Quân đội Mỹ diễn tập quân y
“Chân tôi bị sao vậy?”
Người lính trẻ nhìn xuống lớp băng gạc thấm đẫm máu giả quấn quanh đầu gối, nơi chân trái của anh vừa bị cắt cụt. Anh nhắm chặt mắt, ngửa đầu ra sau rồi rên rỉ.
Một nhóm binh sĩ Mỹ cúi xuống bên cạnh anh, liên tục cập nhật tình trạng: huyết áp, mức độ chấn thương, thể trạng. Anh vừa được đưa khẩn cấp từ tiền tuyến về, chiếc mũ vẫn còn cài chặt dưới cằm khi nằm trên cáng quân sự.
Nhân viên y tế được thông báo rằng người lính cùng chú chó robot của anh, nằm cách đó vài bước chân và cũng đang rên rỉ, đã bị mất một phần chân trái trong một vụ nổ thiết bị nổ tự chế. Sau khi được sơ cứu nhanh, cả hai được khiêng lên cáng và chuyển ngay vào một tòa nhà bỏ hoang gần đó, nơi được biến thành phòng cấp cứu dã chiến với nhiều nhóm nhỏ đang vây quanh các thương binh. Chưa đầy một giờ sau, sau khi được gây mê và ổn định tình trạng, họ được đưa lên một chiếc Humvee lao nhanh khỏi tiền tuyến để tới bệnh viện dã chiến dưới lòng đất.
Người ta hy vọng cơ sở y tế ngầm này sẽ bảo vệ họ khỏi máy bay không người lái và tên lửa đối phương — những mối đe dọa ngày càng phổ biến trên chiến trường hiện đại. Gần một nửa số thương vong của Mỹ trong cuộc chiến với Iran là do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Nếu không tìm ra giải pháp bảo vệ người bị thương và đội ngũ y tế, các cuộc xung đột tương lai có thể khiến số thương vong tăng mạnh.
Chỉ vài giờ trước khi xuất hiện trong tình huống cấp cứu giả định này, người lính bị thương đang ngồi trong một chiếc lều gần đó tại Fort Hood, Texas, để hóa trang vết thương. Phần đầu gối của anh được gập lại nhằm tạo cảm giác như chân đã bị cắt cụt.
Trên một tấm bảng trắng phía sau lều, bảng thống kê thương vong được viết bằng bút xóa bảng. Dòng chữ “VỤ TẤN CÔNG BẰNG MÁY BAY KHÔNG NGƯỜI LÁI” được ghi bằng mực xanh ở đầu bảng, với thời gian xảy ra lúc 16 giờ cùng ngày. Ở cột bên trái là các loại thương tích: “bỏng”, “chấn thương ngực”, “chấn thương mắt”.
Cuộc diễn tập mô phỏng phức tạp này là một phần quan trọng trong đợt tập trận quy mô lớn do Lữ đoàn Y tế số 1 thuộc Sư đoàn Thiết giáp III của Mỹ tổ chức hồi tháng trước. Mục tiêu là đưa binh sĩ vào các tình huống sát thực tế để chuẩn bị cho những cuộc chiến tương lai, hoặc thậm chí là các xung đột đang diễn ra.
Từ trực thăng đến các bộ phận cơ thể giả nhuộm máu đều được sử dụng nhằm tái hiện những gì binh sĩ có thể phải đối mặt ngoài chiến trường. Cuộc tập trận diễn ra tại Fort Hood từ ngày 23/3 đến 1/4, mang tên Chiến dịch Tia Chớp Bạc, nhằm thử nghiệm các kỹ thuật mới được rút ra phần lớn từ việc quan sát các cuộc xung đột gần đây.
