Lý giải vấn đề này, bác sĩ BS.CK2 Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng, ở nhiều người, mỡ gan tích tụ liên quan đến tình trạng kháng insulin: cơ thể đáp ứng kém với insulin, khiến việc sử dụng và dự trữ năng lượng bị rối loạn.
Một số bệnh lý như đái tháo đường tuýp 2, rối loạn mỡ máu và yếu tố di truyền đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Nhóm bệnh này hiện được gọi là gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD).
Theo bác sĩ Tuấn, một người ăn uống khá cẩn thận vẫn có thể mắc bệnh. Người có cân nặng bình thường cũng có thể có nhiều mỡ quanh các cơ quan trong bụng và ít cơ. Nhìn dáng người bên ngoài chưa đủ để biết sức khỏe chuyển hóa.
Ngoài ra, nhiều người nghĩ kiêng mỡ sẽ giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ nhưng bỏ qua tổng lượng thức ăn tiêu thụ. “Kiêng mỡ nhưng vẫn uống nước ngọt, trà sữa, nước ép nhiều đường hoặc ăn khẩu phần quá lớn có thể khiến cơ thể tiếp tục nhận dư năng lượng. ‘Ăn lành mạnh’ cũng cần đi cùng lượng ăn phù hợp”, bác sĩ Tuấn nói.
Một yếu tố nguy cơ khác có thể kể tới là rượu bia, thuốc đang dùng và những nguyên nhân khác. Nếu đã thay đổi lối sống mà gan vẫn nhiễm mỡ, cần đánh giá lại toàn diện để tìm hướng xử trí phù hợp.
3 thay đổi để cải thiện gan nhiễm mỡ
Theo bác sĩ Tuấn, dưới đây là 3 lưu ý cần thực hiện để cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ.
- Ăn đủ chất, điều chỉnh khẩu phần: Tăng rau, đậu, cá và thực phẩm giàu chất xơ; chọn lượng tinh bột phù hợp; giảm bánh kẹo, đồ uống có đường, mỡ động vật và đồ chiên rán. Ưu tiên trái cây nguyên quả với khẩu phần hợp lý. Không cần loại bỏ hoàn toàn cơm hay mọi loại chất béo.
- Tập đủ và duy trì đều đặn: Hướng tới ít nhất khoảng 150 phút vận động ở mức vừa mỗi tuần, như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi; đồng thời bổ sung các bài tập sức mạnh phù hợp. Vận động vẫn có thể giúp giảm mỡ gan ngay cả khi cân nặng chưa giảm nhiều.
- Hạn chế tối đa rượu bia: Người đã có xơ hóa đáng kể hoặc xơ gan cần ngừng hoàn toàn. Đồng thời, cần kiểm soát đường huyết, huyết áp và mỡ máu theo chỉ định.
Nếu đang kiêng ăn, tập đều mà kết quả chưa như mong muốn, hãy cùng bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng xem lại khẩu phần, vòng eo, cân nặng và chương trình vận động. Ghi lại đồ ăn, thức uống trong vài ngày có thể giúp nhận ra những điểm cần điều chỉnh.
Bác sĩ Tuấn cũng lưu ý, hiện nay trên thị trường xuất hiện những sản phẩm quảng cáo “thải độc”, “tan mỡ gan”, “bổ gan”. Hiện chưa có đủ bằng chứng đáng tin cậy để xem chúng là cách điều trị hiệu quả. Một số thảo dược còn có thể gây tổn thương gan.
Một số người có thể tiến triển từ gan nhiễm mỡ sang viêm gan, xơ hóa, rồi xơ gan. Khi bệnh nặng, có thể xảy ra suy gan, các biến chứng của xơ gan và ung thư gan. Tuy nhiên, không phải ai có gan nhiễm mỡ cũng sẽ gặp những biến chứng này; nguy cơ phụ thuộc nhiều vào mức độ xơ hóa và các bệnh đi kèm.
“Người có gan nhiễm mỡ cũng có nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đái tháo đường cao hơn. Vì vậy, theo dõi bệnh cần quan tâm cả gan, đường huyết, huyết áp và mỡ máu.
Đừng nản khi đã cố gắng mà siêu âm vẫn còn ghi ‘gan nhiễm mỡ’. Hãy đánh giá lại nguyên nhân, kiểm tra nguy cơ xơ hóa và đặt mục tiêu phù hợp. Mỗi thay đổi bền vững về ăn uống, vận động và điều trị đều là một bước chăm sóc lá gan lâu dài”, bác sĩ Tuấn nhắn nhủ.
Ngọc Minh
