Bước ngoặt từ chuyến đi chăm người bệnh
Ông N.T.T (58 tuổi, Hà Nội) cho biết, mình phát hiện thừa ngón từ khi còn nhỏ nhưng chưa từng điều trị. Theo thời gian, ông dần thích nghi với dị tật nên tiếp tục chung sống cùng tình trạng này suốt 58 năm. Chỉ đến khi vào chăm người thân tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và được biết Khoa Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa có thể xử lý các trường hợp dị tật bàn tay phức tạp, ông mới quyết định thăm khám với mong muốn cải thiện chức năng bàn tay thuận của mình.
Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến (Khoa Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương), dị tật thừa ngón tay có nhiều dạng khác nhau, tùy thuộc vị trí ngón thừa tách ra từ đầu ngón, khớp hay nền ngón. Nhiều trường hợp ngón thừa chỉ nối với ngón chính bằng một cuống da nhỏ nên hầu như không ảnh hưởng đến chức năng. Tuy nhiên, trường hợp của bệnh nhân T. là một dạng dị tật phức tạp.
Ở bàn tay phải, cũng là tay thuận, ngón thừa phát triển lớn bất thường, lấn át hoàn toàn ngón chính. Sự phát triển bất thường này không chỉ gây mất cân đối mà còn kéo lệch trục ngón tay chính, khiến ngón chính bị thiểu sản, teo nhỏ rõ rệt và suy giảm chức năng vận động.
"Đây không đơn thuần là một ngón tay thừa gây ảnh hưởng thẩm mỹ. Ngón thừa đã làm biến dạng cấu trúc giải phẫu, kéo lệch trục ngón chính và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động của bàn tay. Ngón chính rất nhỏ, chỉ có kích thước tương đương ngón tay út, đầu ngón nhọn, khả năng cầm nắm và cảm nhận điểm chạm đều bị hạn chế", TS.BS Dương Mạnh Chiến phân tích.
Trong khi đó, dị tật ở bàn tay trái đơn giản hơn. Ngón thừa cũng xuất phát từ vùng nền ngón, gây vướng khi vận động nhưng ít ảnh hưởng đến ngón chính và không gây biến dạng chức năng đáng kể.
"Hiến" ngón thừa để tái tạo ngón chính
Theo BS Chiến, mục tiêu điều trị trong những trường hợp như vậy không chỉ là cắt bỏ ngón thừa. Nếu phẫu thuật đơn thuần loại bỏ phần thừa, người bệnh có thể mất thêm chức năng vận động do nhiều gân quan trọng đang phân bố cho cả ngón chính và ngón thừa. "Điều quan trọng nhất là tái tạo lại ngón tay chứ không phải chỉ loại bỏ phần thừa. Chúng tôi phải tận dụng tối đa các cấu trúc của ngón thừa để phục hồi chức năng cho ngón chính", BS Chiến cho biết.
Trong ca phẫu thuật, ê-kíp đã cắt bỏ phần xương và móng của ngón thừa, đồng thời bảo tồn gần như toàn bộ các cấu trúc còn lại. Các gân vận động từ ngón thừa được chuyển sang ngón chính để duy trì chức năng dạng và duỗi ngón tay. Song song với đó, các bác sĩ tiến hành chỉnh lại trục ngón tay bị vẹo, đưa ngón trở về vị trí gần với giải phẫu bình thường.
Đặc biệt, phần mềm từ ngón thừa cũng được tận dụng để tái tạo đầu ngón tay. Trước phẫu thuật, đầu ngón chính bị thiểu sản, nhọn và nhỏ. Sau tạo hình, đầu ngón được làm đầy hơn, tăng diện tích tiếp xúc, giúp cải thiện cảm giác và khả năng cầm nắm đồ vật.
Hình ảnh sau mổ cho thấy ngón tay đã được chỉnh thẳng trục, ngón thừa được loại bỏ hoàn toàn, đầu ngón tròn đều hơn và hình thái ngón tay gần với cấu trúc giải phẫu tự nhiên.
Đừng để trẻ phải lớn lên cùng dị tật
TS.BS Dương Mạnh Chiến nhấn mạnh, dị tật thừa ngón tay cần được phát hiện và can thiệp sớm, đặc biệt trong giai đoạn bàn tay còn phát triển. Phẫu thuật đúng thời điểm không chỉ giúp tối ưu chức năng vận động mà còn hạn chế các biến dạng thứ phát của xương, khớp, gân và phần mềm.
"Bàn tay là cơ quan tham gia gần như mọi hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Từ cầm bút, ăn uống, lao động cho đến các thao tác tinh tế đều cần đến chức năng bàn tay. Vì vậy, những dị tật ảnh hưởng đến cấu trúc bàn tay cần được đánh giá và xử lý sớm để người bệnh có được chức năng tốt nhất", BS Chiến cho biết.
Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định sau phẫu thuật. Dự kiến sau khoảng 3 tuần, đinh cố định dùng để chỉnh trục ngón tay sẽ được rút bỏ. Chức năng vận động của bàn tay được kỳ vọng sẽ cải thiện rõ rệt sau quá trình hồi phục và tập phục hồi chức năng.
BS Chiến khuyến cáo, phụ huynh khi phát hiện trẻ có dị tật bẩm sinh ở bàn tay như thừa ngón, dính ngón hoặc bất thường trục ngón tay nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa tạo hình - bàn tay để được đánh giá sớm. Việc trì hoãn điều trị trong nhiều năm có thể khiến dị tật ảnh hưởng ngày càng nhiều đến chức năng vận động, làm giảm hiệu quả phục hồi về sau.
(Ảnh: BV)
Tuấn Minh