Trong sáu tuần đầu của cuộc chiến với Iran, các đơn vị quân y Mỹ liên tục phải di chuyển để tránh bị tấn công, theo một nguồn tin am hiểu tình hình nói với CNN. Các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái và tên lửa cũng khiến việc sơ tán thương binh tới Trung tâm Y tế Khu vực Landstuhl ở Đức — vốn là quy trình thường lệ — trở nên khó khăn hơn nhiều.
Trong các chiến dịch trước đây, quân đội Mỹ nhận ra rằng chăm sóc y tế nhanh và sơ tán khỏi tiền tuyến trong “giờ vàng” sau chấn thương có thể cứu sống rất nhiều người. Các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan từng chứng kiến sự phát triển của những bệnh viện dã chiến quy mô lớn, được hỗ trợ bởi hệ thống sơ tán hiệu quả trong bối cảnh Mỹ gần như kiểm soát hoàn toàn bầu trời.
Hệ thống đó đã cứu sống vô số binh sĩ. Tuy nhiên, với việc máy bay không người lái giá rẻ ngày càng trở thành yếu tố chủ chốt trong chiến tranh hiện đại, cùng bằng chứng cho thấy lực lượng quân y cũng có thể trở thành mục tiêu, quân đội Mỹ buộc phải tìm kiếm phương thức chăm sóc y tế mới.
“Chúng ta sẽ không còn những lợi thế như từng có ở Trung Đông, đặc biệt là tại Iraq và Afghanistan,” Thiếu tướng nghỉ hưu Paul Friedrichs, cựu bác sĩ phẫu thuật của Bộ Tham mưu Liên quân, nói với CNN.
Đại tá Werner Barden, chỉ huy Lữ đoàn Y tế số 1 — đơn vị tổ chức cuộc tập trận tại Fort Hood — cho biết việc theo dõi các cuộc chiến ở Ukraine và Iran cho thấy quân y Mỹ phải thay đổi.
Các đơn vị y tế cần nhỏ hơn, phân tán hơn, thay vì xây dựng các bệnh viện dã chiến quy mô lớn. Đồng thời, cả binh sĩ lẫn chỉ huy phải giảm tối đa dấu hiệu điện từ và nhiệt — những tín hiệu phát ra từ thiết bị và cơ thể mà đối phương có thể phát hiện.
“Trong thế giới ngày nay, chỉ một người cùng một chiếc máy bay không người lái cũng có thể tạo ra một sự kiện đủ sức thay đổi toàn bộ cách chúng ta vận hành,” Barden nói với CNN. “Vì vậy, hãy ẩn mình ngay trước mắt đối phương.”
An toàn dưới lòng đất
Trung tâm của bệnh viện dã chiến ngầm trong cuộc diễn tập là một đơn vị được ví như phiên bản đời thực của bộ phim truyền hình nổi tiếng MASH thập niên 1970.
Tiểu đoàn Phẫu thuật Hồi sức Tiền tuyến 555 vận hành khu cấp cứu và phòng mổ — thực chất chỉ là những khu vực nằm cách nhau vài bước chân trong một đường hầm chật kín giường bệnh và thiết bị phẫu thuật.
Trung tá James Gragg, chỉ huy đơn vị 555 và cũng là bác sĩ cấp cứu, đứng cạnh bàn mổ nơi các tình nguyện viên đóng vai bệnh nhân nằm dưới một chiếc chậu nhỏ chứa “nội tạng” giả để mô phỏng tổn thương bên trong cơ thể.
Khi các binh sĩ mặc đồ phẫu thuật đang tiến hành “ca mổ”, Gragg đeo súng ngắn bên hông bước tới với một ống tiêm lớn chứa chất lỏng màu đỏ rồi bơm vào chiếc chậu để mô phỏng cảnh xuất huyết nội tạng.
“Anh ta đang mất máu rất nhiều!” Gragg hét lên, lùi lại khi đội ngũ y tế lao vào xử lý.
