Xem Sex Education, nhân vật ông Hiệu trưởng Michael Groff luôn để lại trong tôi một cảm giác ngột ngạt và cay đắng đến rợn người.
Người đàn ông ấy là hiện thân trần trụi nhất của một bậc cha mẹ sẵn sàng đem tương lai và cảm xúc của con cái ra thế chấp cho danh tiếng cá nhân. Là người đứng đầu một ngôi trường, ông Groff không thể chấp nhận sự thật rằng con trai mình học kém, mắc chứng khó đọc và có những hành vi bất ổn. Mỗi sai lầm của Adam chưa từng được người cha ấy nhìn nhận như một tín hiệu kêu cứu cần được sẻ chia, mà chỉ bị coi là "vết nhơ bôi tro trát trấu" vào uy danh của một nhà giáo dục. Ông liên tục hạ nhục con ngay trên bàn ăn, so sánh cậu với những đứa trẻ ưu tú khác, và đỉnh điểm là lạnh lùng tống khứ con vào trường quân đội chỉ để giữ sạch bản báo cáo thành tích và bảo vệ chiếc ghế quyền lực. Hành động ấy đã khắc sâu vào tâm trí Adam một vết thương chí mạng: cậu tin mình là một món "phế phẩm" bị chính cha ruột ruồng bỏ.
Nhìn những phân cảnh nghiệt ngã ấy trên màn ảnh, lòng tôi nặng trĩu. Tôi thấy chua chát và bế tắc vô cùng, bởi hình bóng của Michael Groff không ở đâu xa lạ, mà đang hiển hiện mỗi ngày ngay dưới mái ấm của tôi - trong chính hình hài của người vợ mà tôi từng hết mực ngưỡng mộ.
Bi kịch của đứa trẻ sinh ra dưới cái bóng quá lớn
Vợ tôi là hình mẫu phụ nữ thành đạt, tài giỏi đáng mơ ước ngoài xã hội. Em thông minh, sắc sảo, có sự nghiệp rạng rỡ và nắm trong tay tấm bằng Tiến sĩ Giáo dục danh giá. Cả dòng họ, bạn bè và đồng nghiệp đều nhìn em bằng ánh mắt nể phục, mặc định rằng một người mẹ nghiên cứu sâu về phương pháp giáo dục ắt hẳn sẽ nuôi dạy nên những đứa con xuất chúng, ưu tú hơn người.
Thế nhưng, cuộc đời trớ trêu thay lại không vận hành theo những công trình nghiên cứu hay biểu đồ lý thuyết.
Con trai chúng tôi sinh ra vốn là một cậu bé lành tính, tình cảm nhưng năng lực học tập chỉ ở mức trung bình. Thằng bé chậm hiểu các môn tự nhiên, khả năng ghi nhớ lý thuyết sách vở rất hạn chế. Bù lại, con thích mày mò vẽ tranh, khéo tay sửa chữa đồ đạc trong nhà và luôn quan tâm đến mọi người xung quanh. Với tôi, chỉ cần con lớn lên khỏe mạnh, lương thiện và tìm được công việc phù hợp với năng lực là đã mãn nguyện.
Nhưng với một Tiến sĩ Giáo dục như vợ tôi, đó là một thất bại không thể nuốt trôi.
Kỳ thi vào lớp 10 năm ấy như một cú tát thẳng vào niềm kiêu hãnh của em. Điểm số của con lẹt đẹt, trượt sạch các trường chuyên lớp chọn và chỉ vừa đủ điểm đỗ vào một trường cấp ba công lập thuộc top dưới của thành phố.
Tôi nhớ mãi cái đêm có kết quả thi, vợ tôi ngồi sụp xuống sàn nhà khóc nức nở, nhưng không phải khóc vì thương con, mà khóc vì sự bẽ bàng của bản thân. Em nghẹn ngào tâm sự với tôi bằng giọng điệu đầy uất ức: "Bây giờ em biết giấu mặt vào đâu hả anh? Bạn bè, đồng nghiệp ai cũng hỏi con thi đỗ trường nào. Em mang danh Tiến sĩ Giáo dục đi dạy đời thiên hạ, mà con trai mình lại học trường bét bảng thế này. Mỗi lần đi họp phụ huynh, em thấy nhục nhã đến mức không dám để ai biết bằng cấp của mình!".
Cuộc chạy đua điên cuồng và căn nhà biến thành thao trường
Nỗi xấu hổ mang tên "thể diện" ấy đã biến vợ tôi thành một người mẹ độc đoán và mù quáng đến đáng sợ. Thay vì chấp nhận giới hạn năng lực học thuật của con để cùng con tìm một hướng đi vừa sức, em lại kiên quyết phủ nhận thực tế. Em tự huyễn hoặc bản thân rằng: "Không có đứa trẻ nào kém cỏi, chỉ là do phương pháp dạy chưa đúng cách".
