Thế giới tự nhiên luôn ẩn chứa những hành vi vượt ra ngoài mọi quy chuẩn sinh học thông thường. Trong cuốn sách "Voi - Những bí ẩn thiêng liêng", nhà tự nhiên học người Ấn Độ Rajesh Bedi đã kể lại một trải nghiệm khó quên vào đầu thập niên 90 tại Vườn quốc gia Corbett.
Nhân vật chính trong phát hiện của ông là một con voi châu Á cái có tên Madhuri. Con voi này sở hữu một thú vui quái đản bậc nhất trong thế giới hoang dã: nhặt xác rùa hoặc xác kỳ đà đã chết rồi đặt ngay ngắn lên đỉnh đầu để diễu hành.
Ống kính của Rajesh Bedi đã ghi lại khoảnh khắc Madhuri đội một cái xác kỳ đà đang trong quá trình phân hủy suốt nhiều tiếng đồng hồ. Sự việc chỉ chấm dứt khi các thành viên khác trong đàn tỏ thái độ xa lánh, chủ động giữ khoảng cách vì thứ mùi xú uế, buộc Madhuri phải hạ đầu vứt bỏ món đồ chơi kỳ quặc.
Vào thời điểm đó, tác giả chỉ coi đây là một biểu hiện bộc phát bất thường của một cá thể thuộc loài linh trưởng có trí tuệ cao, mà không ngờ rằng hành vi này đã trở thành sở thích cố hữu của nó.
Sự kỳ lạ của Madhuri tiếp tục được chứng thực qua lăng kính của hai nhiếp ảnh gia Ấn Độ khác trong những thập kỷ tiếp theo.
Năm 2001, nhiếp ảnh gia động vật hoang dã Hira Punjabi đã xuất sắc giành giải nhất tại cuộc thi nhiếp ảnh do Quỹ Tự nhiên Sanctuary tổ chức. Bức ảnh ghi lại cảnh tượng một con voi châu Á dùng vòi tóm chặt lấy đầu một con kỳ đà rồi vung vẩy quay tròn trong không trung như một chiếc cối xay gió.
Trong buổi phỏng vấn sau giải thưởng, người ta mới ngỡ ngàng khi biết danh tính con voi nghịch ngợm đó không ai khác chính là Madhuri.
Đến năm 2010, nhiếp ảnh gia kỳ cựu Jagdeep Rajput - người đã có 20 năm gắn bó với nghề ảnh thiên nhiên - đã chủ động tìm đến Vườn quốc gia Corbett để săn tìm Madhuri sau khi nghe đồn về tính khí hung dữ của con vật. Cuộc phục kích kiên nhẫn đã mang lại cho Rajput một chuỗi hình ảnh chấn động.
Ông tận mắt chứng kiến Madhuri dùng vòi nhấc bổng một con kỳ đà đang bò ngang qua, quăng quật dữ dội rồi đặt xuống đất. Thấy con mồi bất động, nàng voi lại tiếp tục nhặt lên để quay lắc.
Rajput đã theo chân đàn voi trong nhiều ngày và phát hiện Madhuri luôn mang theo con kỳ đà bên mình, vừa gặm cỏ vừa đùa nghịch cho đến khi con vật khô quắt lại như một miếng thịt khô.
Hiện nay, số phận của Madhuri vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn. Các dữ liệu hình ảnh công khai chỉ ghi nhận sự hiện diện của nó tại Corbett vào những năm 1990 và khoảng năm 2010.
Dù một bài phỏng vấn vào năm 2025 vẫn nhắc đến nàng voi này, giới quan sát vẫn chưa có thêm tư liệu theo dõi trực tiếp trong thời gian gần đây.
Tuy nhiên, loài voi châu Á có tuổi thọ từ 50 đến 70 năm trong môi trường tự nhiên, đồng nghĩa với việc Madhuri hoàn toàn có thể vẫn đang tự do dạo bước và duy trì trò chơi kỳ lạ này ở một góc rừng rậm nào đó.
Cho đến nay, chưa có bất kỳ nghiên cứu hành vi học chuyên sâu nào được tiến hành để giải mã động cơ thực sự đằng sau hành động của Madhuri. Các nhà quan sát nhận định rằng đối với một giống loài thông minh vượt trội như voi, hành vi này nhiều khả năng chỉ xuất phát từ sự buồn chán và nhu cầu tìm kiếm niềm vui thuần túy.
Thực tế cho thấy, nhiều loài thú biển có trí tuệ cao cũng từng có những hành vi giải trí kỳ quặc tương tự. Vào mùa hè năm 1987, quần thể cá voi sát thủ cư trú phía nam tại vịnh Puget Sound thuộc bang Washington từng rộ lên trào lưu đội xác cá hồi chết lên đỉnh đầu như một chiếc mũ.
Thói quen vô thưởng vô phạt này lan từ đàn K sang đàn J và đàn L trước khi lắng xuống, nhưng đến ngày 25 tháng 10 năm 2024, một con cá voi sát thủ đực mang ký hiệu J27 lại được bắt gặp đang đội cá hồi trên đầu.
Một trường hợp khác là cá heo Billie, sau thời gian nuôi tạm ở thủy cung vào tháng 1 năm 1988, đã học được kỹ năng dựng đứng thân mình và dùng đuôi lướt trên mặt nước. Khi được thả về tự nhiên, Billie đã phô diễn kỹ thuật này và khiến các cá thể hoang dã khác học theo trước khi biến mất như một trào lưu nhất thời.
Khác với các loài thú biển, trò quăng quật kỳ đà của Madhuri chưa bao giờ trở thành trào lưu trong đàn voi châu Á. Dường như những người bạn đồng hành đều coi đó là một hành động kỳ quặc, từ chối sao chép và khiến thú vui này trở thành nét độc bản gắn liền với cái tên Madhuri.
Đức Khương
