Dù được đánh giá sở hữu thiết kế vượt trội hơn các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Boeing 737 MAX hay Airbus A320neo, dòng máy bay chủ lực MS-21-310 của Nga vẫn chưa nhận được chứng nhận đủ điều kiện bay và mới chỉ hoàn thành 30% chương trình thử nghiệm.
Chưa có chứng chỉ, chưa thể coi là máy bay thương mại
Trong ngành hàng không dân dụng quốc tế, quy chuẩn về an toàn và pháp lý luôn được đặt lên hàng đầu. Một mẫu phi cơ dù mang công nghệ tiên tiến đến đâu cũng không thể xem là một sản phẩm hoàn chỉnh nếu thiếu chứng chỉ đủ điều kiện bay.
Nhận định về tiến độ của dự án MS-21-310, phi công Oleg Smirnov đưa ra góc nhìn hết sức thẳng thắn và khắt khe. Ông cho rằng mọi tuyên bố rầm rộ trước khi hoàn tất thủ tục kiểm định bắt buộc đều mang tính phô trương không cần thiết.
"Khi nào MS-21-310 nhận được chứng chỉ kiểm định chính thức, chúng ta mới có thể khẳng định chiếc máy bay này đã sẵn sàng, dây chuyền sản xuất hàng loạt đã đi vào hoạt động và hành khách bắt đầu được trải nghiệm những chuyến bay an toàn," ông Smirnov nhấn mạnh.
Cũng theo chuyên gia này, thời kỳ của những "lời hứa suông" gây tranh cãi đã qua. Giờ đây, toàn bộ chương trình đang phải quay trở lại với bản chất cốt lõi: đạt được chứng nhận kiểm định kỹ thuật khắt khe để đi vào vận hành thực tế.
Sức mạnh trên bản thiết kế: Vượt trội hơn Boeing, Airbus và C919
Dù đối mặt với nhiều hoài nghi về tiến độ thương mại hóa, nền tảng kỹ thuật của dòng MS-21 lại nhận được sự đánh giá rất cao từ các chuyên gia phân tích hàng không.
Ông Oleg Panteleev, Giám đốc điều hành Cơ quan Phân tích Hàng không Aviaport, nhận định rằng cấu trúc và thiết kế tổng thể của MS-21 có phần nhỉnh hơn các dòng máy bay thân hẹp cùng phân khúc trên thế giới hiện nay, bao gồm Boeing 737 MAX, Airbus A320neo và C919 của Trung Quốc.
Những ưu thế kỹ thuật nổi bật của MS-21 nằm ở cabin rộng rãi bậc nhất phân khúc, tối ưu hóa không gian di chuyển cho hành khách và phi hành đoàn. Bên cạnh đó, việc ứng dụng tỷ lệ cao vật liệu composite tổng hợp ở phần cánh giúp tăng tính khí động học và tiết kiệm nhiên liệu đáng kể.
Đặc biệt, phiên bản MS-21-310 được trang bị dòng động cơ nội địa PD-14 thế hệ mới – niềm tự hào của ngành chế tạo động cơ Nga. Động cơ này không chỉ giúp giảm 15% mức tiêu thụ nhiên liệu mà còn tích hợp hơn 20 loại vật liệu tiên tiến, giảm đáng kể chi phí vận hành lâu dài cho các hãng hàng không.
Mới đi được 30% chặng đường thử nghiệm bay
Trái ngược với những thông số ấn tượng trên lý thuyết, lộ trình để MS-21 chính thức chở khách vẫn còn không ít thách thức.
Theo thông tin từ Cục trưởng Cục Hàng không Liên bang Nga (Rosaviatsia) Dmitry Yadrov, tính đến thời điểm hiện tại, MS-21 mới chỉ hoàn thành khoảng 30% chương trình thử nghiệm bay. Thậm chí, mốc thời gian cụ thể để kết thúc toàn bộ chuỗi thử nghiệm này vẫn chưa thể xác định chính xác.
Quy trình chứng nhận cho một dòng máy bay mới đòi hỏi hàng nghìn giờ bay trong đủ mọi điều kiện thời tiết khắc nghiệt và kịch bản rủi ro. Hiện tại, các phi công thử nghiệm đang tiến hành kiểm tra máy bay trong các điều kiện mô phỏng sự cố hệ thống, tải trọng tối đa, cũng như hiện tượng rung lắc bánh mũi trên đường băng.
Việc tái thiết kế và nội địa hóa hoàn toàn linh kiện – từ hệ thống điện tử hàng không đến vật liệu chế tạo – nhằm thay thế linh kiện phương Tây cũng làm kéo dài đáng kể thời gian kiểm định an toàn của dự án.
Bài toán sản xuất hàng loạt và tương lai hàng không Nga
Bất chấp những rào cản trước mắt, Tập đoàn Sản xuất Máy bay Hợp nhất Nga (OAK) vẫn đặt ra tham vọng rất lớn cho ngành công nghiệp hàng không nội địa. Tập đoàn này dự kiến sẽ sản xuất tới 500 máy bay thương mại – bao gồm các dòng MS-21, Superjet SJ-100 và Tu-214 – trong vòng 10 năm tới.
Để đạt được quy mô này, dòng MS-21 đóng vai trò là "xương sống" trong chiến lược tự chủ hàng không của Nga. Việc thay thế dàn máy bay Boeing và Airbus đang dần hết hạn bảo dưỡng kỹ thuật bằng các phi cơ nội địa trở thành nhiệm vụ cấp bách hàng đầu.
Tuy nhiên, khoảng cách từ một mẫu máy bay thử nghiệm thành công đến một dây chuyền sản xuất hàng loạt vận hành trơn tru là rất lớn. Bài học từ MS-21 cho thấy sự cẩn trọng của các cơ quan quản lý bay là điều bắt buộc, bởi an toàn hàng không không cho phép bất kỳ sai sót hay sự vội vàng nào.
Dự án MS-21-310 là biểu tượng cho nỗ lực tự chủ công nghệ hàng không đỉnh cao của Nga trong bối cảnh chịu nhiều áp lực cấm vận. Mặc dù sở hữu thiết kế khí động học tiên tiến cùng động cơ PD-14 hiện đại, chiếc máy bay này vẫn cần vượt qua bài kiểm tra sinh tử: hoàn thành 70% chương trình thử nghiệm còn lại để có được chứng nhận bay. Khi những lời hứa nhường chỗ cho các con số kỹ thuật thực tế, tương lai thương mại của MS-21 mới thực sự được định hình.
Theo Pervy Tekhnichesky
Thùy Anh
