Chiều ngày 17/9, Bộ GD&ĐT công bố dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định tuyển sinh và đào tạo đại học.
Theo dự thảo, từ năm 2027, các trường đại học chỉ sử dụng điểm ưu tiên theo khu vực và đối tượng chính sách trong xét tuyển. Các cơ sở đào tạo không được tự quy định điểm cộng đối với thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung khác.
Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý được đề xuất, cùng với việc Bộ GD&ĐT dự kiến siết chặt cách thức sử dụng các phương thức xét tuyển theo từng ngành.
Nếu được chính thức thông qua, quy định này sẽ chấm dứt việc mỗi trường xây dựng các mức điểm cộng khác nhau cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS), thành tích học tập, giải thưởng hoặc năng khiếu, theo Dân Trí.
Những năm qua, việc cộng điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và thành tích học sinh giỏi, thành tích nổi bật khiến khoảng cách giữa điểm thi thực tế và điểm xét tuyển ngày càng lớn.
Theo quy định tuyển sinh hiện hành, ngoài điểm ưu tiên khu vực và đối tượng, thí sinh có thể được hưởng các loại điểm cộng do từng trường quy định. Trong đó, điểm thưởng dành cho thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia nhưng không sử dụng quyền xét tuyển thẳng tối đa 3 điểm; điểm xét thưởng dành cho nhóm có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt tối đa 1,5 điểm; điểm khuyến khích dành cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế tối đa 1,5 điểm.
Tuy nhiên, tổng điểm cộng và điểm ưu tiên mà một thí sinh được hưởng khi xét tuyển bị khống chế ở mức tối đa 3 điểm trên thang 30.
Cách tính này khiến nhiều trường hợp có điểm thi tốt nghiệp THPT rất cao nhưng điểm xét tuyển vào đại học vẫn thấp hơn đáng kể so với những thí sinh được cộng điểm. Ở chiều ngược lại, không ít thí sinh có điểm xét tuyển đạt 30 điểm hoặc vượt 30 điểm dù điểm thi thực tế thấp hơn mức này.
Chẳng hạn, ở mùa tuyển sinh năm 2026, cả nước chỉ có 5 thủ khoa đạt 30/30 điểm ở tổ hợp 3 môn thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, tại nhiều trường đại học, số thí sinh có điểm xét tuyển đạt mức tuyệt đối hoặc trên 30 điểm lại lên tới hàng trăm nhờ điểm cộng và điểm ưu tiên.
Trao đổi với VnExpress vào tối 17/9, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, nói thực tế cho thấy điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng. Bởi cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm của các thí sinh là khác nhau, theo điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả. Hơn nữa, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức cộng và tổ hợp áp dụng lại khác nhau giữa các trường.
Ngoài ra, việc tính điểm cộng có thể khiến một năng lực được ghi nhận hai lần khi nó vừa là thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm. Việc này làm sai lệch thứ tự thí sinh.
Ông Thảo cho rằng sự bất bình đẳng còn thể hiện ở nhóm điểm cao, chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể thay đổi kết quả trúng tuyển, trong khi chưa chứng minh được mức điểm đó phản ánh tốt hơn khả năng học tập.
"Cách xử lý phù hợp hơn là đánh giá đúng năng lực, đúng chỗ", ông Thảo nhìn nhận.
Thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi thành môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc dùng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ. Khi đó, chứng chỉ như một minh chứng năng lực có liên quan trực tiếp, thay vì trở thành một khoản điểm cộng ngoài thang đo.
Bộ lấy ý kiến góp ý dự thảo đến ngày 23/9.
Giả Hủ (Tổng hợp)
