Biển sâu từ lâu đã là một trong những không gian bí ẩn và đáng sợ nhất đối với con người. Thiếu ánh sáng, áp suất khắc nghiệt cùng sự hiện diện của những sinh vật có hình dạng khó lý giải khiến nơi này luôn gợi lên cảm giác xa lạ và bất an. Trong số đó, cá mắt kính là một loài đặc biệt, không chỉ bởi môi trường sống, mà còn bởi ngoại hình khiến nhiều người liên tưởng đến sinh vật ngoài hành tinh.
cá mắt kính sinh sống ở các tầng biển sâu trên khắp thế giới. Chính vì độ sâu này mà con người rất hiếm khi bắt gặp chúng ngoài đời thực. Phần lớn những hình ảnh hiếm hoi về cá mắt kính đều đến từ các trường hợp cá thể vô tình bị đánh bắt, hoặc được ghi lại trong các chuyến thám hiểm biển sâu. Khi xuất hiện trên mạng xã hội, ngoại hình của loài cá này từng khiến không ít người cho rằng hình ảnh đã bị chỉnh sửa.
Điểm gây chú ý mạnh nhất ở cá mắt kính chính là đôi mắt. Mắt của chúng có dạng hình ống, lồi hẳn ra ngoài đầu, trông giống như hai chiếc kính thiên văn gắn trực tiếp lên cơ thể. Cấu trúc này cho phép cá quan sát gần như toàn bộ không gian xung quanh, hạn chế tối đa điểm mù. Trong môi trường biển sâu, nơi ánh sáng vô cùng khan hiếm và nguy hiểm rình rập khắp nơi, khả năng quan sát này đóng vai trò sống còn.
Không chỉ có góc nhìn rộng, đôi mắt của cá mắt kính còn có thủy tinh thể lớn, giúp chúng tận dụng được những tia sáng yếu ớt nhất. Đây được xem là kết quả của quá trình tiến hóa kéo dài, giúp loài cá này thích nghi với điều kiện sống đặc biệt khắc nghiệt của đại dương sâu thẳm.
Ngoài đôi mắt, cá mắt kính còn sở hữu khả năng phát quang. Trên da của chúng tồn tại các cơ quan phát sáng, cho phép điều chỉnh cường độ ánh sáng phát ra từ cơ thể. Nhờ đó, cá có thể hòa lẫn ánh sáng của mình với môi trường xung quanh, tạo hiệu ứng ngụy trang gần như hoàn hảo. Khả năng này giúp cá mắt kính tránh bị kẻ thù phát hiện, tương tự như cơ chế đổi màu của tắc kè hoa trên cạn.
Trái với vẻ ngoài đáng sợ, cá mắt kính thực chất có kích thước khá nhỏ, chỉ dài khoảng 15 đến 20 cm. Chúng không phải là loài cá năng động. Phần lớn thời gian, cá đứng yên trong nước, quan sát môi trường xung quanh. Cách săn mồi của loài này mang tính thụ động, kiên nhẫn chờ con mồi tự tiến đến rồi bất ngờ nuốt chửng trong tích tắc.
Về mặt sinh sản, cá mắt kính cũng mang nhiều đặc điểm khiến số lượng của chúng luôn ở mức thấp. Cá non thường sống ở tầng nước nông, đến khi trưởng thành mới di chuyển xuống biển sâu. Sau khi đẻ trứng, cá trưởng thành không có hành vi bảo vệ, mà để trứng trôi nổi theo dòng hải lưu. Hình thức sinh sản này khiến tỷ lệ trứng sống sót không cao, góp phần làm cho loài cá này trở nên hiếm gặp.
Sự tồn tại của cá mắt kính là một minh chứng rõ ràng cho mức độ đa dạng và kỳ lạ của thế giới tự nhiên. Dù khoa học đã đạt được nhiều bước tiến, con người vẫn chưa thể khám phá hoàn toàn đại dương, đặc biệt là những vùng biển sâu nhất. Trong bóng tối ấy, rất có thể vẫn còn nhiều sinh vật với hình dạng và khả năng vượt xa trí tưởng tượng của chúng ta, chờ ngày được phát hiện.
cá mắt kính, với đôi mắt như ống nhòm và ngoại hình khó tin, nhắc nhở con người rằng đại dương vẫn còn vô số bí ẩn. Những gì chúng ta biết chỉ là bề nổi, còn thế giới dưới đáy biển sâu, cho đến nay, vẫn là một vùng đất gần như chưa được chạm tới.
Đức Khương
