Một bà mẹ đơn thân ở TP.HCM mới đây chia sẻ câu chuyện nuôi con trai học lớp 7 trong tâm trạng lo lắng đến kiệt sức. Chị cho biết đã nhiều tháng mất ngủ, bật khóc vì điểm số của con, thậm chí phải đi cấp cứu hai lần do sức khỏe suy kiệt.
Điều khiến nhiều phụ huynh chú ý là cậu bé không phải học sinh lười biếng hay thiếu ý thức. Ngược lại, em vẫn chăm chỉ học tập, có sở thích riêng và đang cố gắng cải thiện kết quả. Nhưng càng lo cho tương lai của con, người mẹ dường như càng vô tình đẩy cả hai mẹ con vào một vòng xoáy áp lực.
Người mẹ một mình nuôi con, sợ con không có tương lai tốt hơn mình
Người mẹ kể chị đã ly hôn khi con trai mới 3 tuổi. Từ đó, hai mẹ con thuê nhà ở riêng, chị vừa làm việc vừa chăm sóc, nuôi dạy con mà không có sự hỗ trợ tài chính từ bố đứa trẻ.
Ở bậc tiểu học, cậu bé học tại một trường có chất lượng khá tốt trong khu vực và từng vào lớp chọn. Suốt những năm đầu đời, em không học hè, cũng không học thêm nhiều môn vì mẹ không có đủ thời gian đưa đón và điều kiện kinh tế để theo học các lớp bổ trợ. Ngoài tiếng Anh từng học tại trung tâm, phần lớn kiến thức các môn khác do mẹ hướng dẫn và bản thân em tự học.
Kết quả học tập của cậu bé không quá xuất sắc nhưng tương đối ổn định, thường đạt điểm 7-8-9. Em có một số chứng chỉ tiếng Anh từ bậc tiểu học, thích vẽ, lập trình, AI, Lego, STEM, lắp ráp và làm thí nghiệm hóa học. Những sở thích ấy khiến người mẹ có thêm niềm tin rằng con vẫn có những thế mạnh riêng, dù thành tích học tập chưa thật nổi bật.
Lên lớp 6, em tiếp tục tự học và duy trì kết quả tương tự. Tuy nhiên, sang lớp 7, điểm Toán bất ngờ giảm xuống dưới 5, trong khi các môn khác vẫn đạt khoảng 8-10, riêng môn Ngữ văn khoảng 7,5 điểm. Đây cũng là thời điểm người mẹ bắt đầu lo lắng nhiều hơn.
Chị cho biết đã đăng ký cho con học kèm Văn, Toán và Khoa học tự nhiên từ đầu năm học. Mỗi ngày, cậu bé phải có mặt ở trường từ 6h40, đến khoảng 17h mới về, sau đó tiếp tục học đến 19h. Những môn còn lại, mẹ hỗ trợ khi con cần. Có hôm em học bài đến 23h, thậm chí 0h.
Điều khiến chị bối rối là bài tập trong vở, đề cương và các bài học thêm con vẫn làm được, giáo viên dạy kèm cũng nhận xét em học khá, chỉ chậm hơn khi gặp dạng nâng cao. Thậm chí, cậu bé còn có thể hướng dẫn bài cho những em lớp 6 trong xóm. Thế nhưng, cứ bước vào phòng thi, kết quả môn Toán lại thấp.
Khi trò chuyện với mẹ, em nói bản thân bị áp lực mỗi khi làm bài kiểm tra, sợ mẹ la, sợ mẹ buồn nếu không đạt điểm tốt. Càng lo lắng, em càng không nhớ được kiến thức đã học.
Người mẹ cũng trao đổi với giáo viên bộ môn và nhận được nhận xét rằng con bị mất căn bản, cần học lại từ đầu. Trong khi đó, một số giáo viên khác quen biết gia đình lại cho rằng cậu bé có khả năng học tập, vẫn chịu khó và có tiến bộ, chỉ cần thêm thời gian để thích nghi với chương trình lớp 7.
Hai chữ "kỳ vọng" khiến cả mẹ và con cùng mệt mỏi?
Điều đáng chú ý là người mẹ nhiều lần khẳng định chị không đặt mục tiêu con phải đạt điểm 9-10 hay thi vào trường chuyên ở cấp THPT. Chị chỉ mong con duy trì mức 7-8 điểm, sau này có thể học một trường phù hợp với năng lực. Tuy nhiên, hoàn cảnh nuôi con một mình, nỗi lo tài chính và mong muốn con có cuộc sống tốt hơn mẹ dường như khiến chị khó thực sự bình tâm trước những lần con bị điểm thấp.
Chị thừa nhận đêm nào cũng lo lắng, khóc đến mất ngủ suốt ba tháng. Có thời điểm sức khỏe suy kiệt, chị phải đi cấp cứu hai lần. Bác sĩ thông báo chị gặp tình trạng rối loạn thần kinh thực vật, suy nhược cơ thể và một số vấn đề sức khỏe khác.