Tiểu đoàn 555, biệt danh “Triple Nickel”, là một trong những đơn vị phẫu thuật cơ động của Lục quân Mỹ, chuyên được triển khai sát tiền tuyến để thực hiện phẫu thuật và điều trị chấn thương trong chiến tranh.
Khác với Iraq hay Afghanistan — nơi máy bay Mỹ gần như có thể hoạt động tự do — các cuộc xung đột tương lai được cho là sẽ đầy rẫy mối đe dọa với trực thăng và máy bay cứu thương. Vì vậy, việc đưa năng lực cứu chữa của các đơn vị như 555 tới gần chiến tuyến nhất có thể sẽ quyết định sự sống còn của thương binh.
Tuy nhiên, điều đó cũng khiến các đơn vị quân y trở thành mục tiêu tấn công. Một trong những giải pháp mà quân đội Mỹ đang thử nghiệm là sử dụng không gian ngầm tạm thời như trong cuộc diễn tập này.
“Giả định mới của chiến tranh hiện đại là ở bất cứ đâu, bạn cũng có thể bị đối phương phát hiện và tấn công,” George Barros, Giám đốc đổi mới và kỹ thuật tác chiến nguồn mở của Viện Nghiên cứu Chiến tranh, nói với CNN.
Mối đe dọa từ máy bay không người lái đã xuất hiện ngay từ đầu cuộc chiến Mỹ - Iran, khi một UAV Iran tấn công trung tâm tác chiến chiến thuật tại Kuwait, khiến sáu binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Dù giới chức Lầu Năm Góc khi đó nói rằng tòa nhà đã được gia cố, một nguồn tin am hiểu cho biết nơi này chỉ có rào chắn bê tông chống bom xe chứ không đủ khả năng chống UAV hay tên lửa.
Việc bảo vệ lực lượng y tế và bệnh nhân không chỉ đòi hỏi hoạt động bí mật mà còn phải giảm dấu vết điện tử — điều đặc biệt khó khăn trong môi trường mà bác sĩ vẫn cần dùng các thiết bị như máy chụp X-quang hay CT.
Các binh sĩ Mỹ cũng đang học hỏi kinh nghiệm từ Ukraine, nơi các đơn vị quân y thường hoạt động trong tầng hầm để vừa che giấu vị trí, vừa có thêm lớp bảo vệ.
Đưa bệnh viện dã chiến xuống lòng đất giúp giảm nguy cơ bị UAV và tên lửa tấn công, nhưng cũng kéo theo nhiều thách thức riêng.
Một số giải pháp thử nghiệm tại Fort Hood khá đơn giản: binh sĩ dùng xe đạp di chuyển trong các đường hầm dài giữa khu điều trị và nơi chuyển thương binh ra ngoài nhằm tiết kiệm không gian, thay vì dùng xe điện nhỏ.
Theo Friedrichs, để thích ứng lâu dài, quân đội cần hợp tác với ngành công nghiệp quốc phòng và đầu tư vào các công nghệ mới, như thiết bị liên lạc tốt hơn và máy móc y tế không phát tín hiệu dễ bị radar đối phương phát hiện.
Tuy nhiên, ngân sách dành cho quân y gần như không thay đổi trong nhiều năm qua. Ông cho rằng các khoản đầu tư thường ưu tiên tàu chiến, máy bay chiến đấu hay xe tăng, trong khi năng lực y tế — dù có thể quyết định sự sống còn trong tương lai — lại bị xem nhẹ.
Thay đổi cách thức
Việc thay đổi cách lực lượng quân y tự bảo vệ mình và bệnh nhân đang trở thành nhu cầu cấp thiết trên các chiến trường hiện đại.
Một báo cáo của quân đội Mỹ công bố năm 2025 về bài học y tế từ chiến tranh Ukraine nhấn mạnh rằng việc sử dụng UAV trên diện rộng, cùng sự coi thường Công ước Geneva trong việc bảo vệ nhân viên và cơ sở y tế, cho thấy nhu cầu cấp thiết phải bảo vệ lực lượng quân y.
