Chính phủ mới đây đã ban hành Nghị định 133/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực, có hiệu lực từ ngày 25/5/2026.
Theo nghị định này, người cho thuê nhà thu tiền điện cao hơn mức quy định trong trường hợp mua điện theo giá bán lẻ điện sinh hoạt có thể bị phạt từ 20 - 30 triệu đồng.
Một khu trọ ở TP HCM. Ảnh: Thi Hà
Ngoài mức phạt hành chính, chủ nhà trọ còn buộc phải hoàn trả toàn bộ khoản chênh lệch thu vượt cho người thuê, kèm lãi suất theo thỏa thuận trong hợp đồng thuê nhà.
Trường hợp không xác định được người để hoàn trả, toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp phải nộp vào ngân sách nhà nước.
Quy định cũng nêu rõ khi có thay đổi về số lượng người thuê nhà, chủ nhà phải thông báo cho bên bán điện để điều chỉnh định mức tính toán tiền điện phù hợp.
Báo Lao Động cho biết, theo Quyết định 1279 của Bộ Công Thương, giá bán lẻ điện sinh hoạt hiện dao động từ khoảng 1.984 đồng/kWh ở bậc thấp nhất đến khoảng 3.460 đồng/kWh ở bậc cao nhất (chưa bao gồm thuế VAT).
Người Lao Động cho hay, khảo sát tại nhiều khu vực có đông phòng trọ của TP.HCM, nhiều người thuê nhà đang trả tiền điện theo mức cố định do chủ trọ tự đưa ra, thay vì áp dụng biểu giá điện bậc thang của ngành điện. Mức thu phổ biến dao động từ 3.500 - 5.000 đồng/kWh, cao hơn đáng kể so với giá điện sinh hoạt theo quy định trong nhiều trường hợp.
Báo VnExpress ghi nhận trên thực tế, chị Hồng, công nhân thuê trọ tại phường An Hội Đông (TPHCM), cuối tháng rồi ngồi dò từng con số trên hóa đơn vì tiền điện phải trả gần bằng nửa tiền phòng. "Sử dụng gần 200 kWh điện nhưng tôi phải thanh toán gần 800.000 đồng do dãy trọ áp mức 4.000 đồng mỗi kWh", chị cho hay.
Không riêng chị Hồng, nhiều người thuê trọ tại TP HCM cho biết đang phải trả 3.800-5.000 đồng mỗi kWh.
Các khách thuê cho rằng chủ trọ đang hưởng chênh lệch lớn từ việc thu tiền điện cao hơn quy định, tuy nhiên nhiều chủ nhà nói họ buộc phải thu như vậy để bù hao hụt, chi phí vận hành và phần điện bị đẩy lên các bậc giá cao.
Ông Tâm, chủ hơn 60 phòng trọ tại phường An Hội Đông, cho biết đang thu 3.800 đồng mỗi kWh dù giá đăng ký với ngành điện khoảng 3.000 đồng. Theo ông, ngoài tiền điện trả cho điện lực, chủ trọ còn phải gánh phần hao hụt từ công tơ tổng xuống từng phòng và chi phí điện dùng chung như hành lang, bơm nước, camera.
Mỗi tháng, tổng lượng điện phải thanh toán khoảng 10.000 kWh, nhưng chỉ khoảng 9.000 kWh được phân bổ cho các phòng, phần còn lại là điện dùng chung và hao hụt, chiếm khoảng 5-10%. "Với cơ cấu này, nếu mức thu dưới 3.800 đồng mỗi kWh, sau khi tính đủ chi phí, tôi có thể thua lỗ", ông nói.
Ông Linh, chủ một dãy trọ 7 phòng tại phường Thông Tây Hội, cho hay hóa đơn điện có thể vượt 8 triệu đồng mỗi tháng do nhiều phòng sử dụng điều hòa và thiết bị công suất lớn liên tục, có phòng tiêu thụ gần 2 triệu đồng tiền điện mỗi tháng.