Đỉnh điểm là sau khi nhận kết quả kiểm tra giữa học kỳ I, chị đã trách mắng con. Khi nghe cậu bé nói mình cảm thấy nhục nhã ngay từ lúc cầm bài kiểm tra trên tay, người mẹ bật khóc và day dứt đến tận 3 giờ sáng. Sáng hôm sau, nhìn con cúi đầu, không còn vui vẻ ríu rít như mọi ngày khi đến trường, chị càng cảm thấy bất lực.
Bài đăng nhanh chóng nhận được nhiều phản hồi. Không ít phụ huynh gửi lời động viên, cho rằng người mẹ đã rất vất vả khi một mình nuôi con, nhưng điều cần làm lúc này là chăm sóc sức khỏe của bản thân và giảm bớt áp lực cho cả hai.
Một phụ huynh nhận xét: "Theo cách em kể thì con ngoan mà. Em tự áp lực nhưng con cũng bị lây áp lực theo". Người khác nhắc nhở rằng cậu bé đã nói mình cảm thấy nhục nhã, buồn bã sau khi nhận điểm. Đây là điều người mẹ cần quan tâm, thay vì chỉ tập trung tìm cách cải thiện kết quả học tập.
Có người cho rằng vấn đề nằm ở hai chữ "kỳ vọng". Dù miệng nói chỉ cần con đạt 7-8 điểm, người mẹ vẫn đang đặt nặng chuyện học hành bởi chị mong con có một tương lai khác với cuộc sống nhiều khó khăn mà mình từng trải qua. Mong muốn ấy xuất phát từ tình thương, nhưng nếu không được điều chỉnh, nó có thể trở thành sức ép mà đứa trẻ phải gánh cùng mẹ.
Một số phụ huynh khác chia sẻ kinh nghiệm thực tế: con từng học tốt ở tiểu học nhưng khi lên cấp 2 lại bất ngờ sa sút một môn; có em lớp 6 đạt kết quả khá nhưng sang lớp 7 chỉ được 4,5 điểm Toán. Theo họ, đây có thể là giai đoạn trẻ cần thời gian thích nghi với cách học và lượng kiến thức mới, không nên vội kết luận con mất khả năng học tập chỉ sau một vài bài kiểm tra.
Đừng để điểm số trở thành thước đo duy nhất của một đứa trẻ
Ở tuổi 12-13, trẻ bước vào giai đoạn dậy thì với nhiều thay đổi về tâm lý, cảm xúc và các mối quan hệ. Cậu bé trong câu chuyện cũng đang trải qua những tò mò đầu đời, có những mối quan tâm riêng và từng khiến mẹ lo lắng vì chuyện tình cảm trên trò chơi điện tử. Người mẹ đã dành nhiều tháng trò chuyện, giải thích để con hiểu hơn về tâm sinh lý tuổi mới lớn. Đây là một nỗ lực đáng ghi nhận, nhưng cũng cho thấy hai mẹ con đang cùng lúc phải giải quyết nhiều vấn đề.
Với riêng môn Toán, việc con làm được bài tập ở nhà nhưng kết quả kiểm tra thấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân: lỗ hổng kiến thức ở một số phần, chưa quen cách vận dụng trong đề kiểm tra, kỹ năng quản lý thời gian hoặc tâm lý căng thẳng khi làm bài. Chỉ dựa vào một vài điểm số hay nhận xét chung chung để kết luận con mất căn bản là chưa đủ. Gia đình có thể trao đổi cụ thể với giáo viên, xem lại bài kiểm tra để xác định con sai ở dạng nào, từ đó tìm cách hỗ trợ phù hợp thay vì vội vàng tăng thêm giờ học.
Quan trọng hơn, người mẹ cần giúp con hiểu rằng điểm số thấp không đồng nghĩa với việc em kém cỏi hay khiến gia đình thất vọng. Một đứa trẻ đã nói mình cảm thấy nhục nhã khi nhận bài kiểm tra rất cần được lắng nghe và trấn an. Nếu nỗi sợ bị trách mắng khiến em căng thẳng ngay từ khi bước vào phòng thi, việc tiếp tục thúc ép có thể khiến tình trạng này nặng nề hơn.
Mong con có tương lai tốt hơn là điều dễ hiểu, nhất là với một người mẹ đã một mình gồng gánh suốt nhiều năm. Nhưng đôi khi, điều con cần nhất không phải là thêm một lớp học hay một lời nhắc phải cố gắng, mà là được biết rằng dù bài kiểm tra lần này đạt bao nhiêu điểm, con vẫn được yêu thương và không phải sống trong nỗi sợ làm mẹ thất vọng.
Hiểu Đan
