Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu trị giá 20 tỷ USD của Thổ Nhĩ Kỳ sắp phát dòng điện sạch đầu tiên trong lịch sử nước này để phục vụ người dân. 

Nga đang làm mọi thứ để biến năng lượng hạt nhân của nước này thành hiện thực trước tháng 12/2026.

"Năng lượng hạt nhân không chỉ có thể trở thành nguồn điện carbon thấp đáng tin cậy mà còn là công cụ thiết thực để đạt được mục tiêu khử carbon cho cả các công ty công nghiệp riêng lẻ và toàn bộ nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ, và có thể trở thành một phần quan trọng trong lộ trình trung hòa carbon của nước này vào năm 2053".

Đây là một phần phát biểu của bà Polina Lion - Giám đốc phát triển bền vững của Rosatom - tại Hội nghị thượng đỉnh Carbon Istanbul lần thứ 11 (diễn ra vào ngày 4-5/5/2026) có sự tham gia của Tập đoàn Rosatom của Nga.

Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu sở hữu con số "ai cũng mơ ước"

Không chỉ cấp dòng điện ổn định, Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu còn sở hữu con số khiến ai cũng mơ ước.

Rosatom tính toán, lượng khí thải carbon của dự án Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu trong toàn bộ vòng đời của nó là dưới 4 gram CO₂-eq/kWh, đáp ứng nhu cầu về các nguồn năng lượng carbon thấp. 

Đây là một trong những chỉ số thấp nhất trong số các nguồn điện hiện đại toàn cầu, khẳng định tầm quan trọng của sản xuất điện hạt nhân trong việc đạt được các mục tiêu khí hậu của Thổ Nhĩ Kỳ và hình thành một hỗn hợp năng lượng sạch quốc gia.

Để đánh giá mức độ "sạch" của một nguồn điện, các nhà khoa học dùng chỉ số dấu chân carbon vòng đời — tức tổng lượng khí nhà kính phát sinh từ tất cả các khâu (xây dựng, khai thác nhiên liệu, vận hành, tháo dỡ), chia cho toàn bộ điện năng sản xuất được. Đơn vị: gram CO₂ tương đương trên mỗi kWh điện (g CO₂-eq/kWh).

Để hiểu Akkuyu "sạch" mức nào, cần đặt con số dưới 4 gram CO₂-eq/kWh vào bối cảnh so sánh với các nguồn điện khác: 

Akkuyu là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, được Rosatom xây dựng, dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2026. Dự án trị giá 20 tỷ USD gồm 4 tổ máy với lò phản ứng VVER thế hệ III+, mỗi tổ máy có công suất 1.200 MW.

Với tổng công suất 4.800 MW và hệ số tải 90%, Akkuyu sẽ sản xuất khoảng 37,8 tỷ kWh điện sạch mỗi năm — đủ cung cấp cho 12 triệu người tiêu dùng (bao gồm các cơ sở hạ tầng dân dụng và công nghiệp), với lượng phát thải quy đổi chưa đến 4 gram CO₂ cho mỗi kWh.

Việc xây dựng nhà máy Akkuyu là dự án đầu tiên trong ngành công nghiệp hạt nhân toàn cầu được thực hiện theo mô hình tổ chức và kinh tế Xây dựng-Sở hữu-Vận hành (Build-Own-Operate).

Tổ hợp công trình xây dựng Akkuyu kiên cố có khả năng chống chịu động đất với cường độ lên đến 9 độ Richter, bão, lũ lụt, sóng thần cao đến 10 mét và va chạm của máy bay 20 tấn ở tốc độ 200 mét/giây.

Tại sao điện hạt nhân lại "sạch" đến vậy?

Câu trả lời nằm ở bản chất vật lý: Lò phản ứng hạt nhân không đốt nhiên liệu, không có ống khói, không xả khói thải trong suốt quá trình vận hành. 

Phần lớn phát thải CO₂ liên quan đến nhà máy hạt nhân đến từ giai đoạn xây dựng — đổ bê tông, luyện thép — và khai thác uranium.

Nhưng vì Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu dự kiến hoạt động liên tục trong 60 năm với công suất lên đến 4.800 MW, toàn bộ "chi phí carbon" ban đầu đó được chia đều cho một lượng điện khổng lồ — khiến chỉ số cuối cùng xuống dưới 4 gram/kWh.

Trong khi đó, điện mặt trời tuy không xả khói khi phát điện, nhưng sản xuất tấm pin đòi hỏi nhiều năng lượng và hóa chất, tuổi thọ ngắn hơn, khiến chỉ số vòng đời cao hơn hẳn so với hạt nhân.

Năm 2025, Thổ Nhĩ Kỳ đã thông qua luật khí hậu đầu tiên, thiết lập khung pháp lý cho việc giảm phát thải khí nhà kính, phát triển thị trường carbon quốc gia, tài chính khí hậu và phân loại xanh. Trong bối cảnh đó, Akkuyu không chỉ là một dự án điện lực mà là một công cụ giảm carbon có thể đo lường và kiểm chứng được.

Rosatom hiện đứng đầu thế giới về quy mô danh mục đơn đặt hàng xây dựng nhà máy điện hạt nhân, với 41 tổ máy đang được triển khai ở các giai đoạn khác nhau tại 11 quốc gia.

Nguồn: Rosatom, Hội nghị Carbon Istanbul tháng 5/2026

Trang Ly