Thông tin bên lề tại Hội nghị Côn trùng học Quốc gia lần thứ 12 ngày 21/5, GS.TS Khoa học Vũ Quang Côn, Chủ tịch Hội Côn trùng học Việt Nam cho biết, hiện nay biến đổi khí hậu không chỉ làm trái đất nóng lên mà còn đang âm thầm thay đổi hệ sinh thái côn trùng, từ đó tác động trực tiếp đến sức khỏe và sản xuất nông nghiệp.
Chia sẻ về tác động của biến đổi khí hậu, chuyên gia cho biết: "Biến đổi khí hậu diễn ra từ từ, nhưng đến nay các dấu hiệu đã rất rõ rệt. Nhiệt độ chỉ cần tăng nhẹ cũng đủ làm thay đổi sự phát triển của côn trùng, bao gồm cả côn trùng nông nghiệp và côn trùng y học”.
Theo GS Côn, dù chưa có số liệu khẳng định biến đổi khí hậu có thể thay đổi mật độ quần thể côn trùng một cách đột ngột, nhưng các hiện tượng cực đoan như bão tố, lũ lụt đang trực tiếp tiêu diệt một số cá thể, bao gồm cả loài có lợi và loài có hại.
GS.TS Khoa học Vũ Quang Côn, Chủ tịch Hội Côn trùng học Việt Nam
"Đặc biệt, mực nước biển dâng làm thay đổi độ mặn tại các vùng ven biển, tạo điều kiện cho các loài muỗi truyền bệnh sốt rét phát triển mạnh hơn tại đây", GS Côn cho hay.
Một quan điểm đáng chú ý được đưa ra tại hội nghị là việc đánh giá lại vai trò của côn trùng. Lâu nay, chúng ta thường coi côn trùng là kẻ thù của mùa màng. Trong danh mục có khoảng 1.200 loài côn trùng bị coi là "tội phạm" gây hại nông nghiệp.
Tuy nhiên, vị chuyên gia nhận định: "Thực tế, chỉ có khoảng 5% trong số đó là thực sự gây hại đáng kể. 95% còn lại không gây hại, thậm chí còn có lợi. Nhiều loài ăn lá lúa nhưng lại giúp 'tỉa' bớt những lá già, giúp cây phát triển tốt hơn”.
Theo vị chuyên gia, côn trùng đóng vai trò là mắt xích quan trọng trong chuỗi thức ăn. Có tới 55-60% loài chim sống dựa vào nguồn thức ăn từ côn trùng. Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật để tận diệt côn trùng sẽ dẫn đến sự sụp đổ dây chuyền của hệ sinh thái, làm mất đi các loài thiên địch tự nhiên, dẫn đến các vụ dịch xảy ra thường xuyên hơn.
GS Côn nhấn mạnh: "Chúng ta cần chuyển từ tư duy 'phòng trừ' (tận diệt) sang 'phòng chống' (quản lý). Cần ưu tiên các biện pháp an toàn sinh thái, bảo vệ sự đa dạng của các loài trong hệ sinh thái để đảm bảo sự phát triển bền vững.
Chính vì thế, người dân không nên sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách bừa bãi theo kiểu "đến hẹn lại lên". Việc phun thuốc cần tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, chỉ phun khi mật độ côn trùng gây hại đạt tới ngưỡng nhất định để bảo vệ sức khỏe con người và môi trường sống".
Quang cảnh hội nghị
Tại sao sốt xuất huyết tại Việt Nam diễn biến phức tạp?
Về tình hình bệnh truyền nhiễm, PGS.TS Hoàng Đình Cảnh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cho biết các bệnh truyền nhiễm do côn trùng đang có diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe cộng đồng và đời sống người dân.
Theo PGS.TS Hoàng Đình Cảnh, hiện nay có hàng chục bệnh truyền qua véc-tơ như muỗi, ve, mạt… Trong đó, sốt xuất huyết, sốt rét cùng nhiều bệnh truyền nhiễm khác vẫn là những thách thức lớn đối với ngành y tế. Nhiều bệnh tuy không gây tử vong ngay nhưng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân.
