Một nghiên cứu mới của các nhà khoa học thuộc Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga vừa phát hiện loài bọ ve bắt mồi hoàn toàn mới tại Vườn Quốc gia Cát Tiên. Loài mới được xác định có tên khoa học Chanteius cattiensis Khaustov sp. nov., thuộc họ Phytoseiidae, bộ Mesostigmata. Đây là nhóm bọ ve bắt mồi nổi tiếng với vai trò tiêu diệt nhiều sinh vật gây hại trên cây trồng như nhện đỏ, bọ trĩ hay rầy phấn trắng.
Theo các nhà khoa học, sự hiện diện của nhóm sinh vật này giúp duy trì cân bằng sinh học trong tự nhiên, hạn chế nguy cơ bùng phát sâu bệnh ở cây rừng, cây nông nghiệp và cây công nghiệp. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nông nghiệp xanh và phát triển bền vững đang trở thành xu hướng toàn cầu.
Không chỉ mang ý nghĩa phân loại học, phát hiện mới còn mở ra hướng nghiên cứu về bảo tồn thiên địch bản địa - giải pháp được xem là thân thiện môi trường hơn so với việc phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học.
"Kho báu sống" giữa rừng nhiệt đới Cát Tiên
Các mẫu vật của loài mới được thu thập tại Cát Tiên trên các loài thực vật như Dipterocarpus thuộc họ Dầu và Calamus rotang thuộc họ Cau. Nhóm nghiên cứu tiến hành thu mẫu từ lá, cành và vỏ cây, sau đó xử lý bằng cồn ethyl 96% và quan sát dưới kính hiển vi có hệ thống tương phản giao thoa vi sai để nhận diện các cấu trúc cực nhỏ.
Tên loài "cattiensis" được đặt theo địa danh Cát Tiên - nơi phát hiện mẫu chuẩn. Theo nhóm nghiên cứu, đây không chỉ là một tên gọi khoa học mà còn là sự ghi nhận giá trị đặc biệt của Vườn Quốc gia Cát Tiên như một "kho tư liệu sống" về đa dạng sinh học nhiệt đới.
Các đặc điểm giúp nhận diện loài mới gồm cấu trúc giáp bụng - hậu môn ở con cái, dạng túi tinh, số lượng và chiều dài lông trên mặt lưng cùng cấu tạo kìm hàm.
Dù gần như vô hình với mắt thường, các loài bọ ve bắt mồi lại đóng vai trò như "người gác cổng sinh thái" trong tự nhiên. Chúng tham gia kiểm soát quần thể sinh vật gây hại và giúp duy trì ổn định chuỗi thức ăn trong rừng.
Phát hiện Chanteius cattiensis không chỉ bổ sung thêm danh lục sinh vật của Việt Nam mà còn củng cố nhận định rằng Đông Nam Á là một trong những "điểm nóng" đa dạng sinh học của nhóm bọ ve bắt mồi.
Theo dữ liệu từ các công bố trước đây, phần lớn các loài trong giống Chanteius được ghi nhận tại khu vực Ấn Độ - Mã Lai, bao gồm miền Nam Trung Quốc, Philippines, Thái Lan, Đài Loan và Việt Nam.
Các nhà khoa học cho rằng việc mô tả loài mới chỉ là bước khởi đầu. Để đánh giá đầy đủ tiềm năng ứng dụng của Chanteius cattiensis trong kiểm soát dịch hại sinh học, cần tiếp tục nghiên cứu về đặc điểm sinh học, phổ con mồi và khả năng thích nghi của loài.
Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ nhiệm vụ của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga về nghiên cứu cấu trúc và chức năng hệ sinh thái rừng nhiệt đới, phục vụ bảo tồn, phục hồi và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên.
Trong bối cảnh đa dạng sinh học toàn cầu suy giảm nhanh chóng, phát hiện tại Cát Tiên cho thấy bảo tồn thiên nhiên không chỉ là bảo vệ những loài động vật lớn hay cây cổ thụ quý hiếm, mà còn là gìn giữ cả những sinh vật nhỏ bé đang âm thầm duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái.
Theo tài liệu: Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga
Ngọc Minh
