng còn hạn chế; cơ chế chính sách hỗ trợ phát triển thị trường, thu hút nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh chưa đồng bộ. Việc ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là cần thiết nhằm hoàn thiện khung pháp lý, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sáng tạo, phát triển thị trường và đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng của đất nước.
Nêu rõ về quan điểm xây dựng luật, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết dự thảo Luật được xây dựng dựa trên 06 quan điểm xuyên suốt nhằm xác định các cơ chế chính sách then chốt để tạo khung khổ pháp lý cho thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, bao gồm:
Một là, tiếp cận công nghiệp văn hóa là chuỗi giá trị để thúc đẩy phát triển từ góc độ phát triển một ngành kinh tế chiến lược; hạn chế tối đa việc phát sinh thủ tục hành chính mới; đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường hậu kiểm.
Hai là, không quy định lại những chính sách mà các luật chuyên ngành và các luật khác đã quy định.
Ba là, ưu tiên làm rõ những “điểm mờ” mà các luật chuyên ngành chưa cụ thể hóa, đặc biệt là trong khâu tổ chức thực thi.
Bốn là, ưu tiên bổ sung đối với những khoảng trống pháp luật hiện hành chưa điều chỉnh hoặc chưa có cơ chế đủ rõ.
Năm là, lựa chọn có trọng tâm, trọng điểm những điểm nghẽn đã được nhận diện rõ trong các quy định pháp luật hiện hành để đề xuất cơ chế chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.
Sáu là, luật quy định các nguyên tắc và những cơ chế, chính sách then chốt thuộc phạm vi điều chỉnh ở tầm luật để tạo khung khổ pháp lý cho thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa; luật bảo đảm ngắn gọn nhưng không đưa quá nhiều nội dung xuống văn bản quy định chi tiết có thể tạo điểm nghẽn ở khâu văn bản dưới luật.