Theo ông Linh, khi lượng điện tiêu thụ của cả dãy tăng mạnh, phần lớn sản lượng bị đẩy lên các bậc giá cao khiến chi phí đội lên đáng kể. Vì vậy, nhiều chủ trọ thường thu quanh 4.000 đồng mỗi kWh để dự phòng điện dùng chung, hao hụt và các khoản phát sinh trong quá trình vận hành. "Có tháng thì thu đủ, nhưng cũng có tháng phải bù thêm cả triệu đồng", ông nói.
Ông Quân, quản lý một khu trọ 26 phòng tại phường An Nhơn, cho biết hiện thu tiền điện của người thuê ở mức 3.400 đồng mỗi kWh. Theo ông, với các khu trọ đã đăng ký định mức đầy đủ với ngành điện (toàn bộ lượng điện tiêu thụ được tính theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 3, khoảng 2.380 đồng mỗi kWh thay vì tính lũy tiến qua từng bậc như hộ gia đình thông thường), mức này vẫn có thể cân đối được chi phí điện dùng chung và vận hành.
"Có tháng tôi thu khoảng 8 triệu đồng nhưng tiền điện phải trả chỉ hơn 5,5 triệu đồng, còn lúc cao điểm nắng nóng khoảng 6,5-7 triệu đồng", ông nói.
Tuy nhiên, theo nhiều chủ trọ, khó khăn lớn nhất hiện nay lại nằm ở thủ tục đăng ký tạm trú để được tính định mức điện theo số người ở. Ông Linh, chủ dãy trọ 7 phòng tại phường Thông Tây Hội, cho biết người thuê thường xuyên thay đổi, thủ tục nhiều bước nên một số chủ trọ ngại thực hiện.
Tương tự, ông Lành, chủ nhà có 6 phòng cho thuê tại phường Tân Thới Hiệp, cho hay chưa thể đăng ký định mức điện vì chưa có sổ hồng nên không làm được thủ tục tạm trú cho người thuê. Theo ông, hàng tháng gia đình lấy tổng tiền điện phải trả chia cho tổng lượng điện tiêu thụ để tính ra giá bình quân mỗi kWh rồi phân bổ cho từng phòng.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM, thông tin trên VnExpress cho biết, cách tính tiền điện tại nhà trọ hiện phụ thuộc vào thời gian thuê và việc kê khai số người sử dụng điện.
Với trường hợp thuê từ 12 tháng trở lên và có đăng ký tạm trú đầy đủ, người thuê hoặc đại diện có thể ký hợp đồng mua điện trực tiếp với ngành điện. Nếu chủ nhà không kê khai đầy đủ số người sử dụng, toàn bộ lượng điện tiêu thụ sẽ được tính theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 3, khoảng 2.380 đồng mỗi kWh chưa gồm VAT.
Theo ông Kiên, nếu kê khai đầy đủ người tạm trú, định mức điện sẽ được tính theo số người ở thực tế, cứ 4 người tương đương một hộ sử dụng điện. Việc đăng ký định mức do chủ nhà thực hiện với ngành điện, bởi điện lực không thể tự xác định số người cư trú thực tế.
Trước ý kiến cho rằng chủ nhà trọ bị "lỗ" nếu thu tiền điện đúng giá quy định, ông Kiên cho rằng cách nói này không phù hợp vì chủ trọ thu của người thuê bao nhiêu thì nộp lại cho điện lực bấy nhiêu. Việc thu cao hơn giá quy định để hưởng chênh lệch là hành vi vi phạm.
"Các khoản đầu tư, khấu hao hay bài toán lợi nhuận trong kinh doanh phòng trọ là vấn đề riêng của chủ cơ sở cho thuê, còn biểu giá điện do Bộ Công Thương ban hành", ông nói. Theo ông, các chi phí như điện bơm nước hay chiếu sáng hành lang nên được tách riêng vào phí dịch vụ hoặc phí quản lý thay vì cộng dồn vào giá điện.
