Cuộc sống bên trong chợ Gà - chợ Gạo (Thực hiện: Di Anh)

Cuộc sống trong những căn nhà chỉ rộng hơn 1 mét giữa trung tâm TP.HCM

Nằm trong phạm vi các tuyến đường Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt và Yersin thuộc phường Bến Thành, chợ Gà - chợ Gạo là một khu chợ truyền thống hình thành từ trước năm 1975, gắn liền với đời sống và hoạt động mưu sinh của nhiều thế hệ cư dân.

Giữa khu vực trung tâm thành phố hiện đại với những tòa nhà cao tầng, trung tâm thương mại và dòng xe tấp nập, khu chợ này vẫn giữ nguyên dáng dấp của một khu dân cư cũ tồn tại qua nhiều thập niên.

Bên trong những con hẻm nhỏ đan xen giữa các dãy sạp hàng là cuộc sống thường nhật của hàng trăm hộ dân đã gắn bó với nơi đây từ rất lâu. Không gian chật hẹp không chỉ là nơi buôn bán mà còn là nơi ở, sinh hoạt của nhiều gia đình qua nhiều thế hệ.

Những lối đi chỉ vừa đủ cho xe máy di chuyển. Hai bên là những căn nhà san sát nhau, đồ đạc được tận dụng từng khoảng trống để sắp xếp. Xe máy, thau chậu, vật dụng sinh hoạt… thậm chí cả bàn thờ được đặt dọc lối đi. Ánh sáng tự nhiên khó khăn mới len lỏi qua các mái hiên chồng lớp để chiếu xuống mặt đường. Hệ thống dây điện giăng chằng chịt trên cao, trong khi hạ tầng đã xuống cấp sau nhiều năm sử dụng.

Điều kiện sinh hoạt và công tác phòng cháy chữa cháy cũng đối mặt không ít thách thức. Nhiều căn nhà có diện tích nhỏ đến mức chỉ đủ cho một người nằm thẳng.

Chị Minh Thảo, một cư dân sống tại khu vực này, cho biết căn nhà của gia đình chỉ rộng khoảng 1,2m, dài hơn 2m.

"Nhà chị bề ngang có một mét hai à, bề dài là hai mét mấy. Nhà chị đông nhân khẩu lắm. Ai có vợ có chồng là phải đi ra ngoài mướn nhà bớt chứ không là không có chỗ ở", chị kể.

Không gian quá nhỏ khiến gia đình gần như không thể sắm sửa thêm vật dụng sinh hoạt.

"Không mua được đồ luôn, đến cái tủ đựng chén cũng phải để bên ngoài. Không có mua được một món đồ nào trong nhà luôn.", chị nói.

Cũng như nhiều hộ dân khác, chị Ngọc Thơ đã gắn bó với khu chợ từ khi còn nhỏ. Nơi đây không chỉ là chỗ ở mà còn là ký ức của nhiều thế hệ trong gia đình.

"Xe cũng để ngoài đường luôn. Mình nấu ngoài đường luôn. Mình ở đây quen rồi, ở mấy chục năm rồi, từ đời ông cố ông ngoại tới bây giờ rồi. 7 - 8 người có. Một tầng ở hai người. Nhà nào cũng đông hết.", chị chia sẻ.

Sự chật chội, xuống cấp đã trở thành điều quen thuộc với người dân nơi đây, nhưng không vì thế mà những nỗi lo về điều kiện sống giảm đi.

Theo người dân, vào mùa mưa, tình trạng ngập nước, bùn đất và côn trùng vẫn thường xuyên xảy ra. 

"Mưa sình, chuột bò lên nhưng mình sạch sẽ thì nó hạn chế hơn.", chị Nguyễn Thị Bỏng bày tỏ.

Kỳ vọng “đổi đời”

Sau nhiều năm tồn tại trong tình trạng hạ tầng xuống cấp, chợ Gà - chợ Gạo đang đứng trước cơ hội thay đổi lớn.

Theo chủ trương của UBND TP.HCM, khu chợ Gà - chợ Gạo cùng khu vực tứ giác Mả Lạng là những khu dân cư lâu đời giữa trung tâm thành phố sẽ được nghiên cứu quy hoạch đồng bộ nhằm chỉnh trang đô thị, nâng cao chất lượng sống cho người dân và khai thác hiệu quả quỹ đất trung tâm.

Theo đề xuất của cơ quan chức năng, dự án chỉnh trang chợ Gà - chợ Gạo được nghiên cứu triển khai theo hình thức hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT), thanh toán bằng quỹ đất kết hợp nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Tổng diện tích nghiên cứu hơn 4ha, tổng mức đầu tư khoảng 3.100 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Hiện khu vực này có khoảng 238 hộ dân bị ảnh hưởng cùng hơn 220 sạp chợ. Theo định hướng ban đầu, dự án sẽ phát triển nhà ở xã hội kết hợp tái định cư tại chỗ với tổng vốn khoảng 1.100 tỷ đồng.

Thông tin về kế hoạch chỉnh trang nhanh chóng thu hút sự quan tâm của người dân sống trong khu vực. Với nhiều người, đây là cơ hội để thoát khỏi cảnh sống chật chội đã kéo dài hàng chục năm.

Kỳ vọng lớn nhất của họ là được sống trong môi trường khang trang hơn, có điều kiện sinh hoạt tốt hơn, hạ tầng đồng bộ hơn và bảo đảm an toàn hơn cho cuộc sống hằng ngày.

“Cũng mong trong này giải tỏa đi, đi sớm sớm cho rồi. Thiệt mà, chứ ở vầy khổ quá. Nói quận 1 (cũ) có ai tin đâu, nhà nhỏ xíu này không ai tin” - Chị Minh Thảo tâm sự.

Không ít người mong muốn nếu dự án được triển khai, việc đền bù và bố trí tái định cư sẽ bảo đảm quyền lợi để họ có thể ổn định cuộc sống, tiếp tục mưu sinh tại khu vực đã gắn bó từ lâu.

“Chỉ cần đền bù cho thỏa đáng với cuộc sống của mình là được rồi chứ không cần cao sang gì.” - Chị Nguyễn Thị Bỏng chia sẻ.

Nếu được thực hiện trong tương lai, dự án chỉnh trang chợ Gà - chợ Gạo được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển lớn cho một trong những khu dân cư lâu đời nhất trung tâm TP.HCM. Từ những con hẻm chật hẹp, những căn nhà chỉ vừa đủ để ngả lưng và hạ tầng đã xuống cấp theo thời gian, khu vực này có thể trở thành một không gian đô thị hiện đại hơn, với điều kiện sống tốt hơn cho người dân và thêm những khoảng không gian công cộng cho thành phố.

Phạm Trang - Ảnh, clip: Di Anh