Xem Sex Education, phân cảnh bức ảnh nhạy cảm của một nữ sinh bị kẻ ẩn danh phát tán khắp các nhóm chat trong trường khiến tôi rùng mình ớn lạnh.
Chỉ trong vài phút ngắn ngủi, toàn bộ ngôi trường Moordale lập tức biến thành một tòa án đạo đức thu nhỏ. Bức ảnh bị truyền tay với tốc độ chóng mặt, kèm theo những lời bình phẩm thô bỉ về cơ thể, những cái nhếch mép mỉa mai và sự kết tội tàn nhẫn về nhân phẩm của nạn nhân. Sự việc đẩy người trong cuộc vào bờ vực sụp đổ tâm lý và hoảng loạn tột độ. Điều làm tôi sợ hãi nhất ở phân cảnh đó không chỉ là kẻ chủ mưu độc ác giấu mặt, mà chính là đám đông học sinh xung quanh: những đứa trẻ ngây thơ vô thức tiếp tay cho tội ác quấy rối chỉ bằng một nút "chuyển tiếp", thản nhiên cười cợt mà không hề ý thức được mình vừa đặt thêm một hòn đá để ném vào danh dự của một con người bằng xương bằng thịt.
Thước phim ấy khiến tim tôi thắt lại, kéo tôi quay về đúng cái buổi tối bàng hoàng cách đây vài tháng, khi tôi phát hiện đứa con gái ngoan ngoãn của mình cũng từng suýt trượt chân vào vũng lầy vô cảm của đám đông.
Đoạn clip bạo lực trong chiếc điện thoại của con
Tối hôm đó, con gái tôi để quên điện thoại trên bàn ăn trong khi vào phòng tắm. Màn hình liên tục sáng lên vì những thông báo dồn dập từ nhóm chat của con và mấy đứa bạn thân cùng lớp. Tò mò nhìn qua để xem có chuyện gì gấp ở trường, mắt tôi bỗng khựng lại trước một đoạn video ngắn được gửi vào nhóm, kèm theo những dòng tin nhắn rôm rả: "Con bé này nhìn ghét thật sự", "Bị đánh thế là đáng đời", "Mày gửi tiếp sang nhóm kia đi".
Mở video ra xem, tôi chết lặng người. Đó là cảnh một nữ sinh cùng trường với con đang bị nhóm bạn khác vây quanh chửi bới, giật tóc và tát liên tiếp vào mặt ngay tại một góc vắng sau giờ tan học. Nạn nhân chỉ biết ôm đầu khóc lóc van xin trong sự bất lực, xung quanh vang lên những tiếng cười hả hê của người quay clip.
Đúng lúc đó, con gái tôi bước ra. Thấy mẹ đang cầm điện thoại và xem đoạn video ấy, gương mặt con thoáng chút giật mình rồi nhanh chóng chuyển sang vẻ khó chịu.
Khi tôi nghiêm giọng hỏi tại sao trong máy con lại có clip bạo lực này và tại sao con lại cùng bạn bè bàn tán, chia sẻ nó, con bé lập tức cãi lại với vẻ mặt đầy ấm ức: "Mẹ làm sao thế? Bọn con có đánh bạn ấy đâu! Người khác quay rồi gửi vào nhóm thì bọn con tò mò mở ra xem thôi chứ có tham gia bắt nạt ai đâu mà mẹ mắng? Con vô can mà!".
Ảo tưởng về sự "vô tội" của kẻ đứng ngoài
Ánh mắt và câu trả lời ráo hoảnh của con khiến cơn giận trong lòng tôi bùng lên dữ dội. Tôi đã mắng con một trận nghiêm khắc nhất từ trước đến nay, không phải vì con làm việc sai trái tày trời, mà vì sự vô cảm đang được con ngụy biện bằng cái mác "chỉ tò mò đứng xem".
Tôi kéo con ngồi xuống, chỉ thẳng vào đoạn clip và hỏi con từng câu rành rọt:
"Con nghĩ con chỉ bấm xem và gửi cho người khác là con vô tội à? Bạn nữ kia đang bị làm nhục, đang đau đớn cả thể xác lẫn tinh thần. Mỗi một lượt xem của các con, mỗi một lần các con bấm nút chia sẻ cho đứa khác xem để thỏa mãn tính hiếu kỳ, là các con đang tát thêm một cái vào mặt bạn ấy ngoài đời thực!"
Tôi giải thích cho con hiểu rằng, trong thế giới số, ranh giới giữa sự tò mò và hành vi đồng lõa với tội ác mong manh như một sợi chỉ. Kẻ trực tiếp ra tay đánh bạn hay phát tán hình ảnh nhạy cảm chắc chắn là kẻ có tội. Nhưng đám đông đứng khoanh tay nhìn, bấm nút chia sẻ, thả những biểu tượng cảm xúc cười cợt và chuyền tay nhau nỗi đau của nạn nhân chính là những kẻ tiếp tay nguy hiểm nhất. Không có sự hiếu kỳ tàn nhẫn của đám đông, bạo lực học đường và quấy rối trực tuyến sẽ không bao giờ có mảnh đất màu mỡ để leo thang và hủy hoại cuộc đời của một đứa trẻ.
"Nếu hôm nay người nằm dưới đất kia là con, nếu người bị tung ảnh xấu hổ lên mạng là con, con có chấp nhận để bạn bè bảo rằng 'tao chỉ tò mò xem thôi chứ không có ý gì' hay không?" - Câu hỏi ấy khiến con gái tôi sững sờ. Đôi mắt con bắt đầu rưng rưng, sự bướng bỉnh, cãi cọ lúc ban đầu dần tan biến, thay vào đó là sự xấu hổ thực sự khi con bắt đầu hình dung được nỗi kinh hoàng mà nạn nhân phải gánh chịu.
Dạy con lòng trắc ẩn ngay từ ngón tay bấm phím
Đêm hôm đó, tôi yêu cầu con xóa ngay đoạn video, rời khỏi các nhóm chat độc hại đang lan truyền sự việc, và sáng hôm sau con phải chủ động báo lại với cô giáo chủ nhiệm để nhà trường kịp thời can thiệp bảo vệ bạn nữ bị hại.
Nhìn lại cảnh phim Sex Education và biến cố trong gia đình, tôi nhận ra việc dạy con trong thời đại số khó khăn và phức tạp hơn ngày xưa rất nhiều. Chúng ta thường dạy con không được đánh bạn, không được trộm cắp, không được nói dối ngoài đời thực. Nhưng chúng ta lại quên dạy con cách giữ gìn sự tử tế ngay trên những đầu ngón tay khi lướt màn hình điện thoại.
Một đứa trẻ lương thiện không chỉ là đứa trẻ không trực tiếp cầm hung khí làm tổn thương người khác. Lương thiện thực sự là khi đứng trước nỗi đau hay sự bẽ bàng của đồng loại, con biết từ chối sự tò mò tầm thường, kiên quyết không bấm nút tiếp tay cho sự tàn nhẫn, và dám dùng tiếng nói của mình để bảo vệ phẩm giá cho những người đang yếu thế.
Minh Châu