Ngoài việc thích nghi với không gian tác chiến mới, nhân viên y tế còn phải chuẩn bị tinh thần đối mặt với những loại thương tích mới do đối đầu bằng UAV gây ra.
Thiếu tá Kelly Wood, người phụ trách mô phỏng vết thương trong cuộc tập trận tại Fort Hood, cho biết các vết thương giả phải chân thực tối đa để giúp nhân viên y tế có trải nghiệm sát với thực tế chiến trường.
“Chúng ta càng huấn luyện thực tế cho đội ngũ quân y, họ càng có khả năng thành công ngoài thực chiến,” Wood nói.
Trong lúc một nhóm binh sĩ hoàn tất việc gắn chân giả cho một người lính bị cụt chân, một binh sĩ trẻ khác ngồi đối diện đang được gắn bụng giả với nội tạng lòi ra ngoài.
Mỗi tình nguyện viên tham gia đóng vai thương binh đều có một tờ hướng dẫn ghi rõ loại chấn thương và cách thể hiện.
Sau khi hóa trang, họ được đưa tới khu huấn luyện đô thị tại Fort Hood — nơi mô phỏng khu điều trị y tế lưu động sau tiền tuyến. Tại đây, các binh sĩ thuộc Tiểu đoàn Y tế Đa chức năng 61 sẽ phân loại thương binh trước khi đưa họ tới các cơ sở điều trị tiếp theo.
Trong khu huấn luyện phủ đầy bụi, không chỉ nhân viên y tế mà bất kỳ ai còn rảnh tay cũng tham gia khiêng thương binh hoặc dọn dẹp khu vực điều trị.
Khi trời tối, binh sĩ làm việc dưới ánh đèn đỏ phát ra từ mũ bảo hiểm nhằm giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện nhưng vẫn đủ ánh sáng để cấp cứu.
Sau khi được ổn định tình trạng, thương binh nhanh chóng được đưa lên các xe Humvee cứu thương để chuyển tới bệnh viện dã chiến lớn hơn.
Trong một tình huống khác, các xe Humvee dừng giữa cánh đồng trống để chuyển bệnh nhân lên trực thăng cứu thương HH-60 Blackhawk, trong khi binh sĩ che chắn cho thương binh khỏi bụi đất cuốn lên từ cánh quạt.
Thông thường, bệnh viện dã chiến sẽ được dựng bằng lều trên mặt đất. Nhưng lần này, toàn bộ lực lượng y tế được triển khai trong mạng lưới đường hầm hạt nhân cũ bên dưới Fort Hood.
Không gian này được dùng để mô phỏng các đường hầm tàu điện ngầm, tầng hầm hoặc những khu vực ngầm khác có thể trở thành nơi trú ẩn trong chiến tranh tương lai.
Ở lối vào đường hầm, lưới ngụy trang được giăng kín nhằm che giấu vị trí và ngăn UAV đối phương xâm nhập.
Với nhân viên quân y, điều quan trọng nhất vẫn là giữ vững kiến thức và quy trình y khoa bất chấp hỗn loạn xung quanh.
Đối với Gragg, đó là hít một hơi thật sâu, tự nhắc mình rằng bệnh nhân “sẽ chết trong vài phút chứ không phải vài giây”, rồi bám sát phác đồ điều trị để giữ bình tĩnh.
Còn với Trung sĩ nhất Daniel Hurst, y tá chiến trường và trung sĩ chỉ huy của đơn vị 555, cách giữ bình tĩnh là lặng lẽ hát một bài hát bất kỳ trong đầu.
“Đó là điều tôi dạy cho binh sĩ của mình,” Hurst, người từng tham chiến ở Iraq và Afghanistan, nói. “Hãy tìm thứ gì đó giúp bạn lấy lại cân bằng và bắt đầu lại.”
An An (Theo CNN)