Và thế là, em biến con trai thành một "dự án nghiên cứu", một đối tượng để thử nghiệm mọi phương pháp giáo dục tiên tiến mà em thu thập được.
Em lên một lịch học thêm dày đặc, điên cuồng đến mức nghẹt thở. Cả tuần từ thứ Hai đến Chủ nhật, không có một buổi tối hay ngày nghỉ nào thằng bé được thảnh thơi. Vừa tan học ở trường, con chỉ kịp gặm vội mẩu bánh mì khô khốc sau lưng xe mẹ để chạy sang lớp học thêm Toán, rồi tiếp tục đến lớp Văn, lớp Anh ngữ quốc tế. Mỗi ngày của đứa trẻ 16 tuổi bắt đầu từ 6 giờ sáng và kết thúc lúc 11 giờ đêm bên bàn học chất đầy những xấp đề cương luyện thi đại học mà vợ tôi đích thân biên soạn.
Mỗi bữa cơm gia đình từ lâu đã không còn tiếng cười đùa ấm cúng, mà biến thành một phiên tòa tra khảo căng thẳng. Vợ tôi vừa gắp thức ăn vừa liên tục kiểm tra bài vở, cằn nhằn về từng điểm số và buông những lời so sánh cay đắng: "Con nhà người ta học một biết mười, sao con mẹ kèm cặp từng li từng tí mà đầu óc cứ u mê thế hả con?".
Nhìn con trai ngày càng gầy rộc, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ, lúc nào cũng lầm lũi cúi đầu, sống trong trạng thái sợ hãi và kiệt quệ tinh thần, lòng tôi đau như cắt. Thằng bé đang chết dần chết mòn sự tự tin, bắt đầu tin rằng bản thân là một kẻ thất bại vô dụng, làm hoen ố sự nghiệp rực rỡ của mẹ nó.
Sự bất lực của người cha sau cánh cửa
Tôi đã nhiều lần kéo vợ ngồi lại nói chuyện, cố gắng dùng sự bình tĩnh và tình thương để khuyên giải em. Tôi bảo em rằng mỗi đứa trẻ là một hạt mầm khác nhau, có bông hoa nở sớm, có cái cây chỉ thích tỏa bóng mát, không thể ép một cây cam phải cho ra quả táo. Tấm bằng tiến sĩ của em là thành tựu của cá nhân em, không phải là chiếc gông xiềng để tròng vào cổ con, bắt con phải gánh vác thể diện cho mẹ.
Thế nhưng, mọi lời can ngăn của tôi đều bị em gạt phăng đi bằng cái tôi học thức ngút trời: "Anh thì biết cái gì về giáo dục? Anh nhu nhược, dễ dãi thế thì chỉ làm hỏng đời con thôi! Em làm tất cả những điều này là vì tương lai của nó, là để nó không bị tụt lại phía sau!".
Tôi bất lực hoàn toàn. Nhiều buổi chiều sau giờ tan sở, tôi ngồi lặng lẽ trên xe trước cổng cơ quan rất lâu, thở dài ngao ngán mà không muốn nổ máy lái xe về nhà. Tôi sợ phải bước qua cánh cửa ấy, sợ phải chứng kiến gương mặt căng thẳng, gay gắt của vợ, sợ phải nhìn thấy dáng vẻ co rúm, sợ hãi như một tội nhân của con trai bên bàn học, và sợ chính cảm giác bất lực của một người cha khi không thể bảo vệ tuổi thơ cho đứa con mình rứt ruột sinh ra.
Cũng giống như ông Michael Groff trên phim, vợ tôi đang say sưa nhân danh "tương lai của con" và "sự hoàn hảo của phương pháp giáo dục" để che đậy sự ích kỷ và nỗi sợ hãi tột cùng trước ánh mắt phán xét của miệng lưỡi thế gian. Nhưng em không hiểu rằng, một đứa trẻ có thể không vào được trường đại học danh tiếng, nhưng nó không thể sống hạnh phúc nếu tâm hồn bị bẻ gãy lòng tự trọng ngay từ chính trong gia đình.
Chiếc ghế danh vọng hay tấm bằng tiến sĩ sáng chói rồi cũng sẽ chẳng còn ý nghĩa gì, nếu một ngày nào đó con cái hoàn toàn đóng chặt cánh cửa trái tim, nhìn cha mẹ bằng ánh mắt xa lánh và thù hận hệt như Adam nhìn ông Groff năm nào. Đã đến lúc tôi phải cứng rắn hơn, phải đứng ra làm chiếc khiên chắn trước sự áp đặt mù quáng của vợ, bởi nếu tôi tiếp tục im lặng thỏa hiệp, căn nhà này sẽ mãi mãi là một nhà tù tinh thần ngột ngạt bóp chết sự hồn nhiên của con.
Minh Châu
