Sự bùng nổ của các ứng dụng tử vi và Chatbot thông minh đang vô tình tước đi "cần câu cơm" của những thầy bói mù cuối cùng tại Seoul, đẩy một nghề truyền thống trăm năm đến bờ vực xóa sổ.
Làng bói toán Mia-ri: Từ thời hoàng kim đến sự im lặng đáng sợ
Nằm ở rìa phía Bắc thủ đô Seoul, làng Mia-ri từng là nơi sinh sống và làm việc của những thầy bói khiếm thị. Trong suốt nhiều năm, người dân Hàn Quốc đã đến những căn phòng nhỏ hẹp này để tìm kiếm câu trả lời cho đủ mọi vấn đề trong cuộc sống, từ bệnh tật, tiền bạc, tình yêu cho đến vận mệnh và tương lai.
Dữ liệu từ Trung tâm Văn hóa Seongbuk cho biết, làng Mia-ri được hình thành từ năm 1966 sau sự xuất hiện của thầy bói mù đầu tiên. Bước sang thập niên 1970 - 1980, nhờ sự phát triển của Seoul, ngôi làng nhanh chóng "bội thu" nhờ lợi thế giá thuê mặt bằng rẻ và dòng khách qua lại nườm nượp mỗi ngày. Ở thời kỳ hoàng kim, làng Mia-ri luôn sầm uất với 70 đến 80 thầy bói mù hoạt động liên tục.
Bà Song Oh-soon, 86 tuổi, là một trong những thành viên cuối cùng còn bám trụ lại làng. Bị mù sau một trận ốm khi còn nhỏ. Năm 11 tuổi, bà Song bắt đầu học "Tứ trụ" (Saju - phương pháp bói toán dựa trên ngày giờ sinh) và trong nhiều thập kỷ sau đó, bói toán trở thành công việc của bà. Và đây cũng là một trong số rất ít sinh kế hợp pháp dành cho người khuyết thị tại Hàn Quốc.
Bước sang kỷ nguyên AI, quy mô tại đây đã xuống dưới 20 người, đẩy những con hẻm nhỏ rơi vào cảnh quạnh hiu. Những khách hàng trước đây từng tìm đến các thầy bói mù để xin lời khuyên sức khỏe giờ đã chọn đến thẳng bệnh viện. Chưa kể, thay vì bỏ ra 50.000 won (khoảng 35,5 USD) cho một buổi xem bói trực tiếp như của bà Song, họ dần chuyển sang dùng các ứng dụng AI với mức giá siêu rẻ, thậm chí hoàn toàn miễn phí.
Bà Song chia sẻ: "Trời vừa sẩm tối là ngõ nhỏ lại tĩnh mịch. Dạo này không còn ai tìm đến đây nữa, họ chỉ nhìn vào chiếc điện thoại."
Giới trẻ Hàn Quốc chi tiền cho "pháp sư AI" và Robot đọc vận mệnh
Tại cửa hàng Vinaida ở Seoul, Kim Da-ae (36 tuổi) hào hứng trải nghiệm dịch vụ bói toán AI với mức giá chỉ 8.000 won (khoảng 5,6 USD). Khác với cảm giác e ngại và nặng nề khi phải đối mặt trực tiếp với các pháp sư hay thầy bói thật, Kim cảm thấy hoàn toàn thoải mái khi bước vào không gian công nghệ này. Thay vì những nghi thức cổ truyền, cô chỉ cần nhập tên, giới tính và ngày sinh vào máy tính để bắt đầu phiên quẻ.
Trong gian phòng nhỏ, hình ảnh một "pháp sư ảo" xuất hiện qua máy chiếu và giao tiếp với khách hàng qua tai nghe. Hệ thống kết hợp công nghệ nhận dạng giọng nói cùng chatbot AI tạo sinh để phân tích lá số Tứ trụ (saju), sau đó trao cho khách chiếc bùa nhựa chứa mã QR để tra cứu chi tiết vận mệnh trên điện thoại. Ở góc phòng đối diện, một robot trang bị cánh tay máy và camera tiếp tục quét khuôn mặt của Kim để đọc khuôn mặt và phán đoán tương lai.
Nhận về kết quả "vận mệnh tươi sáng, kiên cường trước thay đổi", Kim gật gù công nhận AI đã phán rất trúng tính cách thực tế và coi trọng mối quan hệ của cô ngoài đời. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại, mức giá bình dân cùng khả năng hỗ trợ 4 ngôn ngữ (Anh, Hàn, Trung, Nhật) đã giúp mô hình bói toán độc đáo này gặt hái thành công lớn, thu hút đều đặn khoảng 100 lượt khách ghé thăm mỗi ngày.
Khảo sát từ đơn vị nghiên cứu thị trường Embrain cho thấy, thế hệ trẻ (Gen Z và Millennials) hiện nay có xu hướng tìm đến các ứng dụng di động hoặc các Chatbot trí tuệ nhân tạo như Chat GPT, Gemini hay những dịch vụ trải nghiệm bói toán có sử dụng công nghệ và AI như Kim sử dụng. Điều đó chứng minh rằng niềm tin vào bói toán của người Hàn Quốc không hề mất đi thế nhưng, cách thức tiêu dùng dịch vụ đã thay đổi.
AI thắng thế, nhưng nỗ lực con người mới là thứ quyết định vận mệnh
"Mọi người không hề bỏ xem bói, họ chỉ chuyển sang tra cứu trên mạng thay vì đến gặp chúng tôi", Bà Song chia sẻ.
Nhận định của bà hoàn toàn trùng khớp với các số liệu thị trường. Báo cáo từ InnoForest chỉ ra ngành tâm linh Hàn Quốc vẫn hái ra tiền khi chạm mốc 1.400 tỷ won (986 triệu USD) năm 2024. Tuy nhiên, miếng bánh thị trường đã rơi vào tay các nền tảng công nghệ. Từ tháng 3/2022 đến tháng 8/2024, ứng dụng Jeomsin chứng kiến lượng người dùng hàng tháng tăng vọt từ 524.000 lên hơn 1,12 triệu người, trong khi app Forceteller cũng tăng gần gấp đôi, cán mốc 521.000 lượt truy cập.
Sự lấn lướt và áp đảo của công nghệ AI đang tạo ra một cuộc chuyển dịch khốc liệt, trực tiếp đẩy một ngành nghề truyền thống tồn tại hàng thế kỷ vào ngõ hẹp. Những nét văn hóa độc đáo, tích lũy qua nhiều thế hệ và phụ thuộc vào sự kết nối, thấu cảm giữa con người với con người, nay cũng đã đứng trước nguy cơ biến mất khi phải cạnh tranh với AI.
Tuy nhiên bất chấp sự trỗi dậy của công nghệ và sự suy tàn của ngôi làng, bà Song Oh-soon vẫn giữ một niềm tin lạc quan: "Tôi không nghĩ lá số hay số phận là thứ cố định. Dù AI có dự đoán thế nào, nếu bạn nỗ lực và đưa ra những quyết định sáng suốt, vận may rồi cũng sẽ đến với bạn."
Thiên Minh
